2025’te altınla yüksek kazanç elde eden yatırımcılar 2026 için benzer bir getiri beklentisine kapıldı. Altın fiyatını belirleyen küresel ekonomik konjonktür, faiz politikaları ve risk algısı göz ardı edilmemeli. Değerli metallerde fiyat oluşumu Londra’dan Shanghai’ye birçok piyasada belirlenmekte. Kaldıraçlı altın işlemlerinin yüksek getiri kadar yüksek risk de barındırıyor.
Malum 2025 yılında Altın yatırımcısının oldukça yüksek oranda bir getiri elde etmesinin ardından konuyu bugünlerde büyük bir mesele haline getirerek 2026 yılında da benzer düzeylerde kazanç bekleyen yatırımcılar bulunmaktadır. Hayatta meseleleri mesele etmezsek ortada bir mesele yoktur şeklinde kestirme bir cevap vermeden önce altın yatırımındaki tarihsel mihenk taşlarına kısaca bir bakalım.
Bilindiği gibi gümüş ve altın gibi değerli metallerin diğerlerine kıyasla belirgin bir renk parlaklığının olması, yer altından çıkarılmasındaki zorluklar gibi temel nedenler yanında iktidar sahipleri, soylular ve tüccarlar tarafından yoğun olarak tercih edilmesi diğer metallere kıyasla farklı bir değer oluşumunun önünü açmıştır. Tarihte özellikle bakır madenlerinde yaşanan arz yetersizlikleri ve metal paraların taşınmasında yaşanan problemler sebebiyle daha sonraki dönemlerde Çinliler tarafından banknot şeklinde kâğıt para yerine geçen senet uygulamasının hayata geçirildiğini görüyoruz. Örneğin ABD’nin iç savaşını finanse etmek üzere kâğıt para ihracına gitmesi durumu söz konusu olmuştur.
Amerikan tarihinde o dönemin başkanı olan Franklin D. Roosevelt tarafından ülkede 1929 krizi ile birlikte başlayan bankacılık krizleri ile mücadele etmek üzere vatandaşlarının altın para, külçe ve sertifikalarını Amerikan Hazinesine devretmelerine yönelik bir karar çıkartmıştır. 1974 yılına kadar Amerikan hane halkının altın alımı yasaktır. II. Dünya Savaşı’nın bitimi ile birlikte 1971 yılına kadar “1 ons altın = 35 Dolar” şeklinde belirlenen Dünyada katı bir “Altın Para Sistemi” uygulanmıştır. İlerleyen yıllarda petrol fiyatlarında gerçekleşen 3 kat artış, Amerika’daki enflasyonist ortam, bütçe açığı problemi ve sistemdeki eşitliğin yukarı yönde revizyonları sonrasında başkan Nixon, ABD doları altın eşitliği sistemine son vermek durumunda kalmıştır. O günden bugüne kadar da değerli metaller ve küresel rezerv para birimleri piyasalarda serbest fiyat dalgalanmasına bırakılmıştır.
Değerli emtialara yatırım yapmaya karar verdiğimizde fiyatlarını etkileyen birçok parametrenin olduğunu da en baştan bilmemiz gerekmektedir. Özellikle Dünya genelinde mevcut ekonomik konjonktürün izlediği ana trendler temel fiyat belirleyicisi olmaktadır. Küresel merkez bankalarının uygulamakta oldukları faiz politikaları, gelişmiş ülkelerdeki mevcut enflasyon seviyesi ve ileriye dönük enflasyon/faiz beklentileri ile döviz paritelerindeki ana trendler çok kritik endikatörlerdir. Aynı zamanda rezerv para birimine sahip gelişmiş ülkelerdeki iktidarların izlemekte oldukları ekonomi politikaları, dış ticaret uygulamaları, gümrük tarifelerindeki değişiklikler, vergiler ve kotalardaki artışlar küresel piyasalardaki risk algısını altın, gümüş gibi değerli metaller lehine etkilemektedir.
Bilindiği gibi değerli metallerin piyasa fiyatını tamamen arz ve talep belirler. Ancak dünyada tek bir değerli metal piyasası ve fiyatının oluştuğu piyasa bulunmamaktadır. Bunların en önemlisi Londra piyasası olmakla birlikte, Shanghai Borsası, Türkiye, Dubai bunların her biri başlı başına bir piyasadır. Altın futures piyasası için ise, Amerika en önemli göstergedir. Bu fiyat karışıklığında karşılıklı işlemlerde kolaylık olması açısından günlük gösterge fiyatı açıklanmaktadır. LBMA Altın gösterge fiyatı günde iki kez, gümüş ise, günde bir kez ICE Benchmark Services isimli şirketin elektronik platformunda açık arttırma yöntemi ile belirlenir. Bunun dışında, 2014 yılından beri Shanghai Altın Borsası’da gr. bazında yuan karşılığı günde iki kez gösterge altın fiyatı da açıklamaktadır.
Altının fiyat adımı 1 ‘troy ounce’ dur. Troy Ounce (ons) değerli metaller için kullanılan kökeni ortaçağa dayanan geleneksel bir ağırlık birimidir. İsminin Fransa’nın Troyes bölgesinden geldiği düşünülmektedir. Değerli metaller büyük oranda piyasalarda ons cinsinden işlem görür (4.200 dolar olarak gördüğünüz Altın 1 ons = 4.200 Dolar gibi) Türkiye’de ise, fiyatlama sistemi gram üzerine kuruludur.
1 kg = 32.1507465 troy onsa eşittir.
Altın külçelerinin troy ons cinsinden net altın tutarı saflığına göre değişiklik gösterir. Bu çevirilerde işlem kolaylığı açısından tutarlar yuvarlanmıştır ve piyasa katılımcılarının standart kabul edilecekleri çevrimler LBMA sitesinde yer almaktadır. Altın ya da gümüşün saflığından bahsederken altın için her 1000 birim içerisindeki net altın ya da gümüş olan tutar ifade edilmektedir.
995 saflıkta 1 kg altın külçeden bahsediyorsak, 995 gramı saf altın kalan 5 gramın altın olmadığını ifade eder. 9999 saflık altın ise, kalan 1 gramın altın olmadığını göstermektedir. Altın ya da gümüş karşılığı olan para birimi hesaplanırken bu altın olmayan tutar hesaba katılmaz.
Dünya’da altın ve gümüş organize borsalarda CME Group (Chicago Mercantile Exchange) veya OTC (over-the-counter) adı verilen organize olmayan tezgah üstü (taraflar arasında) piyasalarda işlem görmektedir. Tezgâh üstü piyasa sözleşme çerçevesinde yürütülen 24 saat işlem yapılabilen aktif bir piyasadır. İki taraf arasında alım satım işleminin nasıl gerçekleşeceği ile ilgili her türlü ayrıntı (değerli metalin saflığı, prim ya da iskonto, teslimat noktası, taşımayı hangi tarafın üstleneceği, takasın nasıl gerçekleşeceği gibi) belirlenmiştir. Değerli metaller borsaları alıcı ve satıcıların bir araya geldiği organize piyasalardır ve tarafların uyması gereken işlem standartlarına göre düzenlenmiştir. Her iki piyasada işlem yapmanın kendine özgü avantajları ve dezavantajları bulunmaktadır. Uluslararası piyasalarda değerli metallerin işlem görmekte olduğu CME Group, dünyanın en büyük vadeli işlem borsasıdır. Birçok emtia bu borsada işlem görmektedir. CME tarafından satın alınmadan önceki orijinal adı olan ve genellikle hala Comex olarak anılan altın borsası, hacim olarak dünyanın en büyük altın borsasıdır.
Uluslararası piyasalarda COMEX vadeli piyasası üzerinden kaldıraç kullanarak altın yatırımı yapmak isteyen yatırımcılar “Gold 100 ons.” kontratı ile işlemlerini gerçekleştirmektedir.
Vadeli altın kontratının özellikleri şu şekildedir;([1])
- İşlem gördüğü borsa: CME/Globex
- Lot büyüklüğü: 100 Troy ons. (3.11 kg)
- Sürdürme teminatı: 20.000 dolar (borsa tarafından değiştirilir)
- Sürdürme teminatı volatilite marjı: %15-40 (vadeye göre değişir)
- İşlem vadeleri: Aylık
- İşlem komisyonu: 8-10 dolar/kontrat
- Minimum Fiyat Adımı: 10 dolar
Örneğin bir yatırımcı piyasada işlem görmekte olan Şubat 2026 vadeli altın kontratının fiyatı 4.215 dolar (GCG6) şeklinde iken, 1 adet kontratın nominal büyüklüğü 4.215x100= 421.500 dolar olmaktadır. Vadeli piyasada 1 adet kontrat pozisyonu taşımak için ödenen teminat miktarı 20.000 dolar olduğuna göre pozisyonun kaldıraç seviyesi 421.500 / 20.000=21 dolar olmaktadır. Altın fiyatlarında gelecek aylarda bir yükseliş beklentisi içerisinde olan bir yatırımcının GCG6 kontratında 1 Adet Uzun/Alım yönünde pozisyon açması sonrasında kontrat fiyatının vade sonuna kadar 4.415 dolara yükselmesi durumunda yatırımcının taşıdığı pozisyondan elde edeceği kâr miktarı (4.415-4.215=200 dolar kâr, 200x100ons=20.000 dolar olacaktır. Vadeli altın kontratında pozisyon açmak üzere yatırılan 20.000 dolar sürdürme teminatına göre elde edilen portföy getirisi %100 (20.000 / 20.000 dolar) şeklinde olmaktadır.
Benzer şekilde bir stratejiyi yurtiçinde BİST bünyesinde yer alan vadeli piyasa üzerinden de yatırımcılar gerçekleştirebilmektedir. “F_XAUUSDAAYY” vadeli kontratı ile dolar üzerinden pozisyon açarak kaldıraçlı piyasada altın yatırımı yapabilmektedir. Yatırımcılar aynı zamanda TL bazında gram altın yatırımlarını F_XAUTRYAAYY kontratı aracılığı ile yapabilmektedir.
Altın fiyatında bir düşüş yaşanması durumunda simetrik olarak aynı miktarda bir zarar ile karşılaşılacaktır. Yatırımcıların risk iştahlarına bağlı olarak bu tür kaldıraçlı finansal enstrümanları tercih etmeleri gerektiğini hatırlatmak isterim. Yazıda kullandığım örnek fiyatlandırma herhangi bir yatırım yönlendirmesini içermemektedir.
[1] https://www.cmegroup.com/markets/metals/precious/gold.contractSpecs.html
