Bugün altın talebindeki artışın para politikasına etkisini yazmayı planlamıştık ama BDDK tarafından yapılan düzenlemeler, özellikle kredi kartı düzenlemesi önceliği hak ediyor. BDDK dört alanda düzenleme yaptı. Biz önce kredi kartlarının limitleriyle ilgili düzenlemesine ve geliştirilmesi gereken kısımlarına bakalım. Ayrıntıları merak edenler için bağlantı aşağıda.
Düzenleme, kredi kartı limitlerinin kullanılmayan kısımlarının belli ölçülerde silinmesi ve müşteri gelirinin SADECE “ispata elverişli” belgeler üzerinden teyidini getiriyor.
Peki mevcut kredi kartı limitleri düzenlemeyle nasıl değişecek, buna bir bakalım.
Toplam olarak 0-400.000 TL limitli kartlar: Değişiklik yok.
Toplam olarak 400.000-750.000 TL limitli kartlar: Son bir yıl içinde kredi kartından en çok harcamayı yaptığınız ayda kullanmadığınız limit neyse, onun yarısı silinecek.
Toplam olarak 750.000 TL’den yüksek limitli kartlar: Son bir yıl içinde kredi kartından en çok harcamayı yaptığınız ayda kullanmadığınız limit neyse, onun yüzde 80’i silinecek.
Müşterinin toplam limiti dikkate alınacak: Burada kritik noktalardan biri müşterinin bütün bankalardaki toplam limitinin dikkate alınacak olması. Varsayalım ki, A bankasından 500.000 TL limitli bir kredi kartınız var. B bankasından da 400.000 TL’lik. Toplam limitiniz 900.000 TL olduğu için kullanmadığınız limitin yüzde 80’i silinecek. İki kartta en fazla 500.000 TL limiti kullandınız diyelim. Yani kullanmadığınız 400.000 TL’lik limitin yüzde 80’i olan 320.000 TL silinecek. Tamam da bunu hangi banka silecek? A mı, B mi? Hangi oranlarda silecekler? Hangi yöntemle belirleyecekler banka bazında silinecek miktarı? BDDK’nın bunu mutlaka belirlemesi gerekiyor veya bankaların kendi aralarında hemfikir oldukları bir yöntemi geliştirip, BDDK’ya önermeleri gerekiyor. Hem de bu yöntemin çok kısa süre içinde belirlenmesi lazım. Düzenlemenin en kritik noktası bu.
Şubeye buyurun lütfen: Bankalar halen müşteri gelirinin teyidini ve buna göre limit tahsisini ispata elverişli dökümanlarla beraber müşterinin işi, yaşı, finansal hareketleri vb değişkenleri de kullanarak yapıyor. Müşteri gelirinin sadece ispata elverişli belgelerle tespit edilmesi demek, uzaktan müşteri kabul prosedürlerinin, hatta uzaktan işlem prosedürlerinin önemli ölçüde zorlanması demek. Limit artırımı talep eden müşterilerin bir süre için şubeye gelmesi gerekebilecek. Bütün bu süreçlerin uzaktan/dijital olarak da tamamlanması mümkün elbette ama hemen bugün değil.
Öte yandan bankanın teyit zorunluluğunun SADECE ispata elverişli belgelerle yapılacak olması arka planda bankalar için önemli bir iş yükü, prosedür ve yazılım güncellemesi, hatta eğitim gerekliliği doğuracak bankalarda. Bunlar bankaların yapamayacağı şeyler değil elbette ama maliyet doğuracak ve ek işgücü ve özellikle zaman gerekecek.
Liste çok faydalı olur: Mevcut düzenlemeler ilgili Kanun ve Yönetmelik “ispata elverişli” belgelerin çeşitli örneklerini içeriyor ama hangi belgelerin geçerli, hangilerinin geçersiz olacağına dair tam bir listenin BDDK tarafından yayımlanmasında büyük fayda var. Aksi halde tereddüt uyandıran her belge türü için, uzun ve gereksiz bir sorgulama, değerlendirme, karar alma süreci ortaya çıkacak. Şu an için bankalar mevcut uygulamalarının getirdiği tecrübeyle devam edeceği için bu liste çok acil değil ama orta vade için önemli.
Bazı kredi kartlarında mükerrer başvuru gerekecek: Düzenleme 400.000 TL’lik limiti doğrudan bu düzenlemeden muaf tutmuyor. Onun yerine 400.000 TL’nin altına düşen limitlerin başvuruyla yeniden 400.000 TL’ye kadar bu düzenlemeden muaf olarak artırılabilmesini öngörüyor. Onun için örneğin en fazla 20.000 TL’lik kullandığınız ve 800.000 TL limiti olan kartınız birden 176.000 TL limite düşecek. Artırmak için yeniden başvuru yapmanız gerekiyor.
Etki: Son olarak düzenlemenin etkisini tahmin etmeye çalışalım. Yaklaşık bir hesaplama ile toplam müşteri sayısının yaklaşık yüzde 25’inin (10 milyon kişi) ve toplam limitin yüzde 65’inin az yada çok etkilenebileceği, kişisel maksimum kullanımları tahmin etmek çok zor olmakla beraber, tahminen toplam limitin yüzde 20-25’inin (2,5-3 katrilyon TL) silinebileceği öngörülebilir.
https://www.bddk.org.tr/Mevzuat/DokumanGetir/1326
