CEVDET ALEMDAR
Bir kısrak başı gibi Akdeniz’e uzanan memleketimiz, kültürel, ekonomik, sosyal, birçok açıdan doğu ile batı arasında bir köprü. Köprüyü biliyor, üzerinde yaşıyoruz da, peki iki ucunda neler oluyor? Bakın bugünlerde bilim ve iş hayatında şu iki hikaye ilginç;
Yapay zeka, insanı insandan daha iyi ikna ediyor. (Ama bir hile var)
Bu sonuca varan bilimsel çalışmanın makalesi Nature on Human Behaviour dergisinde 19 Mayıs 2025’de yayınlandı.
ABD’de 900 kişilik bir test yapmışlar. 30 tartışma konusunu belirleyip, ikili tartışma gruplarına rastgele dağıtmışlar. Konular, farklı zorluklarda; “Çocuklar okulda üniforma giymeli mi?” gibi basit konulardan, “Fosil yakıtlar yasaklanmalı mı?”, “Devlet herkese asgari bir maaş bağlamalı mı?” gibi katı görüşlerin çarpıştığı konulara kadar uzanıyor. Grupta tartışma 10 dakika içinde bitiyor. Sonra beyaz önlüklü, gözlüklü bilim adamları, kim ikna olmuş, önündeki sayfalara kaydediyorlar.
Mesele tartışmacılarda. Kimi insan insana tartışırken, kimisi insan - yapay zeka tartışmış.
Numara ise tam burada. Bazı insan ve yapay zeka tartışmacılarına karşı taraf hakkında bilgi de veriliyor. Nerede doğmuş, hangi sosyal sınıfa ait, politik eğilimleri ne yönde, gibi bilgiler. Yani bizdeki “Nerelisin kardeşim?” sorusundan çıkardığımız yanıtları veriyorlar. Test içindeki tartışmacılardan bazıları, karşı tarafa gösterebilecekleri empati için gerekli temel verileri önceden alıyorlar.
Sonuç? Karşı taraf hakkında bilgisi olan yapay zeka ile insan tartıştığında, insanın ikna olma ihtimali yüzde 75’in üzerinde! Tam rakam; yüzde 81.
Diğer sonuç? Karşı taraf hakkında bilgisi olan insanlar ile insanlar tartıştığında ise anlaşma ihtimali ise eksi –yüzde 0.25’e yakın. “Nerelisin hemşerim” deyip karşındakini tanıyorsun. Adamın anlayacağı dil hakkında da iyi kötü bir fikrin oluşuyor. Ve bu durumda, bir konuda anlaşma ihtimalin yok değil, negatif. Yani nerelisin diye sormasan, ama bir kelam güzel laf etsen daha iyi.
(1)Kısa, anlaşılabilir cümleler kuran, (2) tonunu olumlu cümlelerle belirleyen, (3) karşı tarafın kimliğine yaklaşan yapay zeka ise, karşı tarafı ikna edebiliyor. (Detaylar için; https://rdcu.be/emLAQ)
Bu haberi “yandık, insanlar hakkında bilgi toplayan yapay zeka bizi yönetecek!” diye de okuyabilirsiniz. “Dur şu ikna yöntemini yapay zekadan öğreneyim” diye de. Sonuçta burada bahsi geçen yapay zeka Büyük Dil Modelleri üzerine çalışıyor. Modelleri olmasa da, o dili de bizler yaratıyoruz. Yapay zekadan farkımız da bu “yaratma” olduğuna göre…
Japonya’daki bir hedef şirkete önerilen en yüksek fiyat. (Olursa dünyanın en büyük market zinciri olacak.)
Kanadalı Couche-Tard grubu, Japonların sahip olduğu 7-Eleven zincirinin sahibi Seven&i Holdings’e 48 milyar ABD Doları teklif ediyor. Dokuz ay önce başlayan, satın alma isteği süreci bu Mayıs ayı içinde bir sonuca bağlanacak gözüküyor.
“7-Eleven Japonların mıydı?” diye sorabilirsiniz. Evet, 2014 yılında, o zamanlar Japonya’daki zincirin sahibi olan aile, Amerika’daki ana şirketi satın almış. O tarihteki gazetelerde şu yazıyor: “Öğrenci usta oldu”. Şimdi ise, 7-Eleven ile yaklaşık aynı ciroyu yapıp, yaklaşık iki kat daha fazla net kar (2.7 milyar dolara 1.2 milyar dolar) yazan Kanadalı grup sahnede. Üstelik kendileri bu sahneye ilk kez de çıkmıyor. 2021’de Carrefour’a verdiği 21 milyar dolar teklif Fransız Hükümeti’nin devreye girmesi sonrasında başarısızlıkla sonuçlanmıştı.
Dünyada bölgeselleşme dolu dizgin belirginleşirken, Kanadalı grubun sahibi Alain Bouchard, dünyanın en büyük market zincirini oluşturmak için ısrar ediyor.
