EMRE KURTAK - Vergi Müfettişi / YMM
30 sıra nolu Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliğ Taslağı
2026 yılından itibaren bankacılık sistemi nakit işlemlerinde önemli bir değişiklik yapılması planlanıyor. 01.01.2026 tarihi itibariyle uygulamaya geçmesi beklenen değişiklikler için 30 sıra nolu Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliğ Taslağı yayımlandı.
Peki, yapılan düzenlemeler neleri içeriyor, hangi uygulamaları zorunlu hale getiriyor?
Nakit işlemlerde kademeli yaklaşım
Yapılan çalışma ile finansal kuruluşlar aracılığıyla gerçekleştirilen nakit işlemlerde “kademeli” bir yaklaşım öngörülmektedir. Söz konusu düzenlemeye göre beyanla başlayan ancak yüksek tutarlı işlemlerde Nakit İşlem Beyan Formu ve para transferi dayanaklarıyla desteklenen bir sistemin uygulamaya konulması düşünülmektedir.
Buna göre,
1- İşlem tutarı 200.000 TL-2.000.000 TL arasındaki nakit işlemlerde işlemin mahiyetine ilişkin seçim yapılacaktır. İşlem mahiyeti için bireysel işlem, diğer vb. seçimler yapılması durumunda ise en az 20 karakterden oluşan işlem açıklaması yapılması gerekmektedir.
2- İşlem tutarı 2.000.000 TL- 20.000.000 TL arasındaki nakit işlemlerde işlemin mahiyetinin beyanı için tebliğ ekinde yer alan Nakit İşlem Beyan Formunun doldurulması gerekmektedir. Nakit İşlem Beyan Formu’nda İşlem mahiyeti için bireysel işlem, diğer vb. seçimler yapılması durumunda ise en az 20 karakterden oluşan işlem açıklaması yapılması gerekmektedir.
3- İşlem tutarı 20.000.000 TL’yi aşan nakit işlemlerde ise Nakit İşlem Beyan Formu’nun, müşteri tarafından detaylı bir açıklama içerecek şekilde doldurulmasının yanı sıra işlemle ilgili dayanak bilgi ve belgelerin eklenmesi gerekmektedir. Niteliği gereği işlemin mahiyetine dair belge temininin mümkün olmadığı durumlarda ise Nakit İşlem Beyan Formu’nun doldurulmasının yanı sıra işlemin mahiyeti hakkında en az 50 karakter uzunluğunda açıklamanın yapılması zorunlu tutulmuştur.
Ayrıca söz konusu kademelerde yer almasa dahi birbiriyle bağlantılı birden fazla işlemin toplam tutarı, yukarıdaki sınırları aşması durumunda ilgili kademe için öngörülen prosedür uygulanacaktır.
Yani 200.000 TL’ye kadar olan nakit işlemler daha önceden olduğu gibi yapılmaya devam edilecek, bu hususta vatandaşların günlük para transferlerinin aksamadan sürdürülmesi hedeflenmektedir. 200.000 TL ve üzerinde gerçekleştireceğiniz nakit işlemler için ise kademesine göre bankalara açıklama, beyan formu ve belge vermeniz gerekecektir.
Yapılan düzenleme ile finansal kuruluşlar, nakit işlemleri yakından izlemek ve gerekli tedbirleri almakla yükümlü tutulmuştur. Finansal kuruluş müşterisinin, kendisinden talep edilen bilgi ve belgeleri karşılamaması durumunda yapılması istenen işlem finansal kuruluşlar tarafından yerine getirilmeyecektir.
Nakit İşlem Beyan Formu’nda neler yer alacak?
Yine bu noktada akıllara takılan soru Nakit İşlem Beyan Formu’nda neyin beyan edileceğidir. Söz konusu formda yer almak üzere nakit işlemi gerçekleştiren kişiden, yatırılan- çekilen para veya kıymetli madenin kaynağı ve bunların nereye harcanacağı konusunda bilgi istenecektir. Söz konusu formda sunulması gereken asgari seçenekler aşağıdaki gibidir.
|
Yatırılan para ve kıymetli madenin mahiyeti |
Şahsi Birikim |
|
Başka Bankadan Getirilen Nakit |
|
|
Yurtdışından Getirilen Nakit |
|
|
Ticari Faaliyet Kazancı |
|
|
Gayrimenkul Satış Geliri |
|
|
Motorlu Taşıt Satış Geliri |
|
|
Miras/Bağış/Hediye |
|
|
Kıymetli Maden/Mücevherat/Kıymetli Taş Satış Geliri |
|
|
Diğer Menkul Varlık Satış Geliri |
|
|
Alacak/Borç İşlemleri |
|
|
Döviz Satışı Getirilen Nakit |
|
|
Diğer Nakit Kaynağı |
|
|
Çekilen para ve kıymetli madenin mahiyeti |
Mevduat İşlemleri (Vadeli /Vadesiz Mevduat) |
|
Kredi İşlemleri (Teminat, Borç ödeme vb.) |
|
|
Çek/Senet Tahsilatı |
|
|
Fatura/Kurum Ödemeleri |
|
|
Yatırım İşlemleri (Hisse Senedi, Fon vb.) |
|
|
Döviz İşlemleri (Döviz Alış/Satış) |
|
|
Transfer İşlemleri |
|
|
Sermaye İşlemleri |
|
|
Ticari Faaliyet Ödemeleri |
|
|
Gayrimenkul Alışı |
|
|
Hizmet/Menkul Varlık Alışı |
|
|
Yardım/Bağış/Sosyal Ödemeler |
|
|
Başka Bankaya Transfer |
|
|
Yurtdışına Aktarım |
|
|
Ana Firma/Tedarikçi Ödemeleri |
|
|
Diğer |
Nakit İşlem Beyan Formu’nda işlemin mahiyetine ilişkin bireysel işlem, diğer vb. seçimler yapılması durumunda en az 20 karakterden oluşan işlem açıklaması yapılması gerekmektedir.
Banka EFT-Havale işlemleri
Yapılan düzenlemeye göre bankalar ile ödeme ve elektronik para kuruluşları aracılığı ile gerçekleşen EFT-havalelerde de bazı değişiklikler olacaktır. Buna göre artık bu işlemlerde aşağıdaki başlıkların seçenek olarak sunulması zorunlu hale gelecek.
- Gayrimenkul Alım Ödemesi
- Motorlu Taşıt Alım Ödemesi
- Borç Verme/Borç Ödeme
- Hediye/Bağış/Yardım
- Vergi/Resim/Harç Ödemesi
- Tazminat/Sigorta Ödemesi
- Avukatlık/Danışmanlık/Müşavirlik Ödemesi
- Sağlık Ödemesi
- Kripto/Dijital Varlık
- Şans Oyunları/Bahis Ödemesi
- Eğlence/Sosyal Medya Ödemesi
EFT-havale işlemini yapan tarafından yukarıdaki seçenekler dışında ve bireysel işlem, diğer vb. seçimler yapılması durumunda ise en az 20 karakterden oluşan işlem açıklaması zorunlu hale gelecek.
Tüm para transferleri ve nakit işlemler için bu düzenlemeler geçerli mi?
Yapılan düzenlemeler aşağıdaki işlemleri kapsamamaktadır. Bu işlemler için belirtilen yükümlülükler söz konusu olmayacaktır.
- Bir müşterinin aynı banka içerisindeki hesapları arasında gerçekleştirilen işlemler,
- Müşterinin kamu kurum ve kuruluşu olduğu işlemler,
- Bankaların kendi aralarında gerçekleştirdikleri ve müşterinin banka olduğu işlemler,
- Muhabir bankacılık kapsamında gerçekleştirilen işlemler,
- ATM’lerden yapılan ve işlem tutarı ya da birbiriyle bağlantılı birden fazla işlemin toplam tutarı 200.000 TL’yi aşmayan nakit işlemler,
- ATM’lerden yapılan ve işlem tutarı ya da birbiriyle bağlantılı birden fazla işlemin toplam tutarı 15.000 TL’yi aşmayan EFT ve havale işlemleri
Bu düzenlemelere neden ihtiyaç duyuldu, düzenleme neyi amaçlıyor?
Öncelikle bu düzenlemeye FATF (Financial Action Task Force –Mali Eylem Görev Gücü) üyesi ülkelerde uygulanan benzer yaklaşımlar da dikkate alınarak oluşturulduğunu belirtmekte fayda var.
Yapılan düzenleme ile
- Suç gelirlerinin aklanması ve terörizmin finansmanını engelleme: Bahis, uyuşturucu gibi kaynağı suç teşkil eden gelirlerin tespit edilmesi, bu gelirlerin aklanmasını ve terörizmin finansmanını engellemek,
- Kayıt dışılık ile mücadele: Kayıt dışı ekonomi ile mücadele ederek devletin muhtemel vergi kayıplarının önüne geçilmesi,
- Finansal sistemde güven ve izlenebilirlik: Finansal sistemde kontrol, izlenebilirlik ve güven ortamının sağlanması hedeflenmektedir.
Sonuç
Yapılan düzenleme ile finansal sistemde güven ve izlenebilirliğin güçlendirilmesi ile suç gelirlerinin aklanması ve terörizmin finansmanı gibi küresel risklerle daha iyi şekilde mücadele edilmesi hedeflenirken 200.000 TL’den düşük tutarlı nakit işlemler bu düzenlemenin dışında tutularak gerek vatandaşların günlük banka nakit işlemlerinin aksamadan sürdürülmesi gerekse finans kuruluşlarına ilave iş yükünün getirilmemesi göz önünde tutulmuştur.
Bu bağlamda nakit işlemlerde, kademeli olarak işlem gerekçesi, beyan formu ve işlem mahiyeti için bilgi-belge istenen, EFT-havale işlemlerinde ise işlem mahiyetinin belirtildiği sistem oluşturulmuştur. Her ne kadar düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle vatandaşlarımızın ilk aşamada bazı zorluklar yaşaması muhtemel olsa da düzenleme, mali şeffaflık ve kontrol edilebilirlik açısından katkı sunacağı kesindir.
Not: (Bu yazıda yapılan açıklamalar, tamamıyla yazara ait olup, hiçbir şekilde yazarın çalıştığı kurumunu bağlamaz, kurumunun görüşü olarak kullanılamaz ve değerlendirilemez.)
