Jeopolitik riskler ve tedarik zinciri kırılmaları demiryollarını alternatif lojistik ağların merkezine taşıyor. Dünya demir yolu tedarik pazarı 2023-25 dönemindeki yıllık 220,6 milyar eurodan 2029- 31 döneminde 266,8 milyar euroya çıkmaya hazırlanıyor.
Petrol fiyatlarındaki sıçrama ve merkez bankalarının yeniden faiz artıracağı beklentisi, küresel tahvil piyasalarında satış dalgasını derinleştirdi. ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 5,04 ile 2007’den, Almanya’nın 10 yıllık faizi yüzde 3,57 ile 2009’dan bu yana en yüksek seviyeye çıktı. Japonya’da ise 10 yıllık tahvil faizi 30 yılın zirvesini gördü.
İran savaşı petrolü 100 doların üzerine taşırken enerji şirketlerinin gelirli da sıçradı. Londra’da işlem gören en büyük petrol şirketi üç ayda yaklaşık 93 milyar dolar kazanırken, rafineri marjları da arz şokuyla rekor seviyelere yaklaştı. Şimdi hükümetler, savaşın yarattığı “olağanüstü karın” bir bölümüne vergiyle ortak olmaya hazırlanıyor.
Hürmüz diplomasisinin yeniden ertelenmesi ve Suudi Arabistan’ın kritik petrol boru hattını kapatması Brent’i 108 dolara taşırken, yapay zeka sektörünün üç önemli isminin “gelişimi yavaşlatma” çağrısı teknoloji hisselerinde satış dalgası yarattı.
Yapay zeka coşkusu uzmanlara göre kontrolden çıkabilir. Nobel ödüllü ekonomist Joseph Stiglitz, “balon” uyarısı yaparak yatırımcıların yüksek getiri beklentisinin üç kritik koşula bağlı olduğunu söyledi. Hızlı dönüşüm işsizliği, yavaş yayılım ise balonun patlama riskini büyütüyor.
ABD yaptırımları İran’ın Çin’den mal almasını durduramadı. Tahran, petrol gelirlerini krediye çevirerek ilaçtan otomobile, iletişim ekipmanından altyapıya kadar Çin mallarını finansal sistemin dışından ülkeye sokuyor.
Brent petrol, Ortadoğu’daki savaşın enerji koridorlarını yeniden tehdit etmesiyle temmuzdan bu yana ilk kez 100 doları aştı. Hürmüz Boğazı’ndaki akışın belirsizliği ve Suudi enerji tesislerine yönelik saldırılar arz endişesini büyütürken, petrol fiyatı son bir ayda yaklaşık yüzde 25 yükseldi.
Yapay zeka veri merkezleri, elektrik şebekeleri ve enerji dönüşümü bakıra olan ihtiyacı hızla artırırken, ABD’nin olası tarifeleri piyasadaki metali de yeniden dağıtıyor. LME bakır bu hafta 14 bin 533 dolar/tonla tarihi zirveyi aşarken, gözler şimdi rekorun kalıcı olup olmayacağına ve 2027 fiyatlarına çevrildi.
Tüketicinin yakıtı benzinin fiyatı dünyada son üç ayda ortalama yüzde 15,3 artarken, ticaretin ve ekonominin yakıtı dizeldeki yükseliş yüzde 20’ye ulaştı. Son bir yılda makas daha da açıldı: Benzin yüzde 19,4, dizel yüzde 32,9 zamlandı. Türkiye’de ağustos sonu itibariyle ise üç aylık dizel artışı yüzde 21 ile benzinin 6,7 puan üzerine çıktı.