Dünya piyasalarında kakao üzerindeki baskı artıyor. Londra kakaosu önceki gün daha geriledi ve kontratı 3.700 sterlin/tonun altına düşerek Ocak 2024’ten bu yana en düşük seviyeden işlem gördü. ABD işlemlerinde de fiyatlar 2 yıl öncesine geri döndü ve ton başına fiyat 4900 doların altına indi. Fiyat, son 1 ayda yüzde 20 düşerken geçen yıla oranla düşüş yüzde 45’ın üzerinde.
Fiyatlarda şu anki seviyeler, 12.000 dolarının üzerindeki 2024 zirvesinin yüzde 60’a yakın altında. Bu değişim uzmanlara göre, büyük arz daralmasının sona erdiğini ve değer zinciri genelinde daha geniş bir normalleşmenin başladığını gösteriyor.
Arz artışı piyasayı rahatlatıyor
Kakao fiyatları, Batı Afrika’dan gelen arzın artmasının küresel fazlanın artacağına dair beklentileri güçlendirmesiyle düşüş eğilimi içinde. Ekim ayında sezona yavaş bir başlangıç yaptıktan sonra, önde gelen üretici Fildişi Sahili limanlarına gelen kakao miktarı üst üste üç hafta boyunca 100 bin tonu aştı ve arz geçen yılın hızına yaklaştı. Hafif yağmurlu elverişli hava koşulları sağlıklı ürün gelişimini destekleyerek hasadın hızlanmasına yardımcı oldu. Avrupa Birliği’nin ormansızlaşma düzenlemelerini erteleme ve gözden geçirme planları da fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturdu. Buna ek olarak, olumlu gümrük tarifesi gelişmeleri piyasayı etkiliyor. 14 Kasım’da ABD Başkanı Donald Trump, kakao, kahve, tropikal meyveler, kuruyemişler ve diğer çeşitli tarımsal girdileri karşılıklı tarifelerden muaf tutan bir başkanlık emri yayınlamıştı.
Uzmanlara göre kakao fiyatları tarihsel olarak halen yüksek seviyelerde olmakla birlikte artı daha yönetilebilir seviyede ve fiyatların arz-talep gibi daha az spekülatif etkilerle yön bulma olasılığı artıyor.
Üretimde bozulma fiyatları rekora götürmüştü
Dünyanın iki baskın üreticisi olan Fildişi Sahili ve Gana’da birkaç yıl süren hava koşullarının yol açtığı bozulmalar, hastalık baskısı ve yaşlanan ağaçların ardından, 2023-24 açığı fiziksel arzı kırılma noktasına gelmişti. İklim dalgalanmaları yoğunlaşırken çiftçiler yatırım yapamaz hale gelmiş ve bu uyumsuzluk fiyatlarda parabolik yükselişin koşulları yaratmıştı.
Çikolatıcılar kakao içeriğini azaltıyor
Talep, dengenin normalleşmesinde de önemli bir rol oynuyor. Rekor seviyedeki hammadde maliyetleri, çikolata üreticilerini bir dizi popüler olmayan tercihe zorluyor. Saxo Bank analizine göre, enflasyon, fiyat artışları ve kakao içeriğinin seyreltilmesi gibi tedbirler alınıyor. Bu durum o kadar yaygınlaştı ki, bazı Birleşik Krallık bisküvi ve barları artık yasal olarak “çikolata” olarak etiketlenemiyor, bunun yerine yalnızca palmiye ve shea yağlarının hakim olduğu “çikolata aromalı” kaplamalar olarak nitelendiriliyor.
