Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, "İnsan 5.0-İnsanlık için Gelecek" temasıyla İstanbul Kongre Merkezi'nde düzenlenen Halkbank Gençİz'25 Zirvesi'nde yaptığı konuşmada, 9 çocuklu bir ailenin en küçüğü olarak dünyaya geldiğini, annesinin ve babasının okuryazar olmadığını, kendisinin Türkçeyi 7 yaşında okula başlayınca öğrendiğini söyledi.
İlkokula 5 sınıfın bir arada olduğu bir okulda başladığını, o dönemlerde imkanların çok sınırlı olduğunu anlatan Şimşek, "Bugünün gençleri aslında çok şanslı. Olağanüstü değişim ve dönüşümün yaşandığı bir dönemden geçiyoruz. Hele yapay zeka ile birlikte dünyada hemen hemen bütün alanlarda tektonik hareketler olacak." diye konuştu.
Daha önceki sanayi devrimlerine göre yapay zekanın etkisinin bin kat daha farklı ve büyüklükte olabileceğini dile getiren Şimşek, bu durumun dünya ekonomisi için muazzam bir verimlilik potansiyeli sunduğunu bildirdi.
Şimşek, Türkiye'nin son yıllarda muazzam bir değişim ve dönüşümden geçtiğini ve o sürecin devam ettiğini kaydederek, uyguladıkları dezenflasyon programına ilişkin bilgiler verdi.
Bakan Şimşek, "Bizim en temel önceliğimiz enflasyonu tek haneye düşürmek. Biz buna fiyat istikrarı diyoruz. Mali disiplin dediğimiz şey, bütçe dengesini yönetip, kamu harcamalarında tasarrufla kaynakları üretken alanlara aktarmak anlamına geliyor." ifadelerini kullandı.
Sürdürülebilir cari açık oranını yakalamak, sanayide katma değer zincirinde yukarı çıkmak, teknoloji ve bilgi yoğun ürün ve hizmet üretmek, yeşil dönüşümle Türkiye'nin enerjide dışa bağımlılığını azaltmak, dijital dönüşümü sağlamak, üretken altyapı yatırımları yapmak gibi hedeflerinden bahseden Şimşek, "Nihai hedefimiz bütün dünyada olduğu gibi yüksek, sürdürülebilir ve kapsayıcı büyüme." şeklinde konuştu.
"Gelecek seneden itibaren (programda) üçüncü evreye geçiyoruz
Bakan Şimşek, Orta Vadeli Program'ın üç evresinin bulunduğunu belirterek, birinci evrede gerçekleştirdikleri makro risklerin yönetimi, kural bazlı piyasa ekonomisi, enflasyonun kontrol altına alınması, depremin yaralarının sarılması gibi konuları anlattı.
Depreme karşı bugüne kadar 90 milyar dolar harcadıklarını dile getiren Şimşek, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Birinci evreyi geçen sene tamamladık. İkinci evre bitmek üzere. İkinci evrede enflasyon düşmeye başladı. Deprem yaralarını sararken mali disiplini tesis ettik, cari açığı düşürdük, kur korumalı mevduat mekanizmasından çıktık ve rezerv birikimini başardık. Gelecek seneden itibaren üçüncü evreye geçiyoruz. Üçüncü evre kazanımların pekiştirildiği, tek haneli enflasyonun başarıldığı, bütçe açığının kalıcı olarak milli gelire oranla Maastricht kriterinin tutturulduğu, cari açığın artık sorun olmaktan çıkıp milli gelire oranla yüzde 1'in altına düştüğü ama en önemlisi verimlilik ve rekabet gücünü artırmak için reformların hızlandığı dönem."
"Hedefimiz gelecek sene sonunda enflasyonu yüzde 20'nin altına çekmek"
Hazine ve Maliye Bakanı Şimşek, enflasyonun düşmeye devam ettiğini kaydederek, "2022'de yüzde 64 civarıydı, 2023'te yüzde 64-65 civarında bitirdik. Geçen sene yüzde 44'e, bu sene kasım itibarıyla yüzde 31 civarına indirdik. Bu seneyi muhtemelen bu civarda bitireceğiz ama gelecek sene hedefimiz bunu yüzde 20'nin altına çekmek. Bir sonraki sene de tek haneye düşürmek." diye konuştu.
Enflasyonun düşmesinin öneminden bahseden Şimşek, şu bilgileri verdi:
"Her kesim için enflasyonun tek haneye düşmesi önemli. Enflasyonun düşmesi aynı zamanda gelir dağılımındaki bozulmanın da durması demek. Çünkü enflasyon gelir dağılımını bozar. İşte bu sebeple enflasyonu düşürmek bizim en büyük önceliğimiz. Kasımda yıllık enflasyon yüzde 31 olarak gerçekleşti. Temel mallarda enflasyon yüzde 20'nin altına düştü, yüzde 18 civarı. Gıdada enflasyon yüzde 27 civarı. Manşet enflasyon yüzde 31. Çünkü Türkiye'de kira enflasyonu, eğitim enflasyonu, yani hizmet enflasyonu hala yüksek seyrediyor. Yüzde 97'ye kadar çıkmıştı yüzde 44'e kadar düştü ama işte bunu düşürmek için hükümet olarak hem deprem bölgesini yeniden inşa ediyoruz hem de sosyal konut projelerini hızlandırıyoruz."
Eğitim ücretlerinde de düşüşün sürdüğünü ifade eden Şimşek, "Özetle, enflasyon düşüyor, düşmeye devam edecek ve Türkiye bunun sayesinde çok daha güçlü bir ekonomiye sahip olacak." dedi.
"Gerçekten bir tasarruf çabası var ve sonuç alıyoruz"
Bakan Şimşek, yatırımları, istihdamı ve üretimi artırmak için hayata geçirdikleri vergi istisnalarından, kayıt dışı ekonomi ile mücadeleden ve kamu maliyesine yönelik hazırladıkları reformlardan bahsederek, Türkiye'nin kamu borcunun milli gelire oranının yüzde 25 düzeyinde olduğunu söyledi.
Kamuda taşıtlar, binalar, haberleşme, seyahat, enerji, kırtasiye ve demirbaş gibi giderleri kontrol altına alan tasarruf genelgesine değinen Şimşek, "10 yıllık ortalamaya göre bu harcamaların bütçeye oranı yüzde 4,6 olarak gerçekleşti. Geçen sene bu oranı yüzde 3,1'e indirdik. Bu sene muhtemelen yüzde 3 veya onun da bir tık altında olacak. Gerçekten bir tasarruf çabası var ve sonuç alıyoruz." diye konuştu.
Şimşek, kamu maliyesi alanındaki reformlardan bahsederek, şu değerlendirmelerde bulundu:
"Bir de gelecek seneden itibaren belli bir gelir düzeyinin altında olan ailelere pilot proje olarak bir destek programı sunacağız. 2027'den itibaren bu destek programını Türkiye çapında uygulamaya başlayacağız. Son olarak da maliye politikasında ve maliye alanda şeffaflığı, hesap verilebilirliğini artırmak istiyoruz."
"(Cari açık) İlk defa yapısal olarak bu sorunu aşma noktasındayız"
Hazine ve Maliye Bakanı Şimşek, Türkiye'nin hizmet ihracatında yakaladığı ivmeden, sanayide sağladığı dönüşümden, yurt içi petrol ve doğal gaz üretimindeki artıştan bahsederek, şu açıklamalarda bulundu:
"Bütün bunlardan dolayı Türkiye'de cari açık azalıyor. Altın ithalatını bir kenara bırakırsak Türkiye'de neredeyse cari açık kalmadı. Osmanlı'nın son 100 yılına da baksanız, Türkiye'nin ilk 100 yılına da baksanız, en büyük darboğaz, döviz darboğazıdır. Cari açıkla ilişkilidir. İlk defa yapısal olarak biz bu sorunu aşma noktasındayız."
"Türkiye'nin bilançosunu en az çeyrek trilyon dolar iyileştirdik"
Şimşek, Merkez Bankası'nın net rezervlerinin son iki yılda, program başladığından bu yana 118 milyar dolar arttığını söyledi.
Kur Korumalı Türk Lirası Mevduat ve Katılma Hesaplarının (KKM) bakiyesini 143 milyar dolar azalttıklarını dile getiren Şimşek, "Yani Türkiye'nin bilançosunu en az çeyrek trilyon dolar iyileştirdik. Yani 250 milyar dolardan fazla bilançoda iyileşme var. Yaklaşık 143 milyar dolarlık devletin koşullu yükümlülüğünden çıktık. Türkiye'nin risk primi 7,5 yılın en iyi seviyesine geldi." diye konuştu.
Şimşek, Türkiye'nin kredi notunun en az iki kademe, bir kuruluş tarafından ise üç kademe artırıldığını, yatırım yapılabilir kategoriye doğru hızla ilerlemeye devam edeceklerini anlattı.
"Türkiye'nin milli geliri bu yıl 1,6 trilyon dolara yaklaşacak"
Bakan Şimşek, Türkiye'nin son 23 yıldaki reel büyüme oranlarından ve bu alanda birçok ülkeyi geride bırakmasından bahsederek, sözlerini şöyle sürdürdü:
"2002'yi 100'e eşitlerseniz, sabit fiyatlarla reel olarak Türkiye'nin milli geliri 312'ye çıkmış, bize benzer ülkeler 298'e çıkmış, Çin ve Hindistan'ı ayırırsanız bize benzer ülkeler 221'e çıkmış. Dünya 213'e, Avrupa Birliği 100'den 138'e çıkmış, AB ile arayı kapatmışız. Bundan dolayıdır ki Türkiye'nin milli geliri dolar bazında 238 milyar dolardan bu sene yaklaşık olarak 1,6 trilyon dolara çıkmış olacak."
Şimşek, Türkiye'nin küresel ticaretten aldığı payın yükseldiğini, sanayi üretiminin Kovid-19 öncesine göre arttığını, hizmet ihracatında başarılı bir ivmenin yakalandığını belirtti.
Mal ihracatında ABD'nin gümrük tarifelerini artırmasının paniğe neden olduğunu ancak bu durumun Türkiye'ye avantajlar sunduğunu kaydeden Şimşek, "Türkiye'nin ihracatının yüzde 62'si kural bazlı serbest ticaret anlaşmalarımızın olduğu ülkelere gidiyor. Yüzde 80-85'i de yakın coğrafyaya, dost ve yakın olduğumuz coğrafyaya gidiyor. Türkiye tabii ki dış şoklara bağışık değil ama Türkiye, ticaretteki korumacılığa ve belirsizliğe karşı daha korunaklı, daha dirençli olacak. Bir de biz bölgesel entegresine çok önem veriyoruz." değerlendirmesinde bulundu.
"Borcumuz düşüyor, bütçeyi de düzeltiyoruz"
Hazine ve Maliye Bakanı Şimşek, Türkiye'nin coğrafi konumunun ve üzerinde bulunduğu ulaştırma koridorlarının sunduğu avantajlardan bahsederek, "Türkiye'nin toplam borcunun milli gelire oranı düşük, yüzde 89. Bize benzer ülkelerde bu oran yüzde 242. Dünyada bu oran yüzde 324. Peki bu ne anlama geliyor? Borcumuz düşüyor, bütçeyi de düzeltiyoruz. İmkanları artık daha çok üretken altyapıya, eğitim, sağlığa, kalkınmaya, verimliliği artıracak alanlara aktarıyoruz." ifadelerini kullandı.
Türkiye'nin nitelikli insan kaynağındaki artışa, eğitim kalitesindeki olumlu değişimlere ve bütçedeki en yüksek kaynağın eğitime ayrılmasına işaret eden Şimşek, "Gençlerimize yatırım için her zaman eğitimi önceliyoruz. Eğitimde kalite hızlı bir şekilde artıyor." dedi.
Özellikle matematik ve fen bilimlerindeki ilerlemeye dikkati çeken Şimşek, yurt kapasitelerini artırdıklarını, üniversite harçlarını AK Parti'nin kaldırdığını, 1,5 milyon gence karşılıksız burs verildiğini kaydetti.
"Türkiye, turizmde dünyada çok önemli bir noktaya geldi"
Bakan Şimşek, yapay zekaya hazırlık endeksinde iyi bir noktada olduklarını, yeşil ve dijital dönüşümü hızlandırdıklarını dile getirerek, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Türkiye, turizmde dünyada çok önemli bir noktaya geldi. Bundan 20-25 yıl önce turizme dünyada ilk 20'de değildik şimdi ilk 5'teyiz. 3. çeyrek itibarıyla yıllıklandırılmış turizm gelirimiz 64 milyar dolar oldu. Bu muazzam bir başarı. Medikal turizmde de önemli bir potansiyelimiz var. Dünyada dizi ihracatında ilk üçteyiz. Yine oyun sektöründe, yani video oyunları sektöründe, dünyada önemli bir noktadayız."
Şimşek, dünya savunma sanayisi harcamalarındaki artışa dikkati çekerek, Türkiye'nin bu alandaki yatırımlarının artık meyveye dönüştüğünü söyledi.
Mehmet Şimşek, "Savunma sanayisinde 230 ürünü 180 ülkeye sattık. 1400'e yakın proje var. 100 milyar dolarlık projeler şu anda devam ediyor. Savunma sanayisinde geçen sene dünyanın en büyük 11. ihracatçısı olduk. İlk 10'a doğru gidiyoruz." diye konuştu.
"Belirsizlikler var ama Türkiye'nin muazzam avantajları var"
Hazine ve Maliye Bakanı Şimşek, Türk müteahhitlerin küresel alandaki faaliyetlerinden bahsederek, "Biz istikrar ve refah istiyoruz. Bu bölgede barış, refah, istikrar hakim olursa en çok biz faydalanacağız. Çünkü dünya inşaat liginde, yani büyük inşaat firmaları sıralamasında Çin'den sonra ikinci sıradayız. Biz dünyayı inşa etmek istiyoruz. Şu ana kadar 137 ülkede yaklaşık 550 milyar dolarlık projeleri hayata geçirdik." ifadelerini kullandı.
Türkiye'nin belirsizlik ve gerginlik ortamında öneminin arttığını dile getiren Şimşek, Suriye'deki istikrarsızlığın sona erdiğini, Gazze'de ateşkes ilan edildiğini, Azerbaycan ve Ermenistan'ın barış anlaşması imzaladığını anlattı.
Şimşek, "Umudumuz, Rusya-Ukrayna'nın da ateşkes imzalayıp bu yıkıma son vermeleri. Özetle, Türkiye'nin önü açık. Evet, dünyada hakikaten büyük belirsizlikler var ama Türkiye'nin muazzam avantajları var. Biz bu avantajları reformlarla ve sağlıklı makroekonomik politikalarla harekete geçireceğiz." diyerek sözlerini tamamladı.
(AA)
