Dünyada, buğday ve mısırın önünde en çok tüketilen temel gıda maddesi olan pirinç piyasasında aşırı arz nedeniyle ticaret dengeleri şaştı. Üç yıllık dalgalanmanın ardından, yılda 541 milyon tona ulaşan üretimin yarattığı arz fazlası fiyatları düşürerek küresel üreticiler ve ithalatçıların dengesini sarstı.
Pirinç fiyatları bir yılda yüzde 35 düşerek 2017’den bu yana en düşük seviyesi olan ton başına yaklaşık 360 ABD dolarına geriledi. Vadeli işlemler piyasasında da pirinç fiyatlarının sert bir şekilde görülüyor. Chicago Ticaret Borsası’nda ham pirinç vadeli işlemleri son 1 ayda yüzde 3.5 ve yılbaşından bu yana yüzde 28 düşerek 10.10 dolar/cwt seviyesine indi.
Coface tarafından hazırlanan bir rapora göre, fiyatların gerilemesinde arz fazlasının yanında Hindistan’ın ihracat kısıtlamalarının kaldırılması büyük rol oynadı. Dünyanın önde gelen ihracatçısı Hindistan, özellikle Ukrayna’daki savaş ve Asya’daki kötü hava koşullarıyla bağlantılı fiyat artışlarını kontrol altına almak amacıyla 2022’den bu yana ihracat satışlarını kısıtlamıştı. 2024’te ihracatın yeniden açılması ve rekor Asya hasatları, bir yılda fiyatlarda yüzde 35’lik bir düşüşe yol açtı.
“Fiyat düşüşü bir süre daha devam eder”
Coface. 2026 için üretim tahminlerinin yukarı yönlü olması ve 2025’in dördüncü çeyreğinde La Nina hava olayının geri dönme olasılığı göz önüne alındığında, 2026’da artan bir arz fazlası öngörüyor. Kuruluşun raporuna göre, fiyatların en azından 2025 sonuna kadar düşmeye devam etmesi ve 2026’da 10 yıldır görülmemiş seviyelerde istikrara kavuşması bekleniyor.
Asya pazara hakim Afrika ithalata bağımlı
Pirinç, buğday ve mısırın önünde, dünyada en çok tüketilen temel gıda maddesidir. Küresel üretim ve tüketimin yaklaşık yüzde 90’ını gerçekleştiren Asya, ana oyuncu olmaya devam ediyor. Sahra Altı Afrika ise Asya ithalatına büyük ölçüde bağımlı. 2024 yılında, beş Asya ülkesi ihracatın yüzde 75’ini gerçekleştirirken, bunun yüzde 40’ını Hindistan’ın oluşturduğunu belirtiliyor.
Asyalı üreticilerin ticareti yeniden şekilleniyor
Fiyatlardaki sürekli düşüş, üretimin Hindistan’dan daha düşük olduğu ülkelerdeki üreticilerin kârlılığını tehdit ediyor.
■ Tayland, artan rekabet nedeniyle pirinç ihracatını azaltıyor: ABD Tarım Bakanlığı Dış Tarım Servisi’nin (FAS) raporuna göre, Tayland, 2024/25 sezonunda yalnızca 7,5 milyon ton pirinç ihraç etti. Bu, bir önceki sezonda ihraç edilen 9.9 milyon tona kıyasla yüzde 24’lük bir düşüşü temsil ediyor. Düşüşün “Hindistan’ın küresel pazarlara dönüşü ve Vietnam’dan gelen arzın artması” nedeniyle gerçekleştiği belirtiliyor. 2025/26 dönemi için beklentiler benzer bir ihracat hacmi öngörüyor ve FAS yine 7,5 milyon ton tahmin ediyor. Ekim sonu itibariyle Bangkok’ta 5 kg’lık pirinç torbasının fi yatı 8 dolar civarında bulunuyor.
■ Filipinler dünyanın en büyük pirinç ithalatçılarından biri ve üreticilerini desteklemek için 1 Eylül’den bu yana ithalatı 60 gün boyunca askıya aldı.
■ Endonezya ise ithalata olan bağımlılığını azaltmak için yerli üretime öncelik vererek bir gıda egemenliği stratejisine yöneldi.
■ Japonya da, pirinç sektörünü korumak için sıkı ithalat kotaları uygulamaya koydu. Ancak Japon pirinç sektörü, verimi düşüren aşırı sıcakların neden olduğu 2023 hasadının zayıf olması nedeniyle bir arz kriziyle karşı karşıya. Korumacı politikalar, özellikle iç üretim azaldığında iç fi yatları çok yüksek tutuyor. 5 kg’lık bir pirinç torbasının fiyatı Tokyo’da yaklaşık 4.000 yen (26 dolar) civarında.
