VDK bir yandan daha önce hiç incelenmemiş mükelleflere yönelerek denetim ağını genişletmiş, öte yandan mükellef başı tarhiyatı 2,7 kat artırmıştır. . Niteliksel açıdan ise 2025 yılı kayda değer yapısal dönüşümlere sahne olmuştur.
Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı (VDK) 2025 yılı faaliyet raporunu yayımladı. Rapor, vergi incelemelerinde hem niceliksel hem de niteliksel anlamda dikkat çekici sonuçlara ulaşıldığını ortaya koyuyor. Bu sonuçları sizler için derledik.
Denetim oranı yükseldi, denetim anlayışı değişti
Başkanlık, 2025 yılında klasik vergi incelemesinin yanı sıra izaha davet, gözetim uygulamaları, teftiş ve saha denetimleri gibi farklı araçları etkin biçimde kullanarak "kademeli vergi denetimi" anlayışını benimsemiştir. Bu çerçevede toplam 285.329 mükellef denetime tabi tutulmuş; denetim oranı 2024'teki %2,91'den %6,72'ye yükselmiştir. Denetim türleri itibarıyla; 66.656 mükellef vergi incelemesine, 51.356 mükellef izaha davete, 135.168 mükellef gözetim uygulamalarına, 31.309 mükellef teftişe ve 840 mükellef saha denetimine tabi tutulmuştur.
Vergi incelemesi sonuçları: Mükellef başına tarhiyat rekor seviyede
66.656 mükellef için toplam 101,6 milyar TL vergi tarhı ve 172,6 milyar TL ceza kesilmesi önerilmiş; bulunan matrah farkı 469 milyar TL'yi aşmıştır. Mükellef başına toplam ortalama vergi ve ceza tutarı 4.114.366 TL'ye yükselmiştir; bu tutar 2024'teki 1.540.041 TL ile karşılaştırıldığında yaklaşık 2,7 katlık bir artışa işaret etmektedir. Bu artışın arkasında sahte belge tarhiyatlarının toplam vergi ve cezanın %42'sini oluşturması ve üç kat vergi ziyaı cezası uygulanması, incelenen mükellef sayısının 78.187'den 66.656'ya gerilemesinin ortalamayı mekanik olarak yükseltmesi ve genel incelemelerin toplam tarhiyatın %43,6'sını teşkil edecek şekilde niteliksel olarak derinleşmesi gibi faktörler bulunmaktadır.
Vergi türleri itibarıyla tablo
İnceleme sonuçları vergi türleri bazında incelendiğinde, KDV'nin tarhı önerilen vergi tutarının %39,95'ini, Kurumlar Vergisinin ise %22,71'ini oluşturduğu görülmektedir. Cezaların büyük çoğunluğunu 165 milyar TL tutarındaki vergi ziyaı cezası teşkil etmekte; bunu 7,7 milyar TL özel usulsüzlük cezası ve 10,5 milyon TL usulsüzlük cezası izlemektedir.
İnceleme konuları: Genel inceleme ve sahte belge öne çıkıyor
İnceleme konuları bazında genel incelemeler 325,4 milyar TL matrah farkı ile başı çekerken, ihbar kaynaklı incelemeler 83,4 milyar TL, sahte belge düzenleme 37,4 milyar TL ve sahte belge kullanma 7,9 milyar TL matrah farkı ile dikkat çekmektedir. Sahte belge kullanma incelemelerinde kesilmesi istenen ceza tutarının 51,9 milyar TL'ye ulaşması, Başkanlığın bu alana verdiği önemin göstergesidir.
İlk defa incelenen mükellef oranı %75'e çıktı
İncelenen mükelleflerin %75'ini önceki dört yılda hiç incelenmemiş mükellefler oluşturmaktadır (2024: %69, 2023: %60, 2022: %59, 2021: %51). Bu veri, Başkanlığın denetim ağını geniş tutma stratejisinin somut göstergesidir.
Sektörel bazda inceleme sonuçları
2025 yılı sektörel bazda vergi inceleme sonuçlarında, elektrik, elektronik ve bilgisayar sektörü 42,4 milyar TL matrah farkı ile açık ara birinci sıradadır. Bu sektörü gayrimenkul faaliyetleri (10,7 milyar TL), gıda ve tarım (9,6 milyar TL) ile finans ve sigorta faaliyetleri (7,7 milyar TL) izlemektedir.
Bu veriler ışığında iki konu çok net olarak ortaya çıkmakta: VDK bir yandan daha önce hiç incelenmemiş mükelleflere yönelerek denetim ağını genişletmiş, öte yandan mükellef başı tarhiyatı 2,7 kat artırmıştır. Niteliksel açıdan ise 2025 yılı kayda değer yapısal dönüşümlere sahne olmuştur: Risk analiz birimlerinde 17 ayrı ihtisas birimi kurularak sektörel uzmanlaşmaya geçilmiş, Transfer Fiyatlandırması ve Çok Uluslu Şirketler Vergi İncelemeleri Ekibi oluşturulmuş, uluslararası denetim ilkeleriyle uyumlu Denetim Standartları hazırlanarak uygulamaya konulmuş, inşaat, gümrük komisyonculuğu, transfer fiyatlandırması gibi alanlarda sektörel rehberler yayımlanmış ve Vergi Kaçakçılığı ile Mücadele Çalışma Grubu ile Dijital Denetim Projesi Çalışma Grubu faaliyetlerini sürdürmüştür. Bu gelişmeler, Başkanlığın yalnızca daha fazla mükellefe ulaşmayı değil, incelemelerin kalitesini ve uzmanlık düzeyini de sistematik biçimde yükseltmeyi hedeflediğini göstermektedir. Mükelleflerin özellikle riskli sektörlerde vergi uyum süreçlerini ve iç kontrol mekanizmalarını bu yeni tabloya göre gözden geçirmesinde büyük fayda bulunmaktadır.
Bir sonraki yazımızda izaha davet, sahte belge ile mücadelede KURGAN ve gözetim programları, tarhiyat öncesi uzlaşma, vergi iade incelemeleri ve e-Teftiş sonuçlarını ele alacağız.
