Merkez Bankası’nın yayınladığı ödemeler dengesi verileri, cari denge tarafında bir bozulmaya, sermaye hareketleri tarafında ise yabancı sıcak parada rekor girişe karşın yerli sıcak para cephesinde yurtdışına kaçışın tempo kaybetmediğini gösteriyor.
Yılın ilk ayına ait ödemeler dengesi tablosunda öne çıkan noktaları şöyle sıralayabiliriz:
- Ocak ayında cari işlemler açığı, geçen yılın aynı dönemine göre 2,5 milyar dolar ve yüzde 85,37’lik bir sıçrama ile 2,93 milyar dolardan 5,44 milyar dolara ulaştı. 12 aylık toplam cari açık da 18,32 milyar dolar ve yüzde 125,89’luk bir sıçrama ile 32,88 milyar dolara tırmandı.
- Ocakta mal ticaretindeki aylık açık geçen yıla göre 1,42 milyar dolar ve yüzde 25,55’lik artışla 6,97 milyar dolara çıktı.
- Dış ticaret açığındaki bu artışta belirleyici faktör ihracattaki düşüş oldu. Aylık ihracat geçen yıla göre 1,33 milyar dolar ve yüzde 6,32’lik bir düşüş gösterdi.
- İthalat geçen yıla göre aynı düzeyde kalmış gözükmekle bunun enerji ithalatındaki 1,26 milyar dolarlık düşüşe rağmen gerçekleşmiş olması önemli. Enerji hariç ithalatta geçen yıla göre 1,34 milyar dolar ve yüzde 6,62’lik bir artış var.
- Sonuç olarak dış ticaret cephesinde hem ihracatta düşüş, hem ithalatta artış var diyebiliriz. ABD ve İsrail’in İran’a saldırısıyla başlayan savaşın bir yandan enerji ithalatını artırırken ihracatta da kayıplara yol açarak cari açık cephesindeki bozulmayı daha da artırma riski bulunuyor.
- Sermaye hareketleri tarafında yabancıların doğrudan yatırımları, uzun dönem ortalamalarının altında olmakla birlikte genel temposunu korudu. Ocak ayında 163 milyon doları gayrımenkul olmak üzere toplam 716 milyon dolar doğrudan yatırım girişi oldu.
- Yabancı sıcak para girişinde ise ocak ayı, rekorlar ayı oldu. Ocak ayında hisse senedi, tahvil yatırımı ve mevduat şeklindeki yabancı sıcak para girişi 16,64 milyar dolar ile Nisan 2013’teki rekoru da aşarak rekor tazeledi.
- Yurt dışındaki tahvil ihraçlarının da katkısı ile yabancıların tahvil yatırımları 8,39 milyar doları buldu. Bu rakam da yabancı tahvil alımlarındaki en yüksek ikinci rakam olarak kayda geçti. Mevduat şeklindeki yabancı sıcak para girişi de 6,07 milyar dolar ile tarihin en yüksek 3’üncü seviyesini gördü. Yabancıların hisse senedi yatırımları da 1,46 milyar dolar ile bugüne kadarki 5’inci en yüksek rakama ulaştı.
- Sonuç olarak portföy yatırımı ve doğrudan yatırım olarak gelen toplam yabancı sermaye girişi de 16,64 milyar dolar ile rekor kırdı.
- Yabancılardan rekor sermaye girişine karşın yerli sermayenin dışarıya çıkışı ocakta da sürdü. Mevduat ve portföy yatırımı olarak ocakta yurtdışına çıkan yerli sıcak para miktarı 2,59 milyar dolar oldu. 208 milyon doları gayrimenkul yatırımı olmak üzere 694 milyon dolar da doğrudan yatırım çıkışı oldu. Böylece yerleşiklerin sermaye olarak yurtdışına çıkardıkları miktar 3,27 milyar dolar oldu. Ayrıca 1,24 milyar dolarlık da kaynağı belirsiz döviz çıkışı oldu.
- Böylece yurt dışına 12 aylık toplam yerli sıcak para çıkışı 30,03 milyar doları, toplam sermaye çıkışı ise 39,65 milyar doları buldu. 12 aylık toplam kaynağı belirsiz döviz çıkışı da 16,68 milyar dolara ulaştı.
- Yurt dışından alınan kredilerle 1,92 milyar dolar ve bankaların yurtdışına verdikleri kredileri kapatmalarıyla da 4,78 milyar olmak üzere kredi hareketleriyle toplam 6,7 milyar dolarlık bir giriş oldu.
- Sonuç olarak net döviz girişi 18,8 milyar dolar ile rekor kırarken resmi rezervlerdeki artış da 12 milyar dolar ile tarihin en yüksek 5’inci artışını gerçekleştirdi.
- Buna karşın bu durum ödemeler dengesindeki kırılganlıkların sürdüğü gerçeğini değiştirmiyor. Cari açık cephesindeki olumsuz gidişin, son savaş gelişmeleri ile daha da artma riski var. Sermaye hareketleri tarafında ise yerli sıcak paranın güvensizliği ve dışarı kaçış eğilimi sürüyor. Yabancı sıcak paradaki yüklü giriş ise kur baskı altında tutulurken faizlerin yabancılara cömert kar fırsatı sunmasından kaynaklanıyor. Bu fırsata gelen yabancı sıcak paranın her an geri çıkma potansiyeli var. Bu durum da içeride faiz indirimlerini zorlaştıran bir diğer önemli faktörü oluşturuyor.
