IMF’nin tahminleri ve gerçekleşmeler arasında uçurumların olduğu pek çok yıl vardır. Ancak bu durum IMF tahminlerini ve tavsiyelerini değersiz kılmaz.
IMF’nin tahminlerine her zaman önemli bir şüphe payı ile yaklaşmak gerekir. Ancak kamu ve özel sektör temsilcileri ile yapılan kapsamlı görüşmelerden sonra hazırlanan uzman raporlarına yansıyan değerlendirmelere daha farklı bakarım. Bu değerlendirmeler bir ölçüde ekonomi yönetimindeki teknisyenler ve özel sektör ile finans kesimindeki profesyonellerin görüşlerini de yansıttığı için dikkate alınmasında fayda vardır.
IMF’nin rutin 4’üncü madde konsültasyon görüşmelerinin ardından hazırladığı rapor bu niteliktedir. Fon, bu hafta uzmanlarının hazırladığı en son raporun özetini yayınladı. Raporda Türk yetkililerin onayının da alınmış olduğunu sandığım yer alan tahminler, değerlendirme ve önerileri yer alıyor. Öne çıkan başlıklar şöyle:
- IMF, her zamanki gibi önce olumlu bulduğu noktaları sıralıyor. Türkiye’nin enflasyonu düşürürken büyümeyi koruma hedefi doğrultusunda son dönemde önemli başarılar elde ettiğini belirtiyor. IMF’ye göre bütçe açığındaki gerileme, sıkı para politikası ve artan güven sayesinde enflasyon kademeli olarak düşerken, 2025’in ilk yarısında büyüme güçlü seyrini sürdürüyor. Cari açık yönetilebilir düzeyde, rezervler artmış durumda ve finansal sistem genel olarak sağlıklı.
- Buna karşın, enflasyon hala yüksek olduğu için ekonomi şoklara karşı kırılgan olduğumuzu belirtiyor. Enflasyon beklentilerinin tam olarak düşmemesi ve sürecin uzaması hâlinde daha sert politika sıkılaştırmalarının gerekebileceğini söylüyor. Yüksek enflasyon, kredi vadelerinde kısalma, KOBİ’lerin kârlılık kaybı ve gelir dağılımında bozulma gibi maliyetler yaratıyor.
- IMF’ye göre Türkiye’nin daha istikrarlı ve sürdürülebilir bir patikaya girebilmesi için maliye politikasında gelir artırıcı sıkılaşmaya, daha sıkı para politikasına ve temkinli ücret-politika ayarlamalarına öncelik verilmesi gerekiyor. Kısa vadede bu büyümeyi yavaşlatabilir; ancak işgücü ve ürün piyasası reformları, hukuki çerçevedeki iyileştirmeler ve sosyal koruma önlemleri büyüme potansiyelini artırabilir.
- IMF projeksiyonlarına göre büyüme 2025’te yüzde 3,5, 2026’da yüzde 3,7 olacak; enflasyon ise Merkez Bankası hedefinin üzerinde kalarak 2025 sonunda yüzde 33, 2026 sonunda yüzde 22 seviyelerinde öngörülüyor. Cari açığın GSYH’ya oranı düşük kalmaya devam edecek. Orta vadede enflasyon çift haneli seviyelerde kalırken büyüme potansiyelin altında seyredebilir. Bu tablo önceki yıllara göre iyi olabilir ama bizim arzuladığımız tablo ile uyuşmuyor.
- Riskler geçen yıla göre azalmış olsa da hala aşağı yönlü. Enerji fiyatları, kur şokları, küresel risk iştahındaki dalgalanmalar, dolarizasyon ve şirketlerin döviz borçlarını çevirme yeteneği temel kırılganlıklar arasında sayılıyor. Ayrıca turizm, Avrupa ekonomisindeki gelişmeler ve jeopolitik riskler de görünümü etkileyebilir.
- IMF; daha yüksek reel faiz, sade bir para politikası çerçevesi, daha fazla kur esnekliği, güçlü iletişim ve merkez bankası bağımsızlığının korunmasını öneriyor. Bütçe açığının azaltılması için vergi tabanının genişletilmesi, teşviklerin sadeleştirilmesi, dijitalleşme yoluyla vergi uyumunun artırılması; sübvansiyonların hedefli bir şekilde uygulanarak azaltılması tavsiye ediliyor. Sosyal harcamalar ise yoksul haneleri koruyacak biçimde güçlendirilmeli.
- Yapısal olarak, işgücü piyasası, eğitim, yargı ve rekabet alanındaki reformların verimliliği ve kapsayıcı büyümeyi destekleyeceğine vurgu yapıyor. Yenilenebilir enerjideki ilerleme olumlu görülüyor; 2035 hedeflerinin enerji şoklarına karşı direnci artıracağı vurgulanıyor.
İşte IMF tahminlerinin ve tavsiyelerinin özeti böyle. Kurumun tahminleri hep ses getirmiştir. Bu etki tahminlerin güçlü olmasından ya da çok yetenekli ekonomistler tarafından yapılmasından kaynaklanmıyor. Her zaman dediğim gibi IMF tarihi tutmayan öngörülerle doludur. Tahminler ve gerçekleşmeler arasında uçurumların olduğu pek çok yıl vardır. Ancak bu durum IMF tahminlerini ve tavsiyelerini değersiz kılmaz. Dikkate alınmasında fayda vardır.
