Atilla Yerlikaya: Pakistan’da ekonomik fırsat ölçeği oldukça geniş. 2024-2035 döneminde yalnızca hızlı tüketim ürünlerinde 100 milyar doların üzerinde ek büyüme bekleniyor. E-ticaret yıllık ortalama %23 büyürken, sağlık harcamalarının önümüzdeki 10 yılda iki katına çıkması öngörülüyor.
CNBC-e’de Emre Eser’in Arçelik CEO’su Can Dinçer ile yaptığı mülakatı izledim. Dinçer, küreselleşen şirketin yeni yatırım planlarını anlatırken bazı ülkelere özellikle dikkat çekiyordu. “Yatırımlarımız bazı bölgelerde hızlanarak sürecek. Pakistan, Güney Asya, Hindistan ve Mısır gibi pazarlara daha fazla odaklanmamız gerekiyor. Bu coğrafyalarda büyümeyi sürdüreceğiz” diyerek, toplamda 2,1 milyarı aşan nüfusa sahip dev bir pazara işaret etti.
Konuşmasında özellikle şu cümle dikkat çekiciydi: “Pakistan’da neredeyse bir Türkiye pazarı daha çıkabilecek kadar potansiyel var. Tüm sektörleri buraya davet ediyorum.” Pakistan’ın Türk yatırımcılar için ayrı bir konuma sahip olduğunu gösteren bir vurguydu. Geçen hafta Vahap Munyar da bu sözleri köşesine taşımıştı.
Türkiye’den ülkeye önemli yatırımlar gerçekleşti
Pakistan, yakından takip ettiğim ve potansiyeline tanık olduğum bir ülke. Üstelik Türk iş dünyası için de yeni keşfedilen bir pazar değil. Anadolu Grubu, Koç Holding, Albayrak Grubu, Zorlu Holding ve Hayat Kimya gibi firmalar; enerji, altyapı, hızlı tüketim ve sanayi alanlarında önemli yatırımlar gerçekleştirdi. Ayrıca Türk müteahhitlik ve teknik müşavirlik sektörü de milyarlarca dolarlık projelerle ülkenin kalkınmasına katkı sağlıyor.
Türkiye’de Pakistan’ı en iyi tanıyan isimlerden biri, Türkiye-Pakistan İş Konseyi Başkanı Atilla Yerlikaya'dır. Yerlikaya’nın “Cive Pakistan” adlı bir kitabı da bulunuyor. Can Dinçer’in açıklamalarının ardından Atilla Yerlikaya'yı arayıp Pakistan’ın Türk yatırımcılar için neden cazip olduğunu sordum. Aynı zamanda Anadolu Grubu Kurumsal İlişkiler Başkanı da olan Yerlikaya bu cazibeyi üç temel faktörle özetledi:
- 2050’de 372 milyona ulaşması beklenen nüfus ve 23 yaş altı genç demografi, güçlü ve sürdürülebilir bir talep artışına işaret ediyor.
- Ekonomik fırsat ölçeği oldukça geniş: 2024-2035 döneminde yalnızca hızlı tüketim ürünlerinde 100 milyar doların üzerinde ek büyüme bekleniyor. E-ticaret yıllık ortalama %23 büyürken, sağlık harcamalarının önümüzdeki 10 yılda iki katına çıkması öngörülüyor.
- Yaklaşık 410 milyar dolarlık ekonomik büyüklük, 83 milyonu aşan iş gücü ve genişleyen orta sınıf, üretim ve tüketim açısından önemli bir ölçek oluşturuyor.
Yerlikaya’ya göre bu yapı, Türkiye’nin sanayi ve üretim kabiliyetiyle birleştiğinde güçlü bir tamamlayıcılık yaratıyor.
İş birliği için en kritik unsur ortak vizyon ve karşılıklı güven
Bunun yanında siyasi ve diplomatik boyut da önemli. Türkiye ile Pakistan arasındaki güçlü siyasi irade ve liderler düzeyindeki yakın ilişki, iş dünyası için sağlam bir güven zemini sunuyor. Nitekim başarılı örnekler, ekonomik iş birliklerinin önünü açan en kritik unsurun ortak vizyon ve karşılıklı güven olduğunu gösteriyor.
Küreselleşmek ya da dışarı açılmak isteyen Türk şirketleri için Pakistan dikkatle incelenmesi gereken bir pazar. Özellikle özel ekonomik bölgeler, vergi avantajları ve düşük maliyetli üretim imkanları, ülkeyi bölgesel bir üretim ve ihracat üssüne dönüştürme potansiyelini güçlendiriyor. Yerlikaya’nın ifadesiyle Pakistan, “doğru stratejiyle derinleşilmesi gereken” bir pazar.
Bu konuda PwC tarafından, Anadolu Grubu desteğiyle hazırlanan “Türkiye-Pakistan İş Birliğini Geliştirme Vizyonu” başlıklı kapsamlı bir DEİK raporu da bulunuyor. Pakistan’a ilgi duyan yatırımcılar için değerli bir kaynak niteliğindeki bu çalışmada; vergi ve teşvik politikalarından fırsat alanlarına kadar birçok başlık ele alınırken, Türk yatırımcılar açısından öne çıkan sektörler şöyle sıralanıyor: tarım ve gıda, turizm ve konaklama, inşaat ve altyapı, lojistik, madencilik, ilaç ve medikal, bilişim ve enerji.
Ve raporda bu sektörlere ilişkin rakamlar ve fırsatlara da yer verilmiş.
Kısacası Pakistan; artıları ve eksileriyle, riskleriyle ve fırsatlarıyla Türk yatırımcılar için ciddi bir potansiyel barındırıyor.
