Fed bu sefer de yine biraz karanlıkta karar almak durumunda kalacak. Ancak diğer mecralardan gelen veriler ABD’de enflasyonun artmadığına işaret ediyor.
Aralık ayında bir gün arayla hem Fed, hem de TCMB faiz kararlarını açıklayacaklar. Hatırlanırsa Fed geçen ay politika faizini 25 baz puan düşürerek %3,75-4,00 bandına çekmişti. Fed bu kararı alırken devletin kapanmış olması nedeniyle özellikle enflasyon ve istihdam konusunda ciddi veri eksiklikleri de vardı. Ancak devlet daireleri artık açılmış olmasına rağmen tüketici enflasyonu rakamlarını yayınlayan İşgücü İstatistikleri Kurumu (Bureau of Labor Statistics), toplantının gerçekleşeceği 10 Aralık’a kadar ekim ayı enflasyon rakamlarını yayınlayamıyor. Kurum devlet dairelerinin kapalı olması nedeniyle gereken fiyat bilgilerini zamanında elde edemediğini ve verileri en erken 18 Aralık’ta yayınlayabileceğini duyurdu.
Bu şartlar altında, Fed bu sefer de yine biraz karanlıkta karar almak durumunda kalacak. Ancak diğer mecralardan gelen veriler ABD’de enflasyonun artmadığına işaret ediyor. Örneğin Fed’in Cleveland şubesinin yaptığı şimdigörü (nowcasting) hesaplamalarına göre ekim ve kasım aylarında takip edilen hiçbir enflasyon verisinde önemli bir artış beklenmiyor. Fed’in en çok takip ettiği çekirdek “bireysel tüketim endeksi”nin (PCI) Ekim’de 0.27 ve Kasım’da da 0.32 olması bekleniyor. Yıllık çekirdek PCE’nin de kasım sonunda %2.91 olması bekleniyor. (Burada, bir saptama yapmakta yarar var: Eskiden Fed hedef enflasyon oranını %2 civarı olarak belirlerken, pandemi sonrasında bu hedefin “de facto” %3’e yükselmiş olduğunu söyleyebiliriz.)
Görüldüğü gibi ABD enflasyonunda pek fazla bir kıpırdanma yok. Halbuki, uygulamaya konulan gümrük vergileri ile birlikte enflasyon oranlarının belirgin şekilde artması bekleniyordu. Peki, neden ‘en azından şimdilik’ belirgin bir enflasyon artışı görülmedi? Bazı ekonomistler ve analistler, ithal malların maliyetini artırarak daha yüksek ithalat gümrük vergilerinin ABD tüketici fiyatlarında keskin bir artışa yol açacağını yaygın olarak öngörmüşlerdi. Ancak pratikte, birkaç nedenden dolayı korkulan ölçekte gerçekleşmedi:
- Beklendiği gibi, piyasa şartları ve rekabet gümrük vergilerinin doğrudan tüketicilere yansıtılmasının bir ölçüde önüne geçmiş gözüküyor. İthalatçılar, perakendeciler ve yabancı üreticiler maliyetin bir kısmını üstlenmiş bulunuyor.
- Birçok gümrük vergisi toplam tüketici harcamalarının küçük bir payını oluşturan sektörleri kapsıyor. Bu kalemler daha pahalı olsa bile, TÜFE "sepetindeki" ağırlıkları nispeten düşük.
- ABD’de tüketicilerin harcama sepetinde “hizmetler”in ağırlığı fazla. Dış faktörlere en kapalı olan bu sektörlerde enflasyon net bir şekilde düşme eğiliminde.
- Pandemi ile bozulmuş olan küresel tedarik zincirinin düzelmiş olması ve artan yerel üretim ve rekabet, ithalat fiyatına yansımanın düşük kalmasına yardımcı oluyor.
Bundan sonrasında da Çin ile şu anda %47 olan gümrük vergilerinin daha fazla artmayıp aksine azalabileceğini, doların son aylardaki değerlenme eğiliminin devam edeceğini ve emtia fiyatlarının ılıman seyredeceğini öngörürsek, önümüzdeki dönemde ABD’de enflasyonun artma riskinin oldukça düşük olduğu sonucuna varabiliriz.
10 Aralık’ta son yılların en belirsiz Fed toplantısı ile karşı karşıyayız. Eğer Fed önümüzdeki 2 haftada sözlü yönlendirmesini (forward guidance) artırıp, toplantı kararı ile ilgili piyasaya yön veremezse, faiz kararı bir sürpriz olabilir. Şahsen, enflasyon tahminlerinin düşük seyretmesi ve işgücü piyasasında hissedilen daralmalar nedeniyle Fed’in bu toplantıda bir 25 puan daha indirim yapacağını düşünüyorum. Aynı zamanda, borsalarda ve altın-bitcoin gibi varlıklarda oynaklığın artmış olması da Fed’in faiz indirim kararında etkili olacaktır. (Her ne kadar düşük faizlerin oluşan balonları daha da körükleyici olabileceği düşünülse de, Fed daha önceki gevşeme dönemlerinin aksine bu sefer faiz indirimlerini otomatiğe bağlamış değil. Bu nedenle yapılacak indirimin borsalarda büyük bir spekülatif talep artışı yaratacağını düşünmüyorum.) Bizim faiz kararımız da Fed’den bir gün sonra 11 Aralık’ta belli olacak. Haftaya da o kararı değerlendirmek isterim.
