Yener KARADENİZ
Gemi ve yat sektöründe yaşanan bağlama kapasitesi sorunu, yılbaşında alınan karar ile daha da büyüdü. Artık balıkçı teknesi plakası olmayan tekne ve yatların balıkçı barınaklarında park etmesinin yasaklandığını, marinaların ise dolu olduğunu belirten sektör temsilcileri, bu nedenle 2 bine yakın teknenin alarga vaziyette (açıkta) tehlikeye açık bir şekilde beklediğini kaydetti. Bir diğer sorunun ise maliyetler konusunda yaşandığını dile getiren iş insanları, 10-12 metre bir teknenin yıllık bakım ve bağlama gibi maliyetlerinin 100 binli rakamlardan 250 bin TL’lere kadar yükseldiğine dikkat çekerek “Tekne sahibi, bir tekne parasını da 5-6 yılda bu masraflara harcıyor” dedi.
Karada düzenlenen en büyük fuar
ED Fuarcılık ve İZFAŞ tarafından düzenlenen ‘Fuarizmir’de MAST - Marine Saloon Trade; Tekne, Tekne Ekipmanları ve Deniz Aksesuarları Fuarı’ kapılarını açtı. 2 Nisan’a kadar ziyarete açık kalacak olan fuarda 3 ile 16 metre arasında değişen uzunlukta 250’ye yakın tekne sergileniyor. Fiyatı 15 bin ile 15 milyon TL arasında değişen tekneler arasında Türkiye prömiyeri yapılanların yanı sıra ilk kez Türkiye piyasasına giren ürünler de yer aldı. Türkiye’de karada düzenlenen en büyük fuarı olma özelliği taşıyan organizasyon öncesinde basın mensupları ile bir araya gelen Tekne İmalatçıları Derneği (TEKİMDER) Başkanı Hüseyin Akduman ve Yat ve Tekne Endüstrisi Derneği (YATED) Başkan Vekili Cem Hüroğlu, sektörde yaşanan son gelişmeler ve sorunlarla ilgili açıklamalarda bulundu.
Eleman sıkıntısı had safhada
Salgından sonra talepte önemli oranda bir artış yaşandığını dile getiren TEKİMDER Başkanı Akduman, söz konusu talebi karşıma noktasında hem tersane sayısı hem de kalifiye eleman konusunda sıkıntı yaşadıklarını belirtti. Akduman, 2008’de 6.8 milyar dolar ihracatın aradan geçen zamanda 1 milyar dolarlı seviyelere gerilediğini belirterek, “Sektör kendini büyütemiyor. Talep çok fazla ama bunu karşılayacak üretim yeri ve çalışan sayısı konusunda sıkıntı yaşıyoruz. Sorunlar çözülürse ihracat birkaç yılda 15 milyar dolara yükselebilir” dedi. Son dönemde mega yat siparişlerinin Türkiye’ye verilmediğine de dikkat çeken Akduman, siparişlerin 60-70 metreye düştüğünü dile getirdi.
Rus milyarderlere servis veriyoruz
Geçmiş dönemde Rusya önemli bir pazardı. Ancak Ukrayna ile yaşanan savaş o pazarı da vurmuş. Rusya’dan siparişlerin durduğunu belirten Akduman, “Rus milyarderlerin Avrupa’da çok parası kaldı. Onlar da artık daha çok bakım ve onarıma geliyor. O tarafta büyüklüğüne göre değişmekle birlikte yat başına 3 milyon Euro’ya kadar işlem yapılıyor" dedi. Akduman, Türkiye’ye yerleşen Rusların yat talebinin ise çok sınırlı olduğunu kaydetti. Verilen bilgiye göre gemi ve yat sektörü ihracatı 1,4 milyar dolar iken tamir ve bakım ile bu miktar 2,5-3 milyar dolar seviyesine kadar çıkıyor.
Sektörde ikinci önemli sorun ise bağlama kapasitesi... Türkiye’nin toplam bağlama kapasitesi 30 bin iken bu rakam Avrupa’da 1 milyon adet civarında. YATED Başkan Vekili Hüroğlu, yılbaşında alınan karar ile balıkçı barınaklarında balıkçı teknesi plakası olmayan yat ve teknelere park yasağı getiriloiğini belirterek, “Bu sefer narinalarda yer olmadığı için 2 bine yakın tekne alarga vaziyette (kıyıya yakın yerlerde park edilmiş) bekliyor. Bu durum bir fırtına anında çok büyük bir tehlikeye yol açabilir. Yer tahsis edilerek yeni marinalar yapılmalı. Bağlama problemi çok büyük bir sorun” diye konuştu.
Bir tekne parası da bakıma
Yat, son zamanlarda değerinden ziyade bakım ve onarım masraflarında meydana gelen artış nedeni ile de gündemde. Zira hem bağlama hem de servis maliyetleri son bir yılda ikiye katlanmış durumda. Cem Hüroğlu, “Geçen seneden bu yana fiyatlar uçuşa geçti. Bu rakamlar 10 metre bir tekne için 100 binli rakamlardan 200-250 binli rakamlara yükseldi. Bu da tekne tercihlerinde daha küçük boyutluların öne plana çıkmasına yol açtı. Şu anda tekne sahibi olup ne yapacağız diye kara kara düşünen insanlar var. Teknenin fiyatını 6 senede bakıma harcıyorsunuz” diye konuştu. Ancak salgında biriken yüksek talep hala devam ediyor.
Deniz turizmine gelen haftada bin 200 dolardan çok harcıyor
Önümüzdeki haftaya kadar açık kalacak olan MAST - Marine Saloon Trade; Tekne, Tekne Ekipmanları ve Deniz Aksesuarları Fuarı’ın açılışında da konuşan Cem Hüroğlu, deniz turizminin Türkiye için çok önemli olduğunu belirtti. Hüroğlu, “Ülkemizde otelde tatil yapan bir turistin kişi başı haftalık harcaması ortalamada 600 doların altındayken bu rakam deniz turizminde ise bin 200 doların çok üzerinde. Bu anlamda bu sektöre daha fazla önem verilmeli” dedi. ED Fuarcılık Kurucu Ortağı Dilek Günaydın da Türkiye’de tekne üretiminin dünyada ilk 3’te yer aldığının altını çizerek “Bu konumu daha yukarılara çıkarmak ve sektörümüzün algısını daha da yükseltmek için fuarlar düzenlemeye devam edeceğiz” diye konuştu. Toplam değerleri 500 milyon TL’yi bulan tekne ve yatların İzmir’de sergilenmesinin şehir ve şehir ekonomisi için çok önemli olduğuna dikkat çeken ED Fuarcılık Kurucu Ortağı Emel Yılmaz ise artık neredeyse dünyadaki bütün büyük tekne markaları 2025-2026 yıllarına teslim tarihi vermeye başladığını, böyle olunca da Türkiye gibi üretici ülkelere ilgi arttığını belirterek fuarın bu anlamda önem arz ettiğini dile getirdi.
Hanse 510’un prömiyeri yapıldı
Tekne ve Tekne Ekipmanları Fuarı’nın en uzun ve yüksek fiyatlı teknesi Hanse 510 idi. 16 metre uzunluğunda olan yelkenli teknenin tam dolu versiyonu 800 bin Euro’ya yakın fiyat ile satılıyor. İlk kez İspanya’da tanıtılan teknenin Türkiye prömiyeri de fuarda gerçekleştirildi. Broşür üzerinden bir adet satışı da yapılan Hanse 510 için hedef fuarda da 3 adet satış gerçekleştirmek. Tekne tuzlu suyu tatlı suya çevirme gibi birçok özelliği bulunan tekneyi sahip olmak için beklemeniz gereken süre ise 1,5 yıl.
Yüzen karavan Türkiye’ye fuarla girdi
Fuarda bir diğer ilginç ürün ise yüzen karavan. Almanya’da 10 yıldır üretilen karavan Türkiye’ye ilk kez bu fuarla geldi. Arabanın arkasına bağlanarak her yere taşınabilen ve denizde istediniz kadar vakit geçirdikten sonra yine arabaya bağlanarak otoparka park edilebilen karavan bağlama masrafını da ortadan kaldırıyor. İki kişilik yatak kapasiteli karavanda mini dolaptan ocağa, tuvaletten masaya kadar birçok özellik de bulunuyor.
Elektrikli deniz scooterı SeaJoy için fabrika açılıyor
Fuarın bir başka ilginç ürünü ise SeaJoy adı verilen Elektrikli deniz scooterı. 75 bin TL fiyatla satışa sunulan üründen bu zamana kadar 40 adet satılmış. Tam şarj ile 2-3 saat kullanılabilen SeaJoy’a olan talep, Çeşme’de 4 bin metrekare alana sahip yeni bir fabrika yatırımını harekete geçirmiş.
Türkiye’de 854 kişiye bir tekne düşüyor
Fuarda verilen bilgiye göre tekne sahiplik oranları ülkelere göre farklılık gösteriyor. İspanya’da 233 kişiye, Fransa- İtalya’da 130 kişiye, Yunanistan’da 60 kişiye, Hırvatistan’da 40 kişiye, Türkiye’de ise 854 kişiye 1 tekne düşüyor. İsveç’te 13 kişiye, Norveç’te ise 7 kişiye 1 tekne düşüyor.
