Küresel ticarette rekabet artık yalnızca limanların yük kapasitesiyle ölçülmüyor. Çevreci yatırımlar, enerji verimliliği, sistemler ve yapay zekâ destekli altyapılar sektörün yeni rekabet alanı haline geldi. Avrupa Yeşil Mutabakatı ve uluslararası karbon düzenlemeleriyle birlikte Türkiye limanları da “yeşil” ve “akıllı” dönüşüm sürecine hız verdi.
Aras Digital Genel Müdürü Kenan Cebeci, "Teslimat yönetim sistemimiz NESY, farklı ülkelerdeki dağıtım operasyonlarını tek platform altında birleştirerek merkezi ve standart yönetim modeli sunuyor." dedi.
Sert yükselen akaryakıt fiyatları, üretimin yanı sıra lojistik maliyetlerini yukarı çekiyor. Antalya Yaş Sebze ve Meyve Komisyoncular Derneği Başkanı Nevzat Akcan’a göre “meyve sebzenin kendisi değil, lojistiği pahalı” hale geldi. Akcan, “Antalya’dan domatesi bedava alsanız dahi paketleme, işçilik, nakliye eklendiğinde İstanbul’a kilogram giriş maliyeti 18-20 lirayı buluyor” dedi.
İran’da savaş lojistik sorunlar yaratıyor. Taşımacılık rotalarında kamyonların rolü artıyor. Bu da navlun maliyetlerini büyütüp birçok ülkede buğdaydan şekere tavuk etinden mısıra tüm arz zincirini zorluyor.
Ortadoğu’daki savaşın etkisiyle ihracat yükü alternatif rota arayışına girerken, artan navlun ve operasyon maliyetleri sevkiyatları yavaşlattı. Martın ilk üç haftasında ihracatta sert düşüş yaşanırken, lojistikte belirsizlik ve maliyet baskısı yeni pazar arayışını hızlandırdı. Bu dönemde alternatif çözümleri hızlı şekilde devreye alan lojistik şirketleri ise sektörde bir adım öne geçti.
İstanbul Ticaret Odası Başkanı Şekib Avdagiç, savaş kaynaklı hammadde tedarikinde sorunlar yaşandığını aktararak, Uzak Doğu'dan gelen pek çok petrol türevi hammaddede ton başına yüzde 25 civarında lojistik farkı eklenmeye başlandığını söyledi. Avdagiç "Beklentimiz Hürmüz Boğazı'ndaki geçişlerin hızlıca başlaması" dedi.
Orta Doğu ülkelerini etkisi altına alan çatışmalar nedeniyle hava ve deniz taşımacılığında büyük aksaklıklar yaşanıyor, ticaret yükleri daha az riskli olan karayoluna yönlendiriliyor. Bu ortamda Türkiye bölgesel taşıma için “güvenli liman” olarak öne çıkıyor. Sedefed Başkan Yardımcısı Ayşem Ulusoy, Türkiye üzerinden geçen taşımaların belirgin şekilde arttığını söylerken dünya devi konteyner taşımacılığı şirketi MSC, Asya’dan Irak’a yönelik taşımalar için Türkiye limanlarını merkez alan bir lojistik modeli uyguluyor. Bu modelde yükler Türkiye’deki limanlara ulaştıktan sonra karayolu ile Erbil, Musul ve Bağdat'a taşınıyor.
Orta Doğu’da tırmanan gerilim, Türkiye’nin 50 milyar dolarlık dış ticaret kapısı olan Körfez hattını kilitledi. Hava sahalarının kapanmasıyla sevkiyatlar durma noktasına gelirken, denizyolunda savaş primleri navlunu üç katına çıkardı. Gürbulak’ta geçişler iki güne uzarken, ihracatçı sipariş iptalleriyle karşı karşıya kaldı.
ARC Grup Yönetim Kurulu Başkanı Fahrettin Arabacı, taşımacılık ve lojistik sektörünün finansman maliyetleri, vergi sistemi, yabancı plakalı araçlarla rekabet ve uzayan vadeler nedeniyle ciddi bir daralma sürecine girdiğini söyledi. Arabacı, sektörün sürdürülebilirliği için finansmana erişimin kolaylaştırılması, vergi uygulamalarının gözden geçirilmesi ve yerli taşımacının rekabet gücünü artıracak yapısal adımların atılması gerektiğini sözlerine ekledi.