SELÇUK ALTUN
Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun (SEDDK) 25 Nisan 2025 tarihinde duyurduğu Motorlu Araç Sigortaları Kapsamında Tam Hasara ya da Ağır Hasara Uğramış Araçların Tespiti Hakkında Genelge, 1 Temmuz itibariyle yürürlüğe girdi. Bu genelge ile birlikte, özellikle kasko ve trafik sigortası kapsamında hasara uğrayan araçların tespit, bildirim ve kayıt süreçleri çok daha sistematik bir hale getirildi.
Sigorta sektöründe önemli değişimlerin kapısını aralayan genelge ile artık hasarlı araçlar kolay kolay perte çıkartılamayacak. Yeni düzenlemeye göre; bir aracın tam hasarlı ya da ağır hasarlı olarak sınıflandırılabilmesi için önceden belirlenmiş teknik kriterler esas alınacak. Değerlendirme sürecinde yalnızca sigorta eksperlerinin raporu değil, aynı zamanda aracın gerçek durumu, onarım maliyetleri ve güvenlik standartları da dikkate alınacak. Böylece, hem araç sahiplerinin mağduriyetinin önüne geçilmesi hem de sigorta şirketlerinin zarar riskinin minimize edilmesi amaçlanıyor. Bu çerçevede;
- Onarım masraflarının (KDV dahil) zarar gören aracın rizikonun gerçekleştiği tarihteki değerini aştığının ve aynı zamanda eksper raporu ile aracın onarım kabul etmez bir hale geldiğinin tespiti halinde araç tam hasara uğramış sayılacak.
- Onarım masrafı araç değerinin yüzde 60’ını aştığı tespiti halinde araç ağır hasara uğramış sayılacak.
- Onarım masraflarının zarar gören aracın rizikonun gerçekleştiği tarihteki değerinin %60’ını aşmaması, ancak aracın; şasi kolları, marşpiyel, tavan ve göğüs sacı, orta direk, ön-arka travers, elektrikli araç bataryası ve ana enerji hattı, hava yastıkları, sürücü-yolcu emniyet sistemleri, aracın ana elektrik tesisat ve elektronik sistem parçalarının en az birinin zarar görmesi durumunda sigorta eksperi tarafından aracın ağır hasara uğrayıp uğramadığına ilişkin tespit yapılabilecek.
- Tam hasarlı araçta, hurda tescil belgesi sigorta şirketine teslim edilmeden sigorta şirketi hasarı ödemeyecek. Ağır hasarlı araçta trafikten çekilme belgesi sigorta şirketine teslim edildikten sonra hasar sigortalıya ödenecek. Tam ve ağır hasarın dışındaki hasarlarda sigorta şirketi, aracı, hurda ihale platformları üzerinden satamayacak.
- Özel amaçlı taşıtlar ile sigorta eksperi tarafından Türkiye’de sınırlı sayıda bulunduğu veya klasik ya da antika araç niteliğinde olduğu tespit edilen araçlar genelge kapsamında değerlendirilmeyecek.
- Kamu kurum veya kuruluşlarına ait araçlara ilişkin olarak ilgili kamu kurum veya kuruluşlarının düzenlemelerinde hüküm bulunması halinde onlar da genelgede belirlenen oranlara tabi olmayacak.
- Engelli aracı gibi özel tüketim vergisi istisnası uygulanan araçların rayiç değeri söz konusu vergi istisnası dikkate alınmaksızın belirlenecek.
Genelgeyle getirilen bir diğer önemli yenilik ise Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’ne (SBM) yapılacak bildirimlerin kapsamı ve süresi. Sigorta şirketleri, tam veya ağır hasara uğrayan her bir aracı belirli bir süre içerisinde eksiksiz veri ile bildirmek zorunda. Bu bildirimler arasında aracın plakası, şasi numarası, motor numarası ve hasar detayları gibi kritik bilgiler yer alıyor. Bildirimin eksik ya da hatalı yapılması durumunda ise şirketlere idari yaptırımlar uygulanacak.
Genelge, yalnızca sigorta şirketlerini değil, aynı zamanda ikinci el araç piyasasını da doğrudan etkiliyor. Çünkü tam ya da ağır hasarlı araçların daha şeffaf şekilde kayda alınması, piyasada hasarı gizlenen veya yanıltıcı bilgilerle satılan araç sayısını azaltacak. Bu da hem tüketiciyi koruyacak hem de sektördeki güveni artıracak.
Hukukçulara göre; genelge, Türkiye’de motorlu araç sigortaları alanında daha güvenli, şeffaf ve sistemli bir dönemin başlangıcını temsil ediyor. Araç sahipleri, sigorta şirketleri ve tüm sektör paydaşları bu yeni kurallara uyum sağlamak zorunda. Uyum süreci zaman alacak olsa da, uzun vadede hem bireysel hem de kurumsal düzeyde önemli kazanımlar getirmesi bekleniyor.
Sigorta eksperleri için yeni sorumluluklar başladı
Sigorta Eksperleri Dayanışma ve Eğitim Vakfı (SEDEV) Başkanı Tamer Topal, sosyal medya paylaşımında 1 Temmuz itibariyle yürürlüğe giren genelgeyle ilgili değerlendirmede bulundu.
Eksperler için yeni sorumluluklar getirildiğinin altını çizen Topal’ın değerlendirmesi şu şekilde;
“SEDDK tarafından yayımlanan ve sektörümüzde “Ağır Hasar ve Tam Hasar Tespiti” süreçlerine dair çerçeveyi netleştiren bu genelgeyle birlikte;
- Artık her tam/ağır hasar dosyasında eksper ataması zorunlu hale geldi.
- Rayiç değerinin yüzde 60’ını aşan onarım maliyetlerinde araç doğrudan tam hasarlı, yüzde 60’ın altında kalan ama kritik parça hasarı içeren araçlarda ise eksper kararıyla ağır hasar kabulü yapılacak. Ancak kritik parça değerlendirmesinde ağır hasarlı kabul edilip edilmeyeceği genelgede “kanaatimce net olarak belirtilmemiştir.”
Genelgede 5. Maddenin 3. Fıkrasının son kelimesi olan ‘yapılabilir’ her şeyi net olarak belirtiyor. Sadece kritik tek bir parçadan biri hasarlı diye araç pert ve\ veya ağır hasar sayılır ve\veya sayılmaz demiyor. Sigorta eksperi burada kamu yararını gözetecek, araç onarılsa bile trafikte güvenli bir sürüş elde edilecek mi gibi detaylara bakacaktır diye düşünüyorum. Buraya ekonomik detay da eklenebilir.
Genelgenin 5/3 maddesi nedir? Onarım masraflarının zarar gören aracın rizikonun gerçekleştiği tarihteki değerinin yüzde 60’ını aşmaması, ancak ek-1’de belirlenen parçaların (araç türüne göre benzer nitelikteki parçaların) en az birinin zarar görmesi durumunda sigorta eksperi tarafından aracın ağır hasara uğrayıp uğramadığına ilişkin tespit *yapılabilir.*
Eksper kararları artık sadece ekonomik değil, aynı zamanda kamu güvenliğine dayalı teknik sorumluluk taşıyor.
Genelgenin 5. Maddesi uyarınca: Bugün itibarıyla kesilen poliçeler için uygulanmaya başlanan hükümler kapsamında, ‘ağır hasar’ tanımıyla ilgili kararlar, artık eksperin teknik gerekçelerine göre şekillenecek. Poliçe tanzim tarihi, uygulama kapsamının belirleyicisi olacak.
Tüm işlemler SBM sistemi üzerinden bildirilecek, hurda belgesi ya da çekme belgesi olmadan işlem yapılamayacak. Tam ve ağır hasarlı araçlar konusunda sigorta eksperi imzası olmadan işlem yapılamayacak!”
