ŞEBNEM TURHAN
Türkiye’de sıkı para politikası, iç ve dış siyasi gerilimler, tarife savaşları, jeopolitik gelişmeler hem şirketleri hem de bireyleri zorluyor. Son iki yıldır artan tahsili gecikmiş alacaklar bankaların da varlık yönetim şirketlerine satışlarını hızlandırdı. Bu yılın ilk yarısında bankacılık sektörü 24.7 milyar liralık tahsili gecikmiş alacak satışı yaparken geçen yılın aynı dönemine göre artış yüzde 68,7’yi buldu. Uzmanlar bu yıl bankacılık sektörünün tahsili gecikmiş alacak satışının rekor kırabileceği görüşünde.
Takipteki alacak bakiyesi yüzde 46,15 arttı
Enflasyonu düşürmek için Merkez Bankası ve yeni ekonomi yönetiminin Haziran 2023'ten bu yana uyguladığı sıkı para politikası ile yükselen faizler bankacılık sektöründe bir süredir görülmeyen tahsili gecikmiş alacak bakiyesinde artışa yol açtı. Yüksek enflasyon ile gerileyen alım gücü de tahsili gecikmiş alacak artışında etkili oldu. Geçen yılın ikinci çeyreğinden itibaren daha ivmelenen tahsili gecikmiş alacak bakiyesi büyümesi bu yılın ilk yarısında Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu haftalık verilerinden yapılan hesaplamayla yüzde 46,15 artış gösterdi. Geçen yılın sonunda 287.5 milyar lira olan takipteki alacak bakiyesi 20 Haziran ile biten hafta itibariyle 420.2 milyar liraya yükseldi. Takipteki alacak bakiyesinde bireysel kredi kartı ve ihtiyaç kredisinde büyüme çok daha hızlı oldu. 20 Haziran ile biten haftada tüketici kredileri ve bireysel kredi kartlarındaki takipteki alacak miktarı 179.4 milyar liraya geldi ve 2024 sonuna görü yüzde 61,87 arttı. Ticari kredilerde ise takipteki alacaklar yılsonuna göre yüzde 36,3 büyüyerek 240.8 milyar liraya ulaştı.
Takipteki alacak bakiyesi artışı bankacılık sektörünün alacak satışlarını da hızlandırdı. Finansal Kurumlar Birliği'nin varlık yönetim şirketleri istatistiklerine göre geçen yılın tamamında bankaların takipteki alacak satışı 40.7 milyar lira seviyesinde gerçekleşti. Bankaların geçen yılsonundaki takipteki alacak bakiyesine göre toplam alacak satışı yüzde 14’üne yakın seviyede oluştu. Bu yıl çok daha iştahlı takipteki alacak satışında bankacılık sektörü.
Geçen yıl ilk çeyrekte sadece 5 milyar liralık takipteki alacak satışı yapan bankacılık sektörü bu yıl ilk çeyreğinde 13.1 milyar liralık satış yaptı ve bu 2.5 katından fazla takipteki alacak satışı gerçekleştirildiğini gösteriyor. Bu yılın ikinci çeyreğine ilişkin henüz FKB'nin istatistiklerinde bir veri bulunmuyor. EKONOMİ olarak bankacılık sektörünün Kamuyu Aydınlatma Platformu'na yaptıkları bildirimlerden takipteki alacak satışı miktarına ulaşmaya çalıştık. Yaptığımız hesaplamalara göre bu yılın ikinci çeyreğinde bankacılık sektörü yaklaşık 11.6 milyar lira takipteki alacak satışı gerçekleştirdi varlık yönetim şirketlerine. Geçen yıl ikinci çeyrekte FKB verilerine göre 9.6 milyar liralık bir satış olmuştu. Bu yıl ikinci çeyrekte geçen yıla göre takipteki alacak satışı yüzde 16 arttı.
FKB verileri geçen yılın ilk yarısında bankaların 14.6 milyar liralık takipteki alacak satışı yaptığını gösterirken EKONOMİ'nin hesaplamalarına göre de bu yıl ilk yarıda satış 24.7 milyar liraya ulaştı. Bu geçen yılın ilk yarısına göre yüzde 68,7'lik bir artışa işaret ediyor. BDDK verilerinin ortaya koyduğu takipteki alacak bakiyesine göre hesaplandığında ise sadece yüzde 6’sı seviyesinde bir satış gerçekleştirmiş durumda yılın ilk yarısında bankacılık sektörü.
■ SATIŞTA 50 MİLYAR LİRANIN AŞILMASI BEKLENİYOR
Geçen yılın en yüksek satışı yılın üçüncü çeyreğinde gerçekleşti. Bu yıl aynı trend gerçekleşirse ve toplam bakiyeye göre yılın ilk yarısında sadece yüzde 6’sı seviyesinde bir satış yapıldığı göz önüne alınırsa 2025’in tamamında takipteki alacak satışının 50 milyar doları aşması bekleniyor. Bu da bankacılık sektörünün 2025 yılında rekor miktarda takipteki alacak satışı yapacağının da bir işareti. 2023 yılında sektör sadece 14.12 milyar liralık takipteki alacak satışı yaparken, 2024 yılında 40.7 milyar lira seviyesinde satış yaptı. Bu yıl 50 milyar lira aşılması durumunda geçen yıla göre yüzde 23 artış gerçekleşmiş olacak. Gelecek Varlık Yönetimi Genel Müdürü Sezin Ünlüdoğan, yılın ilk yarısında bankaların sattığı tahsili gecikmiş alacak tutarının 24 milyar 697 milyon lira olarak gerçekleştiğini belirterek yılsonuna dek artışın süreceğini ve toplam anapara satışının 45-55 milyar TL’ye ulaşabileceğini öngördüklerini vurguladı. Ünlüdoğan, “Gelecek Varlık Yönetimi olarak bu yıl 20’nci yaşımızı kutluyoruz. Kuruluşumuzdan bu yana sektörümüzün liderlik bayrağını taşıyoruz. Birey ve kurumları yeniden ekonomik sisteme dahil etme misyonumuzla dengeleyici ve kritik bir görevi yerine getiriyoruz. Yurt içi pazar, bizim en aktif olduğumuz alan. Yatırımda daha çok pay vermek istediğimiz kurumsal müşterilerin borçlarının yapılandırılması ve yeniden finansman sağlanmasına yönelik işlemlerimizi artırmayı hedefliyoruz. Önümüzdeki dönemde, dijitalleşme yatırımlarımızı da yükselterek daha çevik ve erişilebilir hizmet modelleri geliştirmeye devam edeceğiz” diye konuştu.
