AYSEL YÜCEL
Küresel e-ticaret pazarındaki hızlı büyüme, Türk hava kargo sektörüne ivme kazandırdı. Geleneksel hava kargo yükündeki düşüşe karşın, özellikle Uzakdoğulu e-ticaret platformlarından yapılan alışverişlerin etkisiyle ilk 5 ayda Türkiye’nin havayolu yük trafiği geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 5’in üzerinde arttı. Türkiye’de de ofis açan Çinli Temu, ek vergilere rağmen birkaç güne inen teslimat modeliyle bu artışta önemli bir rol üstlendi. Artan e-ticaret ve bu alanda yapılan altyapı yatırımları, Türkiye’nin Asya- Avrupa arasındaki transit hub potansiyelini de destekliyor.
Devlet Hava Meydanları İşletmesi’nin (DHMİ) verilerine göre, Ocak-Mayıs 2025 döneminde Türkiye’nin havalimanlarında toplam yük trafiği iç hatlarda yıllık bazda yüzde 1,3 artarak 329 bin 668 tona, dış hatlarda ise geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 6 artarak 1 milyon 539 bin 714 tona ulaştı. Böylece toplam yük trafiği ilk 5 ayda yıllık bazda yüzde 5,1 artarak 1 milyon 869 bin 382 ton olarak gerçekleşti.
Uluslararası Taşımacılık ve Lojistik Hizmet Üretenleri Derneği (UTİKAD) Yönetim Kurulu Üyesi ve Havayolu Çalışma Grubu Başkanı Serkan Eren, Türkiye’nin hava kargo taşımacılığında e-ticaret kaynaklı yeni bir evreye girdiğini belirtti. Eren, “E-ticaret ciddi bir ivme kazandı. Hava kargoda geleneksel havalimanı-havalimanı taşımalarının yerini, artık kapıdan kapıya teslimatlar alıyor. Bu, DHL ve UPS gibi şirketlerin yıllardır sunduğu kurye hizmetlerine benziyor ama daha büyük hacimli ve ihracatçıların kendi süreçlerini yönettiği bir yapıya dönüşüyor” diye konuştu.
Serkan Eren, Türkiye’nin bu dönüşümde önemli bir rol üstlendiğine dikkat çekerek, İstanbul Havalimanı'nda FedEx ve Trendyol’un kuracağı tesislerin bunun somut örnekleri olduğunu söyledi. “Türkiye, özellikle THY ve MNG gibi güçlü havayolu şirketleri sayesinde bir transit hub olma yolunda ilerliyor. Eren, "E-ticaret taşımaları hem ülkemize hem de Avrupa’ya ciddi trafik yaratıyor” ifadelerini kullandı. Son dönemde Temu gibi Çin merkezli platformların Avrupa pazarına açılmasıyla birlikte Türkiye, bu trafiğin geçiş noktalarından biri haline geldi. Bu gelişme, havalimanlarındaki kargo hacmine doğrudan yansıyor. Eren, “Eskiden Çin’den sipariş verirken bir ay beklenirdi. Şimdi 3-5 günde teslimat yapılabiliyor. Bu da hava kargoyu daha cazip hale getiriyor” dedi. Türkiye'nin, Çin’in birçok farklı noktasından yük toplayıp Avrupa’ya taşıyabilen esnek yapısı sayesinde bu alanda daha fazla yol alacağı öngörülüyor.
■ UÇAK ARZI, TALEBE YETİŞEMİYOR
Hızla büyüyen e-ticaret'e karşın hava kargo arzında sıkıntılar yaşanıyor. Yeni bir uçak almanın maliyetli ve uzun süreli bir süreç olduğunu belirten Serkan Eren, “Bugün bir uçak almak isteseniz 5-6 yıl beklemeniz gerekiyor. Bu da arz-talep dengesini zorluyor. Dolayısıyla esnek çözümler ve havayolu-karayolu kombinasyonları daha fazla önem kazanıyor” açıklamasını yaptı. Türkiye’nin e-ticaret odaklı hava taşımacılığında yakaladığı ivme, sivil havacılık otoritesiyle yapılan görüşmelerle destekleniyor. Uzakdoğu ile kurulan yeni hatlar ve yerli oyuncuların daha fazla trafik hakkı elde etmesi hedefleniyor.
■ ARAPLARIN ALIŞVERİŞİ DE UZAK DOĞU’YA KAYDI
Hava kargo taşımacılığında geçen yıl e-ticaret Arap ülkelerinden yapılan alışverişlerle gündeme gelmişti. Özellikle Trendyol gibi yerli şirketlerin altyapı yatırımları bu ticareti hızlandırmış, Türk havalimanlarını Ortadoğu’nun hub’ı yapmıştı. Serkan Eren, Uzak Doğulu e-ticaret platformlarının bu trende de değişime yol açtığına işaret ederek, “Arap ülkelerinden gelen taleplerde bir miktar yavaşlama yaşanıyor. Trendyol gibi şirketlerin altyapı yatırımlarıyla birlikte bu pazar ilk başta çok hızlı büyüdü. Ancak Temu gibi yeni oyuncuların sahneye çıkmasıyla yön biraz değişti” açıklamasını yaptı.
