Sermaye hareketleri cephesinde net döviz girişi 2024’e göre yüzde 71 düşerek 3.18 milyar dolar ile sınırlı kaldı. Bu son 5 yılın en düşük rakamı.
2025 yılı ödemeler dengesi gelişmelerine cari işlemler dengesindeki bozulmadan çok sermaye hareketleri tarafındaki bozulma damga vurdu. Üstelik bu bozulma olumsuz yönde rekorlar kırarak gerçekleşti.
Merkez Bankası’nın yayınladığı verileriyle 2025 yılının ödemeler dengesi karnesi şöyle:
- Cari işlemler açığı 2024 yılına göre yüzde 142’lik bir sıçrama ile 25.21 milyar dolara çıktı.
- Cari açık artışında mal ticaretindeki açığın 13.7 milyar dolar ve yüzde 24.5 artarak 69.69 milyar dolara çıkması belirleyici oldu. İhracat yüzde 5.2 ve 13.35 milyar dolar artarken ithalattaki artış yüzde 8.63 ve 27.05 milyar dolar oldu.
- 2024 yılında 6.51 milyar dolar fazla veren enerji ve altın hariç mal ticareti dengesi 2025 yılında 9.13 milyar dolar açık verdi. Altın ithalatındaki artışın yanında dış ticaretin ana gövdesinde de bozulma var.
- Sermaye hareketleri cephesinde net döviz girişi 2024’e göre yüzde 71 düşerek 3.18 milyar dolar ile sınırlı kaldı. Bu son 5 yılın en düşük rakamı.
- Öte yandan esası yerli sıcak paranın kayıt dışına çıkmasıyla ortaya çıkan kaynağı belirsiz döviz kaçışı da yüzde 47.4’lük bir artışla 16.65 milyar doları buldu. Ödemeler dengesindeki olumsuz rekorlardan birincisi bu.
- Cari açık artar, net sermaye girişi azalırken bir de kaynağı belirsiz döviz çıkışı rekor kırınca döviz rezervlerinde 22 milyar dolarlık bir erime ortaya çıktı. Böylece 2020 yılında Berat Albayrak döneminde yaşanan 31.86 milyar dolarlık rekordan sonra ikinci en yüksek rezerv kaybı 2025 yılında Mehmet Şimşek döneminde yaşanmış oldu.
- Yabancı doğrudan yatırımlar son yıllardaki temposunu korudu ve 2.34 milyar doları gayrımenkul olmak üzere 13.09 milyar dolarlık doğrudan yatırım girişi oldu.
- Buna karşın yabancı sıcak para girişi 2024’e göre yarı yarıya azalarak 9.88 milyar dolara düştü. Bu son 4 yılın en düşük sıcak para girişi.
- Yabancıların getirdiği toplam kaynak da 2024’e göre yüzde 27,4’lük bir düşüşle 22.97 milyar dolar seviyesine indi. Bu da son 4 yılın en düşük rakamı.
- Buna karşın yabancıların faiz geliri, kâr payı ve portföy kazancı olarak gerçekleştirdikleri kâr transferleri 27.67 milyar doları buldu. Yabancıların kâr transferi yeni bir rekor.
- Buna ilaveten ilk kez yabancıların kâr transferi doğrudan yatırım ve sıcak para olarak getirdikleri kaynak miktarının üzerine çıktı. Yani 2025 yılında yabancılar yatırım olarak getirdikleri paradan daha fazlasını kâr olarak transfer ettiler.
- Yerleşiklerin doğrudan yatırım olarak yurtdışına çıkardıkları kaynak miktarı da yüzde 48,7 artarak 9.83 milyar dolara çıkarak rekor tazeledi.
- Yerleşiklerin yurtdışındaki gayrimenkul alımları da 2.68 milyar doları buldu. Böylece yerleşiklerin yurtdışındaki gayrimenkul alımlarının miktarı, ilk kez yabancıların Türkiye’deki gayrimenkul yatırımlarının üzerine çıktı.
- Yerleşiklerin mevduat ve portföy yatırımı şeklinde yurtdışına çıkardıkları sıcak para da yüzde 24.3 artarak 27.22 milyar doları buldu. Bu da yeni bir rekor oldu.
- Bunlara paralel olarak yerleşiklerin yatırım olarak yurtdışına çıkardıkları toplam kaynak miktarı da yüzde 30’luk artışla 37.05 milyar dolara tırmandı. Bu da yeni bir rekor olarak kayda geçti.
- Tüm bunların sonucu olarak cari açığın finansmanı ve yurtdışına yatırım başlığı altında çıkan kaynağın telafisi, dış borç artışı ile gerçekleşti. 2025 yılında dış kredi yoluyla net dış borçlanma miktarı yüzde 58,2’lik sıçrama ile 41.18 milyar dolara tırmandı. Bu da kendi alanında bir rekor oldu.
Sonuç olarak ödemeler dengesinin cari açık tarafında bir bozulma olduğunu, sermaye hareketleri sayfasında ise ekonomiye ve siyasete güvensizlik ifadesi olan çok sayıda olumsuz rekorla dolu başarısız bir karne olduğunu söyleyebiliriz.
Yabancılarda gözlenen kontrollü ama fırsatçı duruşun ve yerleşiklerde süren güvensizliğin en önemli nedeni 2025 yılına damgasını vuran siyasi operasyonlar. Siyasi operasyonların ekonomiye maliyetinin ne denli ağır olduğu, ödemeler dengesi verileriyle bir kez daha sergilenmiş oluyor.
