Borsada 4,6 trilyon TL buharlaştı. Yüz binlerce yatırımcı zarar etti, fonlardaki birikimler eridi. Peki, piyasalar altüst olurken bu çöküşten para kazananlar oldu mu? Bazıları yaşanacakları önceden biliyor muydu? Fon krizini araştırırken bu soruları da sormak zorundayız.
Stratejist Işık Ökte, APara televizyonunda yaptığı açıklamada tam da bu noktaya dikkat çekti:
“Böyle bir kriz yaşayacağımızın önden bilgisini alıp Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) büyük short pozisyon açan yok mu? Ben adım gibi eminim olduğuna. Bu işlemler incelenmeyecek mi? BİST'teki 6,5 milyon yatırımcının yaşadığı kaosa bunlar da yol açmadı mı? Sadece o 31 hisse mi? Sadece fonlar mı? 92 milyar dolarlık bir değer kaybı diyorum. 4.6 trilyon TL. Bu fon tasfiyesinden çok daha büyük zarar verdi piyasaya.”
Ökte'nin soruları önemli. VİOP'ta yatırımcılar, fiyatların düşeceği beklentisiyle short, yani kısa pozisyon açarak düşüşten para kazanabiliyor. Piyasa gerilerken herkes kaybetmiyor; doğru pozisyon alanlar büyük kazançlar elde edebiliyor.
Düşüşü tahmin etmek veya short pozisyon açmak tek başına suç değil. Ancak kriz önceden bilindi mi, kamuoyuna açıklanmamış bilgilerle işlem yapıldı mı, büyük pozisyonların düşüşte etkisi oldu mu? Bunların araştırılması gerekiyor.
KİM KAZANDI, KİM KAYBETTİ?
Sermaye Piyasası Kurulu'nun incelemesi, tasfiye edilen fonlarla sınırlı kalmamalı. Kriz öncesindeki VİOP pozisyonları, emir ve işlem kayıtları, açığa satışlar ve ilgili hisselerdeki hareketler birlikte incelenmeli. Kim, ne zaman pozisyon açtı, ne zaman kapattı ve ne kadar kazandı? Şüpheli işlemler belirlenirse arkasındaki kişi ve kurumlar araştırılmalı; hukuka aykırılık saptanırsa gerekli yaptırımlar uygulanmalı.
Borsada büyük değer kaybı yaşanırken yalnızca fon tasfiyelerine odaklanmak ve kaçırılan paranın peşine düşmek tablonun geri kalanını görmezden gelmek olur. Yatırımcıların kayıpları kadar, çöküş sırasında kazanç sağlayanların kim olduğu da önem taşıyor.
Işık Ökte'nin dile getirdiği iddia henüz kanıtlanmış değil. Ancak sorular ortada. Yüz binlerce yatırımcının birikimi erirken bazıları yaklaşan çöküşü önceden bilerek kazanç sağladıysa bunun ortaya çıkarılması şart. Borsada güven, bu sorular yanıtlandığında ve kurallar herkes için eşit uygulandığında yeniden kurulabilir. Denetim, bu sorulara da yanıt vermeli.
