Mozart’ın 1782’de sahnelenen “Saraydan Kız Kaçırma” operasında Belmonte, İstanbul’da Selim Paşa’nın sarayına girerek esir sevgilisi Konstanze’yi kurtarmaya çalışır. İstanbul yine sahnede, ama bu kez konu opera değil, fonlardan para kaçırma! Yüz binlerce yatırımcının birikimleri buharlaşırken, milyarlarca liranın izinin yurt dışına uzandığı iddiaları soruşturuluyor. İsimleri açıklanmayan yaklaşık 400 kişi ve kurumdan söz ediliyor. Bazılarının parayı yurt dışına çıkardığı öne sürülüyor. Asıl soru şu: Bu para nerede ve ne kadarı geri alınabilecek?
Fonların değeri yükselirken yüksek getiriler alkışlandı. Yatırımcılar olağan dışı kazançlara güvenerek birikimlerini fonlara yatırdı. Getiriler yeni para girişlerini teşvik etti, fonlar büyüdü. Ancak fiyatların nasıl yükseldiği ve denetimin neden zamanında devreye girmediği sorgulanmadı.
Eylül ayında yedi portföy yönetim şirketine bağlı 131 fonun işlemlerinin durdurulması, krizin boyutunu ortaya koydu. Yaklaşık 891 milyar liralık fon büyüklüğü ve yüz binlerce yatırımcı söz konusu. Fon portföylerindeki bazı hisselerin değer kayıpları, yatırımcıların geri alabileceği tutarları azaltabilir. Varlıkların ne kadarının mevcut olduğu açıklığa kavuşmalı.
Soruşturma yalnızca fon yöneticileri ya da denetimde ihmali bulunanlarla sınırlı kalmamalı. Olağan dışı fiyat hareketlerinden kimlerin kazanç sağladığı, fonlardan çıkan paranın hangi hesaplara aktarıldığı ve bağlantılı şirketler üzerinden el değiştirip değiştirmediği belirlenmeli.
En önemli görev paranın izini sürmek. Yurt dışına çıkarıldığı öne sürülen tutarın yeri tespit edilmeli, varlıklar korunmalı ve geri kazanılabilecek kaynaklar güvence altına alınmalı. Ancak bunun da zor ve zaman alacak bir uğraş olduğu açık. Sorumlular somut delillerle belirlenirken, denetimin neden yetersiz kaldığı açıklanmalı. Amaç, mağdurların zararlarını karşılayabilecek varlıkları geri kazanmak olmalı.
Mozart’ın operasında Belmonte sevgilisini kurtarmak için saraya girer. Fon mağdurları ise kahraman değil, paralarının nerede olduğunu ve kimlerin sorumlu olduğunu öğrenmek istiyor.
Operada perde iner, müzik biter. Ancak kaybolan birikimler alkışla geri gelmez. Saraydan kız kaçırmak opera konusu; fonlardan paranın nasıl kaçırıldığını açıklamak ise kamuya ve yatırımcıya karşı ertelenemez bir sorumluluk.
