TCMB eski Başekonomisti Prof. Hakan Kara’nın sosyal medyada paylaştığı, Azerbaycan’ın önemli şair, yazar ve fikir adamlarından Bahtiyar Vahapzade’nin şu dizeleri, sermaye piyasasında yaşananları eksiksiz şekilde anlatıyor:
“Yalanlardan cana doyduk
Ona uyduk, buna uyduk
Et kokuştu, tuza koyduk
Tuz kokarsa neylemeli?”
Önce bazı fonların ve hisselerin fiyat hareketleri tartışıldı. Ardından portföy yönetim şirketleriyle ilgili SPK kararları geldi. Sonra bazı fonların temerrütleri, tasfiye kararları ve borsanın paraşütsüz inişi, savcılık soruşturmasına, gözaltılara, tutuklamalara, malvarlığı ve hisse trafiğinin incelenmesine kadar uzandı.
Şimdi herkes aynı soruyu soruyor: İşler bu hale nasıl geldi?
Meseleyi yalnızca birkaç kişinin usulsüz işlemlerine ve manipülasyonlarına indirgemek kolay. Ancak ortaya çıkan tablo, denetim ve güven meselesinin de yeniden sorgulanmasını gerektiriyor. Çünkü güven bir kez yara aldığında mesele birkaç kişinin yaptığı işlemlerle sınırlı kalmıyor. Fonun yönetenin kim olduğu kadar, hangi kuralla hareket ettiği, neyi ne zaman aldığı, kimlerle nasıl bir ilişkisi bulunduğu da önem kazanıyor.
Yatırımcı parasını emanet ediyor. Karşılığında da sadece getiri beklemiyor. Sistemin kurallara göre çalıştığına inanmak istiyor. Parasını emanet ettiği kurumun ve piyasanın denetlendiğini düşünüyor. Düzenleyicilere güvenmek istiyor.
İşte şimdi asıl ihtiyaç duyulan, bu güvenin yeniden tesisi.
Bunun yolu da yalnızca soruşturma dosyalarından geçmiyor. Denetimin nasıl yapıldığı, kurumların ne kadar bağımsız ve güçlü olduğu, çıkar çatışmalarının nasıl önlendiği, yatırımcının hangi bilgiye ne kadar hızlı ulaşabildiği yeniden ele alınmalı.
Çünkü piyasada mıntıka temizliği başka, temiz kalmasını sağlamak başka şey.
Yaşananların elbette maliyeti var. Güven kaybının yatırımcı davranışından şirketlerin sermaye bulma imkanlarına kadar uzanan sonuçları olacak. Fakat bu zorlu sürecin sonunda ortaya daha şeffaf, daha öngörülebilir ve kuralları herkes için aynı bir sermaye piyasası ortaya çıkarsa, yaşananların Türkiye açısından kazanca dönüşmesi mümkün.
Kara’nın paylaşımındaki asıl mesajı ise ben burada okuyorum.
Et koktuğunda tuza başvurulur. Peki tuz kokarsa?
O zaman sadece kokuyu bastırmak yetmez. Tuzun neden koktuğuna bakmak gerekir.
Sermaye piyasasında bugün tam da bunu yapmanın zamanı.
