SPK’nın geçen perşembe yaptığı açıklamayı okuduğumda aklıma ilk bu soru geldi. Tasfiye kapsamındaki yatırım fonlarında karardan önce yapılan satışlardan “fahiş kazanç” elde edenlerin, kendi isteğiyle bu kazancı ilgili fona iade edebilmesi için hesaplar açıldığı duyuruluyordu. Borsada işlem gören hisseler için de “Genel Hisse İade Hesabı” açılmıştı. İade edilen paralar, fonun tasfiye malvarlığına dahil edilerek yatırımcılara yapılacak ödemelerde kullanılacaktı.
Ancak önemli soru şu: İade, varsa hukuki sorumluluğu ortadan kaldıracak mı? SPK’nın duyurusunda bunun yanıtı yok.
O halde şu soruların açıkça yanıtlanması gerekiyor: Parayı iade eden kişinin işlemleri yine de incelenecek mi? İade yapılması, varsa soruşturmayı ortadan kaldıracak mı?
Çünkü burada iki farklı konu birbirine karışmamalı. Birincisi, yatırımcıların uğradığı zararın mümkün olduğunca telafi edilmesi. İkincisi ise fahiş kazanca yol açan işlemlerin hukuki niteliği ve doğabilecek sorumluluk.
SPK’nın bu duyurusu, bir yandan paranın geri dönmesini sağlayan pratik bir adım olabilir. Diğer yandan, fırıldağın içindeki bazı etkili ve hatırlı isimlerin ortaya çıkarılmasını zorlaştırabilecek bir kapı da oluşturuyor mu?
Burada TLY örneği de dikkat çekiyor. Tera Portföy Birinci Serbest Fon 11 yatırımcıyla yoluna devam ederken, 2 Haziran 2025’te usulsüz şekilde (!) TEFAS alım satım yerleri arasına eklendi. 30 Haziran’da yatırımcı sayısı 159’a ulaşmıştı. Temmuzda ise TEFAS işlemlerinin başlamasıyla fon daha geniş yatırımcı kitlesine açıldı. Ancak fonda 159 yatırımcının bulunduğu tarih TEFAS’a girişten önceydi. Bu nedenle o tarihe kadar fonda bulunan 159 yatırımcının kimler olduğu, ne kadar kazandıkları, kimlerin yönlendirme ve garantisiyle bu yatırımı yaptıkları da ayrıca merak konusu.
Dolayısıyla “parayı getir, mesele kapansın” şeklinde anlaşılabilecek bir görüntü oluşmaması şart. Amaç yatırımcıların zararının telafisiyse bunun sınırı açıkça ortaya konulmalı. Para iadesinin hukuki sorumluluk bakımından ne anlama geldiği de anlatılmalı.
Çünkü yatırımcının parasının geri gelmesi başka, varsa suç ve hukuka aykırı bir işlemin hesabının sorulması başka.
