OECD içindeki 38 ülkeden 37’sinde kaba doğum hızı yavaşlıyor. Artış olan tek ülke Macaristan. Türkiye mevcutta (2023: 11.3, 2024: 11) en yüksek kaba doğum hızına sahip 5 ülke içinde olduğu gibi en hızlı yavaşlama olan 5 ülkenin de içinde yer alıyor. İsrail en yüksek kaba doğum hızına sahip ülke. En yüksek yavaşlama yüzde 52,1’le G. Kore’de.
Son yıllarda sık sık nüfus artış hızındaki yavaşlamanın “kritik” boyutta olduğuna değiniliyor. Her bin nüfus başına canlı doğum sayısını ifade eden “kaba doğum hızı”nda 2010’dan 2024’te yüzde 17.2’den yüzde 11’e gerilemiş durumda. Fakat uluslararası ölçeklerde durumu nedir? Nüfus yaşlanması, iktisadi açıdan da olumsuz sonuçlar doğuran bir gelişme olduğu için hemen her yerde hükümetlerin gündeminde. OECD tablosuna göre hemen her ülke benzer bir handikap yaşıyor ve durumu Türkiye’den daha kritik olanlar da var. Bu durum belki düzeltme fırsatı için alan da sunuyor ancak, konunun “refah”la bağlantısı atlanıyor. Önce OECD çapında tabloyu bir görelim:
OECD ülkeleri arasında en yüksek doğum hızı İsrail'de
OECD ülkeleri içinde halen en yüksek doğum hızı İsrail’de gözüküyor. Orada da azalma var ancak düşük oranda. İsrail’de halen kaba doğum hızı binde 18,6 düzeyinde. Bu rakam Türkiye’nin 2010 öncesi seviyelerinin bile üzerinde. İsrail’de hızla nüfus artışının jeopolitik gerekçelere dayandığı tahmin edilebilir. Hükümet hem göç kabul politikaları uyguluyor hem de nüfus artışını destekliyor. 2023 rakamlarına göre OECD ülkeleri içinde halen en yüksek kaba doğum oranında İsrail’i izleyen ülkeler şöyle: Meksika, Kolombiya, Türkiye ve İzlanda.
Türkiye halen en yüksek kaba doğum hızına sahip ilk 5 içinde yer alıyor ancak yine bu ilk 5 içinde en hızlı yavaşlama yaşayan ülke. 2010’dan 2023’e yavaşlama yüzde 34,3 gibi yüksek bir düzeyde. 2001 yılında Türkiye’de kaba doğum hızı binde 20,3’tü. 2010 yılında binde 17,2’ye düşte. 2023’te 11,3’e, 2024’te binde 11’e düştü.
Türkiye mevcutta en yüksek kaba doğum hızına sahip 5 ülke içinde olduğu gibi en hızlı yavaşlama olan 5 ülkenin de içinde yer alıyor. En yüksek yavaşlama oranlarına sahip ilk 5 ülke şöyle sıralanıyor: Güney Kore (52,1), İrlanda (37,6), Şili (36,6), İspanya (35,6) ve Türkiye (34,3) Dolayısıyla, halen yüksek kaba doğumuna sahip ülkeler içinde yer alıyor olmak, Türkiye için bir rahatlama noktası değil.
Artış olan tek ülke Macaristan
OECD ülkeleri grubunda rakamları verilen ülke sayısı 38. Bu ülkeler için son veri 2023. 2024 ve 2025 rakamları belli olduğunda tabloyu daha gerçekçi ve güncel değerlendirmek mümkün olacak. Mevcut veriler içinde dikkat çekenler şöyle:
▶Macaristan 2010 – 2023 rakamlarına göre 38 ülke içinde kaba doğum hızı artan tek ülke. Ancak 2021’den sonra Macaristan’da da azalma eğilimi belirmiş durumda.
▶ İsrail en yüksek kaba doğum hızına sahip. Nüfus dinamiklerini idare etmek bakımından jeopolitik durum ve hükümet politikalarının etkisi bakımından önemli bir örnek.
▶ Güney Kore yüzde 52,1 ile en kritik yavaşlama olan ülke.
Nüfus artışı refahla yakından ilişkili
Türkiye’de de hükümet öteden beri konuyu gündeminde tutuyor. “Aile yılı” ilanı ve “3 çocuk” teşvikinin “4- 5 çocuk”a yükseltilmesi de aynı tabloya dayanıyor. Ancak bazı araştırmalara göre Türkiye’de her bir bebeğin mama ve diğer ihtiyaçları için yapılması gereken aylık harcama 10 bin TL’ye ulaşmış durumda. Kaldı ki bu harcama her bir çocuğun bebeklikten çıktığında biten bir harcama da değil. İlerleyen yaşlarda mama harcaması bitiyor ama beslenme ve okul, eğitim harcamaları geliyor. Dolayısıyla harcamalar azalmıyor, aksine eğitim döneminde çok daha yüksek rakamlara çıkıyor. Bu nedenle hükümetin nüfus artışını teşvik etmeyi, güvenli, istikrarlı ve yeterli gelir ve refah artışı seviyesinden alması gerekiyor.
