İster matematik fark olarak bakılsın ister yüzde değişim olarak bakılsın programın başladığı dönemden bu yana veya enflasyon ve faizlerin zirve yaptığı dönemden bu yana bakılsın tablo şu: Enflasyonla faizler ayrı telden çalıyor. Zirve seviyeden bu yana enflasyonda yüzde 58 düşüş oldu. Kredi faizlerindeki düşüş bu rakamın 4’te birine ancak ulaşıyor.
Bakan Şimşek’in “dezenflasyon programı” başladıktan (Haziran 2023) bu yana enflasyon 6,7 puan düşmüş. Yüzde 38,21’le başlamıştı, Ağustos 2026 itibariyle yüzde 31,51. Fakat, ilginçtir, aynı dönem itibariyle kredi faizleri (ihtiyaç, konut, taşıt, ticari, tüketici) bütün kredi türlerinde programın başladığı dönemin çok çok üzerinde… Düşmek yerine 20, 30, hatta 40 puan artmış!
TCMB’nin akım verilerinde:
▶İhtiyaç kredisi faizi, program başladığında yüzde 40,14 düzeyinde iken, yaklaşık üç yıl sonra halen yüzde 64,14 düzeyinde. Yani başlangıç seviyesinin 24 puan üstünde.
▶ KMH (kredili mevduat hesapları) dahil ihtiyaç kredisi faizleri program başladığında yüzde 26,25 düzeyindeydi. Şimdi 63,81 düzeyinde. Enflasyonun 6,7 puan düştüğü aynı süreçte 37,5 puan artmış.
▶Taşıt kredisi faizi program başladığında, 2 Haziran 2023 itibariyle yüzde 30,88’di. Şimdi (11.09.2026) yüzde 40,53 düzeyinde. Başlangıç değerinin 9,65 puan üzerinde.
▶ Konut kredisi faizleri program başladığında yüzde 18,05 düzeyinde idi. Şimdi, 3 yıl sonra, enflasyon da düşmüş iken 23,88 puan yukarıda, yüzde 41,93 seviyesinde.
Mayıs 2024’te faizler de enflasyon da zirvedeydi Enflasyon son yükseliş dalgasında en yüksek seviyeyi yüzde 85,51 ile 2022 yılı Ekim ayında gördü. Sonra inişe geçti. Program başladığında Haziran 2023’te yüzde 38,21 düzeyindeydi. Program sonrası yükselerek en yüksek seviyeyi yüzde 75,45’le Mayıs 2024’te gördükten sonra inişe geçti. Bu tarih itibariyle kredi faizleri de (taşıt hariç) zirvedeydi. Program döneminde enflasyonun zirve yaptığı tarihi baz alırsak Ağustos 2026’ya kadar 43,94 puanlık düşüş var. Ancak bu büyük düşüş kredi faizlerine yansımış görünmüyor.
Mayıs 2024’ten bu yana;
▶ Enflasyonda 43,94 puanlık düşüşe karşın;
▶ İhtiyaç kredisindeki düşüş 11,79 puan,
▶ KMH dahil ihtiyaç kredisinde 11,87 puan,
▶ Taşıt kredisinde 2 puan,
▶Konut kredisi faizinde 3,05 puan,
▶Ticari kredi faizinde 10,61 puan,
▶ Tüketici kredisinde 9,68 puan düşüş olmuş.
Puan olarak bakıldığında durum böyle. Değişim oranı olarak bakıldığında da durum farklı değil. Zirve seviyeye göre son enflasyon verisi yüzde 58,2 düşüş gösteriyor. Ama faizlerdeki düşüş, yüzde olarak bur rakamdan çok çok uzakta. En yüksek düşüş, oransal olarak ticari kredide, o da yüzde 16,5 düzeyinde. Faiz – enflasyon linkinin kopuşunu ifade eden bu tablonun başlıca nedeni dezenflasyon programının talebi baskılamayı esas alması. Ancak fark ve değişim oranlarının çok çok uzak kalması aşırı sayılabilecek bir tablo ortaya koyuyor.
