Küresel gelirin en üst yüzde 1’lik diliminde yer alan 77 milyon süper zengin yılda ortalama 310 bin dolar gelir elde ediyor ve sadece 10 günde kişi başına 2.1 ton karbondioksit salımına yol açıyor. Buna karşın, dünyanın en yoksul yüzde 50’sindeki 3.9 milyar insan, bu kadar karbondioksit salımını gerçekleştirebilmek için neredeyse üç yıl harcıyor.
Uluslararası yardım kuruluşu Oxfam’a göre, küresel gelirin en üst yüzde 1’lik diliminde yer alan 77 milyon süper zengin 2025 yılı için küresel karbon bütçelerinin çok büyük kısmını harcamış durumda.
Bu yüzde 1’lik kısım, yılda ortalama 310 bin dolar gelir elde ediyor ve sadece 10 günde kişi başına 2.1 ton karbondioksit salımına yol açıyor. Buna karşın, dünyanın en yoksul yüzde 50’sindeki 3.9 milyar insan, bu kadar karbondioksit salımını gerçekleştirebilmek için neredeyse üç yıl harcıyor.
Birleşmiş Milletler Çevre Programı’nın (UNEP) küresel karbon bütçesine göre, kişi başına yıllık 2.1 ton karbon salımı, 2030 yılına kadar küresel ısınmayı 1.5 derece ile sınırlamak için sınır kabul edilen bireysel karbon bütçesini oluşturuyor.
Milyarder vergisi
Oxfam GB’nin kıdemli iklim adaleti politikası danışmanı Chiara Liguori, şu yorumları yapıyor: “Gezegenimizin geleceği bir ipte asılı durumda, ancak süper zenginler, gösterişli yaşam tarzları ve kirli yatırımlarıyla insanlığın şansını boşa harcamaya devam ediyor. Hükümetler, en zengin kirleticilere daha fazla ödül vermeyi bırakmalı ve gezegenimize verdikleri zararın adil bir karşılığını ödemelerini sağlamalı. Harekete geçmeyen liderler, milyarlarca insanın hayatını tehdit eden bu krizden sorumlu.”
Son yıllarda, iklim eylemi finansmanını sağlamak amacıyla süper zenginlerin vergilendirilmesi gerektiği fikri giderek daha fazla gündeme gelmeye başladı. Geçtiğimiz yıl Brezilya, G20 dönem başkanlığını kullanarak, hükümetlerin milyarderlerden varlıklarının en az yüzde 2’sini vergi olarak almalarını hedefleyen bir öneri sundu. Bu öneri kapsamında, yılda 250 milyar dolar gelir sağlanabileceği ve bu gelirin yoksulluk, açlık ve iklim değişikliğiyle mücadeleye harcanabileceği belirtiliyor.
G20 liderleri, geçtiğimiz yıl Kasım ayında Rio de Janeiro’da düzenlenen zirvede, “ultra yüksek net servet sahiplerinin etkili bir şekilde vergilendirilmesini sağlamak” için işbirliği yapacaklarına karar verdiler ve bu konuda görüşmelerin devam edeceğini açıkladılar. Bu öneri, Fransa, Güney Afrika ve İspanya gibi ülkeler tarafından da desteklendi.
Özel jet ve süper yat vergisi 2.5 milyar dolar gelir yaratabilir
Brezilya hükümeti, bu sene Kasım ayında COP30 iklim zirvesine ev sahipliği yapacak ve bu süreçte, iklim projeleri için finansmanı artırmayı amaçlayan “Baku-Belem Yol Haritası”nı koordine edecek. Bu harita, süper zenginlere ve özellikle kirletici sektörlere yönelik vergilendirme sürecinin başlamasını içeriyor. Oxfam tarafından yapılan araştırma, yalnızca Birleşik Krallık’ta özel jetler ve süper yatlara konulacak “adil” vergilerin, 2023 yılında 2 milyar sterlin (yaklaşık 2.5 milyar dolar) civarında bir gelir yaratabileceğini ortaya koyuyor.
Ayrıca, Fransa, Kenya ve Barbados’un koordinatörlüğünde oluşturulan Küresel Dayanışma Vergileri Görev Gücü, deniz taşımacılığı, özel hava seyahati, fosil yakıtlar ve finansal işlemler gibi sektörlerden uluslararası fon toplama yollarını araştırıyor. Bu görev gücü, Mart 2025’e kadar her bir önlemin çalışma gruplarını oluşturmayı ve Nisan ayında IMF ve Dünya Bankası’nın Bahar Toplantıları öncesinde ilk etki değerlendirmelerini sunmayı planlıyor. Nihai değerlendirmeler ise Haziran sonundaki Kalkınma Finansmanı zirvesinde sunulacak.
