YENER KARADENİZ/İSTANBUL
Türkiye’de hazır giyim ve çorap sanayisinin rekabet koşulları ağırlaşırken, üretim yatırımlarının Mısır’a yönelmesi sektörün gündemindeki yerini koruyor.
Çorap Sanayicileri Derneği (ÇSD) Başkanı Ender Doğan, Türkiye’de hazır giyim sektörünün ihracat ve maliyet baskısıyla karşı karşıya olduğunu, Mısır’ın ise yeni yatırımlarla üretim kapasitesini büyüttüğünü söyledi. Türk üreticilerin de Mısır’a yöneldiğine dikkat çeken Doğan, “Şu anda bütün dünya üretim gücüyle orada konuşlanıyor” diye konuştu.
Mısır’ın hazır giyim ihracatı 2022’deki 2,5 milyar dolar seviyesinden 2025’te 3,4 milyar dolara yükseldi. Bu yıl 4 milyar dolara ulaşılmasının beklendiğini aktaran Doğan, yeni fabrikaların devreye girmesiyle önümüzdeki dönemde büyümenin hızlanabileceğini söyledi. Mısır’daki sektör temsilcilerinin ihracatta 13 milyar dolara ulaşma ve Türkiye’yi geçme hedeflerini dile getirdiklerini belirtti. İstanbul Ticaret Odası’nın ekim ayı meclis toplantısında sektörün durumunu değerlendiren ÇSD Başkanı Ender Doğan, ihracattaki gerileme, artan işçilik maliyetleri ve ithalat baskısının üreticileri zorladığını söyledi. Doğan, mevcut üretim modelinin geleceğinin tartışılması ve dönüşümün bir plan dahilinde yönetilmesi gerektiğini vurguladı.
Hedefleri Türkiye’yi geçmek
Konuşmasından üç hafta önce gerçekleştirdiği Mısır ziyaretindeki gözlemlerini paylaşan Doğan, ikisi çorap, dördü konfeksiyon alanında faaliyet gösteren altı fabrikayı gezdiğini belirtti. Bu işletmelerin dördünün Türklere, ikisinin Hindistan’a ait olduğunu aktaran Doğan, ülkede devlet desteğinin ve yeni yatırımların dikkat çekici boyuta ulaştığını ifade etti. Doğan, “Şu anda bütün dünya üretim gücüyle orada konuşlanıyor” diye konuştu. Doğan’ın paylaştığı rakamlara göre Mısır’ın hazır giyim ihracatı 2022’deki 2,5 milyar dolar seviyesinden 2025’te 3,4 milyar dolara yükseldi. Bu yıl 4 milyar dolara ulaşılmasının beklendiğini aktaran Doğan, yeni fabrikaların devreye girmesiyle önümüzdeki dönemde büyümenin hızlanabileceğini söyledi. Mısır’daki sektör temsilcilerinin ihracatta 13 milyar dolara ulaşma ve Türkiye’yi geçme hedeflerini dile getirdiklerini belirtti.
İsrail’den yüzde 10,5’lik alım şartı
Mısır’ın ABD pazarına erişimde yararlandığı ticari avantajlara da değinen Doğan, Nitelikli Sanayi Bölgeleri (QIZ) düzenlemesi kapsamındaki İsrail girdisi şartına dikkat çekti. Firmaların yüzde 10,5’lik İsrail girdisi koşulunu karşılamak için etiket, koli, ambalaj ve düğme gibi ürünleri bu ülkeden tedarik ettiğini anlatan Doğan, Türkiye’deki boykot yaklaşımıyla Mısır üzerinden oluşan tedarik ilişkileri arasındaki çelişkiyi eleştirdi. Türk tekstilcilerinin yeterli planlama ve öngörü olmadan yurt dışında üretim arayışına girdiğini savundu. Doğan, Türkiye’de ise ihracatın gerilediğini belirterek, hazır giyim ihracatının 2022’deki 21,2 milyar dolar seviyesinden 16,8 milyar dolara, çorap ihracatının da 1,32 milyar dolardan 1,15 milyar dolara düştüğünü aktardı. Çorabın hazır giyim ihracatından aldığı payın yüzde 6,1’den yüzde 6,9’a yükseldiğini söyleyen Doğan, sektördeki teknolojik yatırımların, daha az iş gücüyle üretim yapılabilmesinin ve mevcut kapasitenin kayıpları sınırladığını ifade etti. Ancak bu görece dayanıklılığın sektörün karşı karşıya olduğu sorunları ortadan kaldırmadığını vurguladı.
İthaller, yerlinin yerini alıyor
İhracattaki kayba ithalat artışının da eşlik ettiğini belirten Doğan, hazır giyim ithalatının 2,9 milyar dolardan 5 milyar dolar seviyesine çıktığını söyledi. İç pazarda ithal ürünlerin yerli üretimin yerini almasının sektör üzerindeki baskıyı artırdığını dile getirdi. Maliyetler içinde işçiliğin payının yükseldiğine dikkat çeken Doğan, 2022’de yüzde 40 olan bu oranın bu yıl yüzde 55’e ulaştığını, rakip ülkelerde ise yüzde 30 düzeyinde bulunduğunu ifade etti. Orta Vadeli Program’daki öngörülerin gerçekleşmesi halinde işçiliğin maliyet içindeki payının yüzde 60’a çıkabileceğini savunan Doğan, “Türkiye’nin hazır giyim sektörü genel anlamda iyiye gitmiyor ve mevcut şartlarda gitmesi de mümkün gözükmüyor” diye konuştu.
Fason üretime bağlı modelin sonuna gelindi
Sektörün yalnızca bugünkü maliyetlerle değil, gelecekteki iş gücü koşullarıyla da değerlendirilmesi gerektiğini belirten Doğan, nüfusun yaşlanmasının emek yoğun üretim açısından stratejik bir sorun oluşturacağını söyledi. Türkiye’nin hangi koşullarda, hangi ürünleri ve nasıl üreteceğine ilişkin uzun vadeli kararlar alması gerektiğini vurguladı. Bu çerçevede Güney Kore ziyaretinden örnekler paylaşan Doğan, fuarda görüştüğü hazır giyim firmalarının üretimlerini iş gücünün daha yoğun olduğu komşu ülkelere taşıdığını anlattı. Güney Kore’nin otomotiv, savunma ve ağır sanayinin yanı sıra kozmetik, sinema ve müzik gibi alanlarda da küresel ölçekte güç kazandığını belirterek, dönüşümün farklı sektörleri kapsayan bir planlamayla ele alınması gerektiğine işaret etti. Türkiye’nin güçlü bir ekonomi için üretim ve ticaret yetkinliklerini birlikte geliştirmesi gerektiğini söyleyen Doğan, yalnızca fason üretime dayalı modelin sınırlarına gelindiğini ifade etti. Sanayicinin daha düşük maliyetle, daha kısa sürede ve daha az enerjiyle üretim yapmaya çalıştığını; ticaretin ise ürünü daha yüksek değerle pazara sunmaya odaklandığını belirten Doğan, küresel pazarları doğru okumanın önemini vurguladı.
