Finansman giderlerini, yarattığımız fon yani EBİTDA ile ödediğimizde krediyi geriye ödeyecek fon bugünlerde kalmıyor.
Hem şirketlerin hem de bankaların en çok kullandığı oranlardan biri net finansal borç (NFB) / EBİTDA (FAVÖK- Faiz, Amortisman ve Vergi Öncesi Kâr). Bu oranın hesaplanması için kısa bir açıklama yaparak konuyu biraz daha derinleştirelim. Kısa ve uzun vadeli finansal borçlarınızdan (Leasing dahil) bankalardaki serbest mevduatınızı düşüp bulduğunuz rakamı şirketin yarattığı EBİTDA’ya bölerek yarattığınız fonla finansal borçlarınızı ne kadar sürede ödeyeceğinizi gösterir. Oranın 1,5’ten küçük olması şirketlerin yarattığı fonla finansal borçlarını çok rahat geri ödeyebileceğini gösterir. 1,5-3 arası kabul edilebilir ancak 3’ün üzeri oranlar borç ödeme kapasitesinin düştüğünü gösterir. Yatırım yapan şirketlerde oranın hesaplanması yıllara göre planlaması yapılarak 5’ten 1,5’e kadar inmesi, hem şirketler hem de bankalar açısından planlanmalıdır.
Sorun finansman giderlerinde
Şirketin fon yaratma kapasitesini gösteren EBİTDA’nın tamamını bankalara borç servisinde kullanamıyoruz oranın içeriğinden dolayı ve içinden, vergi ve faiz ödememiz gerekecek. Bugünlerde matrahtan düşen faiz ve enflasyon muhasebesi nedeniyle efektif verginin nakit akışa etkisi nispeten daha az. Sorun “finansman giderlerinde”. Finansman giderlerini, yarattığımız fon yani EBİTDA ile ödediğimizde krediyi geriye ödeyecek fon bugünlerde kalmıyor. Örneğin kısa ve uzun vadeli banka borcunuz 1.550 milyon TL, bankalarda nakdiniz 50 milyon TL ise net finansal borcunuz 1.500 milyon TL’dir. İlk altı aylık satışınız 3.000 milyon TL ve %15 EBİTDA marjı ile çalıştığımızı varsayalım. Altı ay için yarattığınız EBİTDA 450 milyon TL ve yıllıklandırırsak 900 milyon TL EBİTDA yaratmış oluruz. Bu sayılara göre şirketin net finansal borç/EBİTDA oranı 1.500/900=1,67 olup iyi bir orana sahiptir. Şimdi gelelim işin kritik noktasına. Az vergi ödedik 50 milyon TL faiz ve enflasyon muhasebesi nedeniyle. Ticari ve kurumsal şirketlerin borçlanma yapısı şöyle. %70 FX krediler ve %30 TL. Tabii yapı daha çok ihracat ve döviz kazandırıcı faaliyetlerde bulunan şirketler içindir. KOBİ’lerde bu oranların tersidir. 2025 yılında TL, USD ve EUR para cinsinden kullanılan kredilerde TL, EUR ve USD maliyeti yıllık yaklaşık %40 seviyesindedir. Yukarıda örnekte 1.550 milyon TL kredi kullanan firmanın finansman maliyeti 620 milyon TL’dir. 2025 yılında USD ve TL reeskont kredisi kullanan firmalarda faiz maliyeti bunun altında EUR ve normal ticari kredi kullanan firmalarda ise faiz gideri bu maliyetin üzerindedir. Bu özeti yaptıktan sonra şimdi iki oran hesaplayacağız. Birincisi NFB/EBİTDA, ikincisi ise NFB/ (EBİTDA-(Vergi +Faiz Gideri). Birinci oranımız 1,67 ve standartlara çok uygun iken EBİTDA’dan 50 milyon TL kurumlar vergisi ve 620 milyon TL faiz gideri düşüldüğünde sadece 270 milyon TL borç servisinde kullanabiliyoruz. Bu durumda oran 1.500/900-(620+50)= 6,5 . Bu durumda borçlarımızı 6,5 yılda geri ödeyebileceğiz. Bizce bu örnek nispeten reel sektörde iyimser kalıyor. Örnekteki şirketin borçlanması çok yüksek değil ve finansman giderleri ve oran sektör ortalamalarının altında. 2025 ilk altı ay bilançolarını açıklayan bazı şirketlere baktığımızda durum gerçekten kötü. Bazı şirketlerin EBİTDA’sı finansman giderlerini ödemeye yetmiyor. Bu örneklere büyük sanayi kuruluşları da dahildir. Bir de şirketin büyümesi için yapılacak işletme sermayesi ve CAPEX harcamaları da dikkate alındığında sorunun büyüklüğü daha da ortaya çıkıyor.
Finansal borçları azaltacak birçok ev ödevini yapmak lazım
Şirketin üst yöneticilerinin EBİTDA değerlendirmesinde ne kadar faiz ödediklerine bakmaları ve finansal borçlarını nasıl ödeyeceklerini iyi planlamaları gerekmektedir. Durum ciddidir. Bir yandan kârlılığı artırmak için iş modelini farklılaştırmak, bir yandan maliyetleri gözden geçirmek, bir yandan da işletme sermayesi optimizasyonundan atıl varlıkların likidite edilerek finansal borçların azaltılmasına yönelik birçok ev ödevini yapmak lazım.
