‘Yüksek veya düşük teknolojili iş yoktur; bir işi yüksek veya düşük teknolojiyle yapmak vardır’ sözünü severim. Hangi sektörde olursanız olun, teknolojiyi kullanma biçiminiz avantajınızı belirler. Bunun son örneği, içimizi yakan orman yangınları.
Topraklarımızda belki binlerce yıldır orman yangını çıkıyor. Bu yangınlar günümüzde daha da sıklaşmış olabilir – bazen hava durumu (sıcaklık, kuraklık), bazen insan hatası (cam çöpler, anız yakma), bazen altyapı eksikleri (elektrik iletim hatları), hatta bazen de sabotaj. Ancak artık elimizde yepyeni teknolojik imkanlar var. Nasıl bir asır öncenin imkanlarıyla iş yapmıyorsak, ülkemizin nefes borusu olan yeşil vatanı da bir asır öncenin yöntemleriyle savunmamalıyız. Dört örnekle somutlaştıralım.
İnsansız hava araçları, yani drone’lar, yangınla mücadelede devrim yarattı. 2020’de Kaliforniya’daki Creek Fire yangınında, gece görüşlü drone’lar kullanılarak alevlerin yönü ve sıcaklığı anlık izlendi. Bu sayede ekipler, karanlıkta ilerleyen alevlerin önünü kesebildi. Geleneksel yöntemlerde helikopterle keşif saatler alırken, drone’lar dakikalar içinde veri sağlayabiliyor.
Yangın söndüren robotlar, özellikle yerleşim alanlarına yakın bölgelerde önemli bir boşluğu dolduruyor. 2022’de Güney Kore’nin Gyeonggi bölgesinde çıkan orman yangınında, insansız kara araçları kullanıldı. İnsanların giremediği yoğun dumanlı alanlara giren bu robotlar, basınçlı su püskürterek yangının yayılmasını engelledi. Bu teknolojinin en büyük avantajı, personel riske girmeden müdahale imkânı sunması. Bu vesileyle, Eskişehir ve Bursa yangınlarındaki şehitlerimizi rahmetle anıyorum.
Akıllı sensörler, yangın çıkmadan önce tehlikeyi haber veriyor. Ne de olsa,, en maliyetsiz yangın, hiç çıkmayan/ yayılmayan yangın. İspanya’nın Katalonya bölgesinde, binlerce sensör ağaçlara yerleştirildi. Bu sistem sayesinde 2021’deki küçük çaplı bir yangın, henüz kıvılcım halindeyken fark edildi ve söndürüldü. Oysa geleneksel sistemde bu tür küçük yangınlar genellikle fark edilmeden yayılıyor.
Uydular, büyük resmi görmemizi sağlıyor. Avrupa Birliği’nin Copernicus sistemi, 2023 Yunanistan yangınlarında yoğun şekilde kullanıldı. Uydu verileriyle alevlerin ilerleme hızı ve yönü hesaplandı, tahliye kararları veriye dayalı alındı. Uyduların avantajı, kıta ölçeğinde dahi eş zamanlı izleme yapabilmeleri.
Tabii teknoloji, tek başına yeterli değil – işin kültür, saha ekibi, ağaç deseni gibi tarafları da çok önemli. Ancak, tıpkı şirketlerimizde olduğu gibi, risklerle mücadelede teknolojik imkanları kullanmak tespiti hızlandırıyor, müdahaleyi daha kolay ve etkin hale getiriyor, ve dolayısıyla hasarı azaltıyor.
Orman yangını haberi almadığımız bir hafta diliyorum.
