Dünyanın en yetkili iklim bilimi organı olan Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) Sentez Raporu (SYR) ile Altıncı Değerlendirme Döngüsünü (AR6) kapatıyor.
Rapor, iklim etkilerinin düşük sıcaklıklarda dahi çok daha sert vurduğunu ve hükümetlerin Paris Anlaşması’ndaki 1,5 derece hedefini takip etmelerinin hayati öneme sahip olduğunun altını çiziyor.
Raporda, 2040 veya öncesi olarak tanımlanan yakın vadedeki emisyon azaltım hedeflerine ilişkin yeni bilgiler ilk kez yer alıyor. 1,5 derece hedefinin tutturulması için önümüzdeki yıllarda yapılması gereken emisyon azaltımı ise şöyle güncelleniyor:
2030 yılında yüzde 48 CO2 azaltımı
2035 yılında yüzde 65 CO2 azaltımı
2040 yılında yüzde 80 CO2 azaltımı
2050 yılında yüzde 99 CO2 azaltımı
RAPORDA ÖNE ÇIKAN KONULAR
*Fosil yakıtlara olan bağımlılığımızdan kaynaklanan insan kaynaklı emisyonların gezegene zarar verdiğine şüphe yok. İnsan faaliyetleri kesin olarak küresel ısınmaya neden oldu ve küresel yüzey sıcaklığı 2011-2020 yılları arasında endüstriyel sıcaklıkların 1,1 derece üzerine çıktı.
*Küresel yüzey sıcaklığı 1970’ten bu yana, son 2000 yıldaki diğer 50 yıllık dönemlerden daha hızlı arttı. 2019 yılında, atmosferik CO2 konsantrasyonları en az 2 milyon yıldır hiç olmadığı kadar yüksekti ve metan ve azot oksit konsantrasyonları en az 800.000 yıldır hiç olmadığı kadar yüksekti. Fosil yakıt kullanımı küresel ısınmayı büyük ölçüde tetikliyor. 2019 yılında küresel sera gazı emisyonlarının yaklaşık yüzde 79’u enerji, sanayi, ulaşım ve binalardan, yüzde 22’si ise tarım, ormancılık ve diğer arazi kullanımından kaynaklandı. Verimlilik önlemlerinden kaynaklanan CO2 emisyonlarındaki azalmalar, birçok sektörde artan emisyonlar karşısında çok küçük kalıyor.
*Daha yüksek sıcaklıklar aşırılıkları, istikrarsızlığı ve öngörülemezliği beraberinde getiriyor. Daha fazla ısınma, öngörülemeyen bir küresel su döngüsü, kuraklık ve yangınlar, yıkıcı seller, aşırı deniz seviyesi olayları ve daha yoğun fırtınalara neden oluyor.
*Dirençli ve yaşanabilir bir gelecek hala mümkün; ancak bu on yıl içinde derin, hızlı ve sürekli emisyon kesintileri sağlamak için atılacak adımlar, insanlığın ısınmayı 1,5 derece ile sınırlaması için hızla daralan bir pencereyi temsil ediyor.
*Yenilenebilir enerji kaynakları ve diğer azaltım eylemleri sayesinde iyi haberler mevcut: yenilenebilir enerji yatırımları artık çok daha uygulanabilir, giderek daha uygun maliyetli hale geliyor ve genel olarak kamu tarafından destekleniyor. 2010-2019 yılları arasında, güneş ve rüzgar enerjisinin birim maliyetleri sırasıyla yüzde 85 ve yüzde 55 oranında azaldı ve lityum iyon pillerin birim maliyetleri yüzde 85 oranında düştü.
*İklim değişikliği tahribata yol açıyor, ancak bazı insanlar ve yerler daha fazla etkileniyor. Tarihsel olarak iklim değişikliğine en az katkıda bulunmuş olan hassas topluluklar orantısız bir şekilde etkileniyor. Yaklaşık 3,3-3,6 milyar insan iklim değişikliğine karşı yüksek derecede kırılgan bağlamlarda yaşıyor; yüksek derecede kırılgan bölgelerde yaşayan insanların 2010-2020 yılları arasında sel, kuraklık ve fırtınalar nedeniyle ölme olasılığı, çok düşük kırılganlığa sahip bölgelerde yaşayanlara göre 15 kat daha fazla.
*İklim değişikliği gıda güvenliğini azalttı, su güvenliğini etkiledi ve aşırı sıcaklar ölüm oranlarını ve hastalıkları artırdı. Artan sıcaklıklar, aşırı olaylardan kaynaklanan travma, geçim kaynakları ve kültür kayıpları ruh sağlığı sorunlarına yol açıyor. Aşırı sıcaklıklar Afrika, Asya, Kuzey Amerika, Orta ve Güney Amerika’da yerinden edilmelere neden olurken, Karayipler ve Güney Pasifik’teki küçük ada devletleri orantısız bir şekilde etkileniyor.
*İklim için mevcut fon seviyeleri son derece yetersiz ve hala fosil finans akışları daha ağır basıyor. Adaptasyonun bizi kayıp ve zararlardan ne kadar koruyabileceğinin sınırları var, ancak dünya, emisyonların hızla azaltılmasının yanı sıra adaptasyona da öncelik verilmesi gerekecek kadar değisti. Uyum sağlamanın tahmini maliyetleri, özellikle gelişmekte olan ülkeler için, bu konuya tahsis edilen mevcut finansmanı büyük ölçüde aşıyor. Aynı durum azaltım için de geçerli olup, finansman tüm sektörlerde ve bölgelerde iklim hedeflerine ulaşmak için gereken seviyelerin altında kalıyor.
*Daha sıcak bir dünyada daha az seçeneğimiz var. Bugün uygulanabilir ve etkili olan adaptasyon seçenekleri, küresel ısınmanın artmasıyla birlikte çok daha az uygulanabilir hale gelecek. Kayıplar ve zararlar arttıkça, insan ve doğal sistemler de uyum sınırlarına ulaşacak. Hassas nüfuslar arasında yoğunlaşan adaptasyon sınırları ile kayıp ve zararlardan kaçınmak giderek daha zor hale gelecek.
*İnsan kaynaklı küresel ısınmanın sınırlandırılması için net sıfır CO2 emisyonu gerekiyor. Emisyonlar bu 10 yıl içinde ne kadar erken azaltılırsa, ısınmayı 1,5 derece veya 2 derece ile sınırlama şansımız o kadar artar. Ek azaltım olmaksızın mevcut fosil yakıt altyapısından kaynaklanan öngörülen CO2 emisyonları, 1,5 derece için kalan karbon bütçesini aşıyor.
DÖNÜŞÜM HAYATİ, ACİL VE MÜMKÜN
Raporda yer alan önlemler şöyle;
*Dirençli ve yaşanabilir bir gelecek hala elimizin altında, ancak bu on yıl içinde derin, hızlı ve sürekli emisyon kesintileri sağlamak için atılacak adımlar, insanlığın ısınmayı minimum düzeyde veya hiç aşmadan 1,5°C ile sınırlaması için hızla daralan bir pencereyi temsil ediyor.
*İklim eylemi geciktirirsek, kayıplar ve zararlar artacak ve ilave insan ve doğal sistemler adaptasyon sınırlarına ulaşacak. Uyum ve azaltım eylemlerinin gecikmesinden kaynaklanan zorluklar arasında maliyet artışı riski, altyapının kilitlenmesi, varlıkların mahsur kalması ve uyum ve azaltım seçeneklerinin fizibilite ve etkinliğinin azalması yer alıyor.
*Bu 10 yıl içinde derin, hızlı ve sürekli azaltım ve uyum eylemlerinin hızlandırılmış bir şekilde uygulanması, insanlar ve ekosistemler için iklim değişikliğinden kaynaklanan gelecekteki kayıp ve zararları azaltacak. Uyum seçeneklerinin uygulanması genellikle uzun zaman aldığından, bu çalışmanın bu on yılda başlaması gerekiyor.
*İddialı bir dünyadan pek çok olumlu fayda elde edebiliriz. Birçok azaltım eylemi, daha düşük hava kirliliği, aktif hareketlilik (örneğin yürüme, bisiklete binme) ve sürdürülebilir daha sağlıklı diyetlere geçiş yoluyla sağlık için faydalar sağlayacak.
* Mali açıdan, bu 10 yılda ve yakın vadede planları hızlandırmak mantıklı, ancak dikkatli bir şekilde planlanmadığı takdirde yıkıcı olabilir. Azaltım eyleminden kaynaklanan daha iyi hava kalitesinin insan sağlığına sağlayacağı ekonomik faydalar, azaltım maliyetleriyle aynı büyüklükte ve hatta potansiyel olarak daha büyük olabilir.
*Net sıfır CO2 enerji sistemleri, toplam fosil yakıt kullanımında önemli bir azalma, kalan fosil yakıt sistemlerinde bir miktar CCS ile azaltılmamış fosil yakıtların minimum kullanımı; net CO2 yaymayan elektrik sistemleri; yaygın elektrifikasyon; elektrifikasyonu daha zor olan uygulamalarda alternatif enerji taşıyıcıları; enerji tasarrufu ve verimliliği ve enerji sistemi genelinde daha fazla entegrasyon (yüksek güven) yoluyla sağlanır.
*Mevcut arazimizi akıllıca kullanmalıyız ve doğayı korumak bizi de koruyacak. Ormanların ve diğer ekosistemlerin korunması, iyileştirilmiş yönetimi ve restorasyonu, ekonomik azaltım potansiyelinin en büyük payını sunarken, tropikal bölgelerdeki ormansızlaşmanın azaltılması en yüksek toplam azaltım potansiyeline sahip.
*İklim değişikliğiyle başarılı bir şekilde mücadele edilebilmesi için bu sorunun paylaşılması gerekiyor. Uluslararası iş birliği, iddialı iklim değişikliği azaltımı, adaptasyon ve iklime dirençli kalkınmanın gerçekleştirilmesi için kritik bir kolaylaştırıcıdır.
