Toptan fiyatların yıllık bazda yüzde 1’lik rekor yükselişine işaret eden Counterpoint’in raporunda ‘premiumlaşma’ vurgusu var.
Bu ara mobilite ile ilgili olarak o kadar çok içerik karşıma çıkıyor ki, gündemimi kaydırarak bu konuya odaklanmak istedim. Şu anda bana en ilgi çekici gelen, Counterpoint’in 2025’in ilk çeyreğinde cep telefonu ekonomisinde yaşanan değişimle ilgili değerlendirmesi.
İlk olarak dikkat çekmek istediğim konu, para kazanma ile ilgili. Counterpoint’in bültenine göre, 2025’in ilk çeyreğinde cep telefonu pazarında ilk beşte yer alan üreticilerden sadece ikisi cirosal büyüme gerçekleştiriyor. Bu firmalar, Apple ve Vivo olarak karşımıza çıkarken 2025’in ilk çeyreğinde pazardaki cirosal büyümenin yüzde 3 olarak gerçekleşmesini sağlamada yalnız değiller. İlk beş içinde yer almayan Google, Huawei ve Motorola gibi firmaların da bu cirosal büyümeye katkısına işaret eden Counterpoint, kendi pratiğinin bilginin mobilitesi konusunda yarattığı örnekle mobilitenin geleceğini anlamamıza yardımcı oluyor. 2 Mayıs 2025 tarihli bültenin mahrecinde yer alan şehirler listesi Seul, Pekin, Buenos Aires, Hong Kong, Londra, Yeni Delhi, San Diego, Taipei ve Tokyo adlarını içeriyor. Bu verinin üzerinde, kıdemli analist ve araştırma direktörü gibi unvanlara sahip kişiler analizlerini yükseltiyor ve sonuçta da bir zekâ bunu yazılı metne dönüştürerek servis ediyor.
İçeriği bir kenara bıraktığımızda bu son bölüm, yeni nesil mobilitenin yapay zekâ için nasıl iyi bir örnek oluşturabileceğini gösteriyor. Araştırma kuruluşunun bunun ne kadarını yapay zekâ ile, ne kadarını fiziksel ve insana dayanan emek ile yaptığını bilmiyorum. Ancak bu sonuçları ücretsiz olarak servis edebilmesi, fiziksel dünyadan algoritmaya yapılmış önemli bir katkı. Katkı burada bitmiyor. Büyük resmi görmemizi sağlayan analizlerle devam ediyor.
Counterpoint, toptan satış fiyatları baz alındığında ortalama satış fiyatının yıllık bazda yüzde 1 artarak 364 dolara ulaştığına işaret ediyor. Bizim para birimine iki nedenle çevirmiyorum: hem siz bu yazıyı okurken kurun nerede olacağı belli değil, hem de zaten biz bu oyunda bir role sahip değiliz. Ama şunu eklemek zorundayım, bu yüzde 1’lik fiyat artışı yılın ilk çeyreği için tarihte görülmüş en yüksek artış. Counterpoint, bunun akıllı telefonlarda “premiumlaşma” göstergesi olduğu değerlendirmesini yapıyor.
Piyasada görülen bir diğer trend ise, ilk beşte yer almayan firmaların cirosal büyümesinin, Huawei ve Motorola rüzgârı ile iki haneli rakamlara yükselmesi. Küçük olanın oransal ve büyük olanın rakamsal büyümesi her zaman imaj yaratma anlamında güçlü araçlar olmuştur. Bunu yapmayacağım ama, bu etkiden arındırılmış analizlerin yapılmasını iktisattan anlayan arkadaşlara tavsiye ediyorum. Bu ekosistemin nasıl işlediğini incelemek ise, ülkemizin geleceği açısından ele almak istiyorum.
Büyük oyuncular ile küçüklerin pazarı birlikte büyütebildiği bir ekosistemin oluşturulması, asıl odaklanmamız gereken kritik noktayı oluşturuyor. Bu, büyüklerin sistemi ileri taşıması ile daha hızlı hareket edebilen küçüklerin de daha geniş hareket alanı bulmasını sağlamaya dayanan bir model gerektiriyor. Bunu da mobilite perspektifi ile yapmamız gerekiyor. Bu da, sürdürülebilirlik ekseninde düşünmekten kendimizi kurtarmamızı gerektiriyor. Bir noktadan bir başka noktaya gitmek için, pozisyonu korumaya çalışmaktan vazgeçmek gerekiyor. Dünyanın akciğeri olarak kabul ettiğimiz Yağmur Ormanları’nın bir diğer özelliği de, bu kadar büyük ağaçların bir kalkan oluşturması nedeniyle güneşin aradan süzülüp geçememesi ve toprakta güneşle beslenecek yeni bitkilerin yeşerememesidir. Teorik olarak ifade edersem buralar, kırmızı deniz niteliğindedir ve mavi okyanusa açılmak için oradan ayrılmak gerekir.
Apple’ın ve kurucusu Steve Jobs’ın yaptığı işler, bu konuda çok önemli bir örnektir. Bunu, Counterpoint’in “premiumization” vurgusundan da anlayabiliyoruz. 2025’in ilk çeyreğindeki pazar dinamiklerini değerlendiren Kıdemli Analist Shilpi Jain’in “Apple ile vivo’nun dışında cirodaki büyüme asıl olarak ilk beşin dışındaki Google, HUawei, Motorola gibi oyunculardan geldi; bu, diğer markaların daha büyük bir değer karması sunma yeteneklerine ve bunların sürmekte olan premiumlaşma trendinde artan rolüne dikkat çekiyor” şeklindeki yorumu, bahsettiğim bu hareketlenme dinamiğini açıklıyor. Daha önceki dönemde yeni çıkan üreticiler arasında cep telefonlarının emtialaşmasına ve herkes için ulaşılabilir hale gelmesini sağlamaya çalışan oyuncular daha büyük ölçüde bahis konusu oluyordu. Bugünkü tablonun kazananları, yeni ekonominin nasıl kurgulanacağına işaret ediyor.
