Maruf BUZCUGİL, Mehmet KAYA / ANKARA
Merkez Bankası, enflasyon raporunun ikincisinde, yılsonu enfl asyon tahminini yüzde 36‘dan yüzde 38’e yükseltti. Banka, tahmin aralığının alt bandını da yüzde 32’den yüzde 34’e yükseltirken, tahmin aralığını yüzde 34-42 bandına çekti. Hem enflasyon raporunda, hem de Başkan Fatih Karahan ve Başkan Yardımcısı Cevdet Akçay’ın konuşmalarında Merkez Bankası’nın yılın ilk çeyreğinde tahminlerinden daha yüksek bir enflasyon görünümü oluşmasından dolayı “temkinli duruş”, “tehlike sektöründe (konumunda) yer alma” vurgusu dikkati çekti. Karahan, mayısta enfl asyon zirve noktası tahminlerinin yüzde 74-75 olduğunu kaydetti.
Merkez Bankası, 2024 yılsonu enfl asyon tahminin yüzde 36’dan yüzde 38’e yükseltirken, tahmin aralığını yüzde 34-42 olarak belirledi. 2025 için yüzde 14 enfl asyon tahmini ve yüzde 7-21 tahmin aralığı korundu. 2026 için de yüzde 9 hedefi değiştirilmedi.
İLK 4 AYDA 4 PUANLIK İLAVE ENFLASYON
Karahan, yılın ilk dört ayında 4 puana yakın ilave enfl asyon gerçekleştiğini belirten Karahan, bu artışı tamamen telafi etmenin ek sıkılaştırma ile dahi pek kolay görünmediğini dile getirerek baz senaryoda yılsonu tahminlerini yüzde 36'dan yüzde 38'e yükselttiklerini kaydetti. Yılsonu tahmininde, dış talepte bir miktar artış olacağı beklentisinin de etkili olduğunu anlattı. Karahan, kamudan dezenfl asyon sürecindeki ücret, fiyat, tasarruf gibi adımlara yönelik beklentilerine yönelik soruya da “Ücretler konusunda yetki mercii değiliz fakat hükümetin çeşitli kanallarından yapılan açıklamalar var. Enfl asyonun öncelikli olduğu, dezenfl asyonun sağlıklı şekilde tesis edilmesi gerektiği, yönetilen- yönlendirilen fiyat belirlemelerine riayet edileceği yönünde. Hedef ve tahminleri bu varsayımlarla oluşturduk. Riskler, her zaman var, sadece bu konuda değil, genel olarak risklerden net şekilde bahsediyoruz. Görünümde bozulma halinde ne yapacağımızı daha önce de gösterdik, bu konuda duruşumuz net” yanıtını verdi.
AYLIK ENFLASYONA BAKMAYA DEVAM EDECEK
Karahan, mayıs sonu itibariyle geçiş sürecinin tamamlanacağı ve dezenfl asyon döneminin başlayacağını vurguladığı konuşmasında, başarı göstergesi olarak mevsimsellikten arındırılmış aylık çekirdek enfl asyon eğilimini izleyeceklerini kaydetti. Karahan, yaz aylarında baz etkisiyle önemli bir düşüş olacağını belirterek, “Esas başarı göstergesi aylık enfl asyonun öngördüğümüz çerçevede düşmesi olacak, o sayede kalıcı düşüşü, o sayede 2025 hedefine ulaşabiliriz. Çünkü program, sadece bu seneye değil, gelecek seneye yönelik de hedefimiz var” dedi.
KREDİ GENİŞLEMESİ, KKM VE TL’YE GEÇİŞ
Karahan, raporu tanıtırken kredi genişlemesi ve talepteki azalmaya yönelik gelişmelerin sıkı para politikasının etkisini göstermesiyle iyileşmeye başladığını ve dezenflasyon sürecini destekleyici seviyelere geldiğini kaydetti. Karahan, KKM’den kademeli ve özellikle TL’ye geçişi destekleyecek bir çıkışı önemsediklerini, hali hazırdaki yaklaşık 70 milyar dolarlık KKM hesabının yüzde 95’inin döviz dönüşümlü olduğunu vurguladı.
Karahan, Merkez Bankası’nın politika olarak kur tahmin ve hedefi olmadığını söylerken TL’nin reel olarak değerlenmesinin cari açık ve ihracata yönelik endişelerin hatırlatılması üzerine de ihracatı destekleyecek ana unsurun yurt dışı talep olduğunu, TL’nin değerinin etkisinin sınırlı olduğu yanıtını verdi.
FIRSAT OLUŞTUKÇA REZERV ARTIŞINA GİDİLİYOR
Karahan, Merkez Bankası’nın swap hariç net rezerve geçiş konusunda bir net dönem yaklaşımı olmamakla birlikte, rezerv artırmaya devam etmek istediklerini, zaman zaman fırsat oluştukça da rezerv birikme yoluna gittiklerini; bu ve başka yollarla oluşan TL likiditesini de başladıkları depo ihaleleriyle çektiklerini kaydetti. Likidite yönetiminin öneminin sürdüğünü kaydeden Karahan, likidite fazlalarının dönemsel olduğu görüşünde olduklarını anlattı.
Swap limitlerinin kaldırılmasına “mesafeli”
Fatih Karahan, bankaların ve yabancı fi nans kuruluşlarına yönelik swap limitleri ve kısıtlarının kaldırılıp kaldırılmayacağı sorusuna, bu konunun BDDK’nın yetkisinde olduğunu belirtmekle birlikte, mesafeli bir duruş sergileyerek, “Şu anda bankacılığın özkaynakları üzerinden bir sınırlama var, vadeye göre kısıtlamalar var. Bunu BDDK oturup değerlendirirse kendileri gerekli görürse açıklama yapabilir, görüş sorulursa da görüş bildirmeye hazırız ama genel olarak ihtiyat demiştik, endişe sektörü demiştik, yani kırılganlıkları çok artırmayacak şekilde hareket etmekte fayda olduğunu düşünüyorum” dedi.
Yılsonu tahmininin değişmesinin nedenleri
Merkez Bankası Başkanı Karahan, yıl sonu tahminlerinin değişmesinde ana rolün yılın ilk çeyreğinde gerçekleşen genel görünüm bozulması olduğunu belirtti. Bunda makroekonomik gelişmelerin ana belirleyici olduğunu, yüksek talebin negatif etki ettiğini ancak sıkı para politikası-maliye politikası eşgüdümünün bunu bir miktar dengeleyeceği senaryosunu baz aldıklarını kaydetti. Yüksek talep nedeniyle oluşan çıktı açığının (ekonomik büyüme yönlü) 0,4 puan artı, TL cinsi ithalat fi yatları, gıda enfl asonu ve yönetilen fi yatların 0,2 puan düşüşe yol açtığını kaydetti. Karahan, enfl asyonun ana eğiliminin izleneceğini, bunda da iç talep ile ithalat ile fi nansal koşulların etkisini göreceklerini, diğer unsurun ise enfl asyon beklentileri olduğunu anlattı.
Konut ve kiracılara yönelik yorum
Merkez Bankası enfl asyon raporunda hizmetler sektöründeki fi yatlamaya yönelik katılıklara dikkat çekildi. Bu sektördeki fi yatlama davranışlarının bozulduğu ve enfl asyonu yukarı yönlü çeken en önemli unsurlardan biri olduğu anlatıldı. Merkez Bankası Başkanı Karahan da özellikle konut fi yatlarındaki artışın gecikmeli olarak kiralara etki ettiğini, bunun da hizmetler sektöründeki fi yat yükselişlerinin gerekçelerinden biri haline geldiğini vurgularken, son dönemde konut fi yatlarındaki istikrarın kiralara da yansımasını beklediklerini anlattı.
‘Sıcak para konusu tartışılacak’
TEPAV Makroekonomi Politikaları Direktörü Ali Çufadar, enfl asyon tahmininin yüzde 38’e yükseltilmesinin makul olduğunu kaydetti. Gelecek dönemde sıcak paranı yönetiminin önem taşıdığını belirten Çufadar, yabancı profesyonellerin TL’nin reel olarak değerli kalmasına kesin gözle baktığını söyledi. Çufadar, şu yorumu yaptı: “Yabancı profesyoneller, TL’nin biraz değerlenmesini bekliyorlar anladığım kadarıyla. Kur istikrarlı giderse, itibarda da artış olacağını tahmin ediyorum. Sıcak para önemli konu hale gelecektir önümüzdeki dönemde. Çünkü son günlerde yoğun bir para girişi var, son 9 iş gününde 23 milyar dolar, ortalamada her gün 2.6 milyar dolar para girişi oldu. Yabancılar, şunu görüyorlar: Faizin yüksek olduğunu, Merkez Bankası’nın enfl asyonu TL’nin reel olarak değerlendirerek enfl asyonu düşüreceklerini düşünüyorlar ve ciddi bir kar olduğunu değerlendiriyorlar. Cumhurbaşkanı desteğiyle birlikte, sıkı para politikasını görüyorlar. Önümüzdeki dönem TL’nin reel değerlenmesi baz senaryoda makul görünüyor, Merkez Bankası güçlük de çıkarmayacaktır. Bu sıcak para nasıl yönetilecek, yan etkileri ne olacak, Merkez Bankası likiditeyi nasıl yönetecek, mevcut kur rejimini nasıl yönetecek, nasıl devam ettirecek. Swap artırılsın diye yabancıların ve bankaların talepleri var. Swap artırılırsa buna bakılacak. Kişisel olarak, BDDK’nın swap limitleri hakkında çok dikkatli hareket etmesi gerektiğini düşünüyorum.”
