Kim işten çıkarma yapmak ister ki? Onulmaz bir narsist değilseniz bu zor görevi kesinlikle yapmak istemezsiniz. “İşten Çıkarma”, her liderin karşılaşmak istemediği ama kaçınılmaz olan zorlu kararlardan, belki de en önemlilerinden biri.
Şimdilerde okuduğum iş ve yönetim kitapları arasında birebir gerçek tecrübelerden yola çıkılarak hazırlanmış The Hard Thing About Hard Things (Zor Şeyler Hakkında Her Şey) kitabında Ben Horowitz işten çıkarmayı kurucu ortak bakış açısıyla anlatıyor. Şüphesiz kurumsal şirketler için prosedürler daha farklı işliyor ama yine de bu kategoriye de hitap ettiğini düşünüyorum.
Ben Horowitz, kitapta bu sürecin yalnızca işten çıkarılan çalışanlar için değil, geride kalan ekip ve şirket kültürü için de büyük bir öneme sahip olduğunu vurguluyor. Süreci şeffaf, adil ve saygılı bir şekilde yönetmek, işten çıkarılan çalışanların şirkete dair olumlu bir izlenimle ayrılmasını sağlarken, kalan ekibin güvenini korur. İşten çıkarmaların ardından belirsizliği gidermek, şirketin geleceğine dair net bir vizyon sunmak ve çalışanların motivasyonunu canlı tutmak, sürecin en kritik aşamalarından biridir. Doğru yönetilen bir işten çıkarma süreci, şirketin uzun vadede güvenilir bir kültür inşa etmesine ve çalışan bağlılığını korumasına yardımcı olur.
Kitabın işten çıkarma bölümü çok güzel bir çıkarım ile başlıyor. Tecrübeli bir yatırımcı Ben Horowitz’e şirketinin zor süreçlerde çok büyük işten çıkarma yaptığı halde nasıl ayakta kaldığını soruyor. Büyük işten çıkarmalar şirketi içten çürüten ve kalan çalışan ve yöneticilere ‘biz burada ne için çalışıyoruz ki’ sorusunu sorduran bir konu ki bu da şirketlerin sonunu hazırlayabiliyor. Olayları yaşarken neyi doğru yaptığını fark etmeyen Ben Horowitz geriye dönüp düşündüğünde şunları yazıyor;
Doğru işten çıkarmanın temel prensipleri:
1. Kararınızı Verin
Bir şirket, işe almak için büyük bir zaman ve para harcadığı çalışanlarını işten çıkarmak zorunda kalacak kadar finansal planından kopmuşsa, bunun yükü genellikle en üst düzey yöneticide olur.
2. Ertelemeyin
İnsanları işten çıkarmaya karar verdikten sonra bu kararı vermekle uygulamak arasında geçen zamanın olabildiğince kısa tutulması gerekir. Eğer bunun bilgisi sızarsa çalışanlar yöneticilere işten çıkarma dalgasının ne zaman geleceğini sormaya başlar.
3. İnsanları Neden İşten Çıkardığınız Hakkında Kendinize Net Olun
Bir toplu işten çıkarmaya karar vermeye çalışırken, yönetim kurulu üyeleri bazen her şeye pozitif bakılması için ısrarcı olabilirler. Bu tip bir düşünce tarzının mantığınızı bulanıklaştırmasına izin vermemelisiniz. İnsanları işten atıyorsunuz çünkü şirketiniz başta koyduğunuz planları gerçekleştirmeyi başaramadı.
4. Yöneticilerinizi Eğitin
Bütün bu süreçteki en önemli adım yöneticileri eğitmektir. Eğer yöneticiler bu rahatsız edici duruma hiçbir eğitim olmadan girerlerse birçoğunun başarısız olacağı şüphesizdir. Eğitim şu altın kuralla başlayacaktır: Yöneticiler kendi çalışanlarını işten çıkarmalılar.
Birlikte çalıştığı zor durumları birlikte atlattığı bu yönetici, işten çıkarmayı da kendisi yapmalıdır.
5. Tüm Şirkete Hitap Edin
Toplu işten çıkarmaya başlamadan önce CEO’nun tüm şirkete hitaben bir konuşma yapması gerekir. CEO uygun bağlamı anlatan ve yöneticilere koruma sağladığını belirten genel bir mesajı bu konuşmada vermelidir.
6. Görünür Olun, Ortadan Kaybolmayın
Yapılan toplu işten çıkarma konuşmasından sonra ortalıkta görünmeyip insanlarla diyalog kurmak istemeyebilirsiniz. Ancak bunu yapmayın. Hazır bulunun, görünür olun, insanlarla iletişim kurun. İnsanlar sizi görmek ve tüm bu olanların umurunuzda olduğunu görmek isteyeceklerdir.
İşten çıkarmalar, şirketlerin sürdürülebilirliği açısından bazen kaçınılmaz olsa da, sürecin nasıl yönetildiği uzun vadeli başarı için belirleyici bir faktördür. Liderlerin bu süreci adil, şeffaf ve empatik bir şekilde yürütmesi, sadece işten çıkarılan çalışanlar için değil, geride kalan ekip için de kritik bir rol oynar. Çalışan bağlılığını ve güvenini korumak, şirket kültürünü sarsmadan süreci tamamlamak ve geleceğe yönelik net bir vizyon sunmak, sağlıklı bir iş ortamı yaratmanın anahtarıdır. Doğru yönetilen bir işten çıkarma süreci, şirketin profesyonelliğini ve çalışanlarına verdiği değeri ortaya koyarak hem kurum içi hem de dış dünyada güçlü bir itibar oluşturmasına yardımcı olur.
