Yapay zekâlı sosyal ticaret

Sosyal ticaret üzerine bir süredir yazmıyordum ama yapay zekâ uzun süredir her yazımın odağında yer alıyor. Mağazanolsun.com’un son dönemde yaptıkları bu iki tarafı birleştiren bir yazı yazmaya olanak tanıyor. Şirketin geliştirdiği yapay zekâ MAI ve yurtdışı açılım ile e-ihracata katkı sunma çabası bu şirketi incelemenin zamanının geldiğini gösteriyor.

E-ticarete girmek isteyen girişimciler ile ürünlerini daha geniş kitlelere ulaştırmak isteyen üretici/toptancıları buluşturan bir stoksuz e-ticaret (dropshipping) ve anahtar teslim mağaza platformu olan Magazanolsun.com, geleneksel e-ticaretin karmaşık süreçlerini ortadan kaldırmayı amaçlayan bir iş modelini uyguluyor. Bu iş modeli bir sacayağı üzerine oturtulmuş durumda:

• Mağaza Sahipleri (Girişimciler): İnternetten satış yapmak isteyen ancak sermayesi, ürünü, deposu veya teknik bilgisi olmayan bireyler.
• Tedarikçiler (Üretici ve Toptancılar): Ürünleri, depoları ve stokları bulunan ancak bunları daha fazla satış kanalında değerlendirmek isteyen işletmeler.
• Platform (Magazanolsun): Taraflar arasında köprü kuran; altyapıyı, ödeme yöntemlerini, kargo entegrasyonlarını ve ürün havuzunu yöneten teknoloji sağlayıcısı.

Operasyon ise beş başlık altında özetleniliyor. Platform, e-ticaret altyapı sağlayıcıları ile pazaryerlerinin sunduklarını birleştirerek uçtan uca bir çözüm sunuyor.

1. Anahtar Teslim Mağaza Kurulumu: Girişimci, platformdan bir paket seçerek kısa süre içinde (genellikle bir gün içinde) hazır bir e-ticaret sitesi sahibi oluyor. Bu sitenin içinde binlerce hazır ürün, ödeme altyapısı ve güvenlik sertifikaları (SSL) entegre bir şekilde gelir.
2. Ürün Seçimi ve Listeleme: Mağaza sahibi, platformun sunduğu geniş tedarikçi havuzundan (binlerce ürün arasından) kendi mağazasında satmak istediklerini seçiyor.
3. Pazarlama ve Satış: Mağaza sahibi, teknik operasyonlarla uğraşmak yerine tamamen sosyal medya, dijital pazarlama ve müşteri çekme odaklı çalışmalar yaparak ürünlerin tanıtımını ve satışını gerçekleştiriyor.
4. Sipariş ve Lojistik Süreci:
   • Müşteri, girişimcinin e-ticaret sitesinden sipariş verir ve ödemeyi yapıyor.
   • Ödeme platform tarafından güvenli bir şekilde alınıyor.
   • Sipariş ve detayları otomatik olarak ilgili ürünün tedarikçisine iletiliyor.
   • Tedarikçi, ürünü doğrudan müşteriye kargoluyor.
5. Ödeme ve Kazanç Paylaşımı: Müşteri ürünü teslim alıp onay verdikten sonra, satıştan elde edilen kâr marjı (komisyon/kazanç) mağaza sahibinin hesabına aktarılıyor.

Gemini bu modelin sağladığı faydaları şu başlıklar altında özetliyor:

• Stok ve Depo Maliyeti Yoktur: Girişimci önceden ürün satın alıp evinde ya da bir depoda stok tutmak zorunda kalmaz.
• Şirket Kurma Zorunluluğu Olmaması: Modelin yapısı gereği, bireyler şirket kurma ve muhasebe gibi başlangıç maliyetleriyle vakit kaybetmeden sisteme dahil olabilmektedir.
• Operasyon Yükünün Olmaması: Kargo, paketleme, faturalandırma ve iade gibi süreçlerle doğrudan tedarikçi ve platform ilgilenir.
• Eğitim ve Destek: Platform, e-ticarete yeni başlayanlara rehberlik etmek üzere dijital eğitimler, danışmanlık ve topluluk desteği sunar.

Özetle Magazanolsun.com; e-ticaret yapmak isteyenlere "ürün ve altyapı derdi olmayan hazır bir dükkan", üreticilere ise "ürünlerini binlerce farklı dijital kanalda sattırabilecek bir satış ordusu" sunan bir hizmet olarak e-ticaret (EaaS - E-commerce as a Service) ekosistemidir.

Yapay zekâ MAI ile açılan yeni dönem

Eşi Yasemin Çil ile birlikte Mağazanolsun.com’un temellerini atan Kubilay Çil, “Biz ihracata öncelik verirken yapay zekâ gündemimize öyle hızlı giriş yaptı ki, iki sene önce biz yapay zeka takımını kurup kendi planımızı  ve yol haritamızı oluşturduk çünkü biz yapay zekâ olmadan yaptıklarımızın bir anlam ifade etmeyeceğini öngördük. İşe çocuklarımıza eğitmekten başlayıp işimizi yapay zekâ altyapısıyla çalışacak bir mekanizmaya dönüştürmek için adımlar attık. Şimdi bu araçları pazara sürme noktasına gelmiş bir firmayız. Yani ihracatta varız, yapay zekâda varız ve şu an yani yılbaşına yaptığımız hazırlıklar inşallah netice verdiğinde çok daha farklı bir iş modeliyle karşılaşacağız.” diyor.

Kızları Fatma Ceren, “Yetiştirdikten sonra mesela Fatma Ceren’in yapay zekâsı çıksın ve satışı arka planda o tamamlasın diye planlıyoruz. Kişi uyandığında bir baksın veri tabanına satış düşmüş. Örneğin İtalya'da bir aşçıya mağaza satışı yapsın. Bunu yapsa nasıl olur? Böyle bir sisteme evirmeye çalışıyoruz. MAI dediğimizde tam olarak bu aslında. Chat bot halinde kullanıcıya özel tanımlanmış paket satışı yapan çözümler oluşturduk ve bunu yayına çıkacağız. O sayede ne olacak? Türkçeden başlayıp 23 dile kadar çıkabilen bir yapay zekâ yapmış olacağız. Yapay zekâ mağaza sahibinin görüntüsüyle ve sesiyle satış yapabilecek.” diyor.

Bunun operasyonda yaratacağı fark, bir mağaza sahibi eşiyle kavga edip iş odağını kaybettiğinde de yapay zekânın çalışmayı sürdürmesi olacak. Bu simgesel örneği, insan ile yapay zekâ arasındaki farkı anlatmak açısından açıklayıcı olduğu için aktarıyorum. 

Bu bakış açısını aktardıktan sonra Gemini ile birlikte Mağazanolsun.com’un yapay zekâ alanında yaptıklarını analiz etme ihtiyacı ortaya çıkıyor. Gemini yapılanları şöyle özetliyor:

E-ticaret süreçlerini hızlandırmak ve otomatikleştirmek amacıyla yapay zekayı altyapısına ve sunduğu hizmetlere entegre eden bir yaklaşım izleyen Magazanolsun.com’un yapay zekâ odaklı çözümleri ve stratejileri temel olarak şu alanlarda yoğunlaşmaktadır:

1. MAI (Yapay Zekâ Destekli Ticaret Çözümleri)

Platform, girişimcilerin iş yükünü hafifletmek için MAI adı verilen yapay zeka destekli çözümler sunar.Bu sistemler aracılığıyla:

• İçerik Üretimi:E-ticaret siteleri ve sosyal medya kanalları için ürün tanıtımları, kısa videolar ve dijital pazarlama metinleri pratik bir şekilde oluşturulabilir.
• Mağaza Yönetimi:Ürünlerin vitrin düzenlemeleri, hedef kitle analizleri ve dijital iletişim stratejileri yapay zeka araçlarıyla desteklenir.

2. SEO Uyumlu Ürün Açıklamaları ve Optimizasyon

Özellikle platformdaki tedarikçiler için yapay zeka, ürün görünürlüğünü artırmada kritik bir rol oynamaktadır.Tedarikçilerin sisteme yüklediği ürünlerin başlıkları ve açıklamaları yapay zeka tarafından Google arama motorlarında üst sıralara çıkacak (SEO uyumlu olacak) şekilde optimize edilir.

3. Yapay Zeka Destekli Avatar ve Agent (Ajan) Sistemleri

Magazanolsun, küresel pazarlara açılma ve e-ihracat hedefleri doğrultusunda yapay zeka destekli avatar ve agent sistemlerini bünyesine entegre etmiştir. Çoklu dil desteğiyle (6 farklı dil) birlikte çalışan bu yeni nesil teknolojiler; özellikle uluslararası pazarlarda müşteri iletişimini, satış süreçlerini ve dijital pazarlamayı otomatikleştirerek küresel ölçekte büyümeyi kolaylaştırmayı amaçlamaktadır.

E-ihracat boyutu ile yapay zekâ etkisi güçleniyor

Kubilay Çil, yapay zekâdan önce başlayan ve yapay zekâ ürünleri ile daha etkili olmayı planladıkları e-ihracat alanında “Bizim 3 senedir süren bir ihracat çalışmamız var. Burada e-ihracat konsorsiyumu olmanız lazım. Biz de bu yönde hareket edip Ticaret Bakanlığı'nın 13. İhracat konsorsiyum statüsü alan firması olduk.” diyor. Bu alan yapay zekâ ile birlikte çok daha büyük bir etki yaratılmasını sağlayacak gibi görünüyor. Gemini, e-ihracat boyutunu dört başlık altında analiz ediyor.

Mağazanolsun, yerel pazarda kurduğu başarılı "anahtar teslim stoksuz e-ticaret" modelini küresel ölçeğe taşımak amacıyla e-ihracat odaklı kapsamlı bir yurt dışı açılım stratejisi yürütmektedir. Şirketin bu süreçteki temel planları ve adımları şu başlıklar altında şekillenmektedir:

1. İngiltere ve Avrupa Pazarıyla Başlangıç (Fornium.uk)

• Platform, küresel açılımın ilk somut adımını İngiltere merkezli olarak atarak uk markasını hayata geçirmiştir.
• Şirket yöneticileri, en zorlu regülasyonlara sahip pazarlardan biri olan İngiltere'yi pilot bölge olarak seçerek altyapılarını test etmiştir. Nüfusunun büyük bir kısmının online alışveriş yaptığı bu pazarda, Türk satıcıların uluslararası arenada hızla yer alabilmesi için köprü kurulmuştur.
• İngiltere modelinin ardından Avrupa’nın diğer ülkeleri, Amerika Birleşik Devletleri (ABD), Kanada, Türki Cumhuriyetler ve Ortadoğu pazarlarına da kademeli olarak açılma planları yürütülmektedir.

2. Dil Bariyerini Kaldıran Yapay Zekâ Entegrasyonu (23 Dil Desteği)

• Yurt dışına açılırken karşılaşılan en büyük engellerden biri olan yabancı dil sorunu, şirketin geliştirdiği yapay zeka asistanları ve ajan sistemleriyle çözülmektedir.
• Kullanıcıların ve influencerların Rusça, Almanca, İngilizce veya farklı dilleri bilmesine gerek kalmadan, 23 farklı dile kadar otomatik içerik üretebilen, sosyal medya postları hazırlayabilen ve gelen müşteri sorularına hatasız yanıt verebilen akıllı altyapılar devreye alınmıştır.

3. Operasyonel ve Teknik Engellerin Ortadan Kaldırılması

• Geleneksel e-ihracatta şirket kurma, uluslararası depolama, gümrük, kargo ve yerel pazaryeri entegrasyonları gibi süreçler girişimciler için çok maliyetli ve karmaşıktır.
• Mağazanolsun; tıpkı Türkiye modelinde olduğu gibi yurt dışında da şirket kurulumundan depolamaya, kargolamadan rakip araştırmasına kadar tüm operasyonel yükü kendi üstlenmektedir. Böylece bireysel girişimciler, aylar süren bürokratik engellerle uğraşmadan kısa süre içinde e-ihracatçı olabilmektedir.

4. Üreticileri Küresel Pazarla Buluşturma Vizyonu

• Türkiye'deki güçlü üretim potansiyelini (özellikle kozmetik, gıda takviyesi, tekstil vb. alanlarda) küresel taleple buluşturmak temel hedefler arasındadır.
• Üreticilerin ve bireysel satıcıların, hatalı stratejiler veya lojistik maliyetleri yüzünden zarar etmesini önlemek amacıyla, 2027 yılına kadar tamamlanması hedeflenen 30'un üzerinde yapay zekâ aracıyla doğru fiyatlama, hedef kitle analizi ve pazar uyumu sağlanmaktadır.

“Geleneksel e-ticaret süreçlerinin yerini yapay zeka odaklı sistemlerin aldığını, geleceğin tamamen otomatize edilmiş ve yapay zekâ ile güçlendirilmiş ‘AI ticaret’ dönemine evrildiğini” belirten Yasemin Çil, 2027’ye gelindiğinde yaklaşık 30 yapay zekâ aracının üreticilerin özellikle e-ihracatta yaşadığı zorlukları ve “tökezleme taşlarını” ortadan kaldırmak için devrede olmasını planladıklarını söylüyor.

AI ticaret ve sosyal ticaretin dinamikleri

Yasemin Çil’in bahsettiği AI ticaret, halihazırda e-ticarete göre çok daha fazla dikkat çekici bir gelişme kaydeden sosyal ticaretin bir sonraki sıçrama tahtasını oluşturacak. Bu konuyu Germini ile değerlendirdiğimizde şu sonuçları vurgulamak gerektiği sonucuna vardık:

Sosyal ticaret (social commerce) ile geleneksel e-ticaret (pazaryerleri ve bağımsız e-ticaret siteleri), dijital ekonominin iki büyük ve birbirini tamamlayan gücüdür. Aralarındaki temel farklar, pazar dinamikleri ve büyüme potansiyelleri şu başlıklar altında incelenebilir:

1. Temel Tanım ve Dinamik Farkı

• Geleneksel E-Ticaret (Talep Yakalama - Demand Capture): Kullanıcının zaten bir satın alma niyeti vardır. Google'da arama yaparak, bir pazaryerine (Trendyol, Hepsiburada vb.) girerek veya doğrudan bir markanın web sitesini ziyaret ederek aradığı ürünü bulur ve satın alır. Amaç, var olan talebi en az sürtünmeyle siparişe dönüştürmektir.
• Sosyal Ticaret (Talep Yaratma - Demand Creation): Kullanıcı o an alışveriş yapmayı düşünmüyorken, sosyal medya akışında gezinirken (Instagram, TikTok vb.) bir içerikle karşılaşır ve anlık bir istek (plansız satın alma) geliştirir. Keşif, ilham, influencer önerileri ve canlı yayınlar (live shopping) odaklıdır. Uygulamadan çıkmadan (uygulama içi ödeme ile) alışveriş tamamlanır.

2. Pazar Karşılaştırma Tablosu

3. Pazar Büyüklüğü ve Potansiyel

• E-Ticaretin Olgunluğu: Küresel e-ticaret pazarı trilyonlarca dolarlık devasa bir hacme sahip olup, toplam perakende içindeki payı istikrarlı bir şekilde büyümektedir (Türkiye'de perakendenin %20'den fazlası online'a kaymıştır). Büyüme hızı geleneksel çizgide oturmuş ve öngörülebilir bir yüzdeyle ilerlemektedir.
• Sosyal Ticaretin Patlama Potansiyeli: Sosyal ticaret, genel e-ticarete kıyasla kat kat daha hızlı bir büyüme ivmesine Özellikle Gen Z (Z Kuşağı) ve Y Kuşağı tüketicilerin alışveriş alışkanlıklarını doğrudan sosyal medyaya taşıması, pazarın hacmini hızla büyütmektedir. Günlük ortalama saatlerce sosyal medyada vakit geçiren kullanıcılar, arama motorlarından ziyade sosyal platformları birer arama ve alışveriş motoru olarak kullanmaya başlamıştır.

4. Sonuç ve Gelecek Yönelimi

Sosyal ticaret, geleneksel e-ticaretin yerini tamamen alacak bir alternatif değil; onun en güçlü ön safrası (talep yaratma motoru) konumundadır.

• Başarılı markalar ve satıcılar artık bu iki dünyayı entegre yönetmektedir: Ürün sosyal medyada (video, canlı yayın veya influencer aracılığıyla) keşfedilip sevdirilir (sosyal ticaret), ödeme ve operasyonel arka plan ise sağlam e-ticaret altyapılarıyla çözülür.
• Gelecekte, yapay zeka destekli kişiselleştirilmiş akışlar ve uygulama içi ödeme kolaylıkları arttıkça, sosyal ticaretin e-ticaret içerisindeki payının çok daha agresif bir şekilde artması beklenmektedir.