Yıl sonu yaklaşıyor ve yine asgari ücret tartışmalarına yoğunlaşacağız. Kavga; “enflasyon telafisinin rakamı” üzerine yoğunlaşacak ve yine aklımıza “telafi etmeyelim, telef edelim” çaresi gelmeyecek.
Aslında asgari ücretli ve emekli için safahat şöyle; Sandığa dek perhiz, seçimde büyük ziyafet… Nereden mi biliyorum? Çok basit; 54’üncü meslek yılımın kıyısına dek izlediğim ekonomide olan biten daima böyle olmuştur. Ortalıkta sandık yoksa işçi, memur, emekliye zam yok, sandık gelince zam var.
SANDIK UFUKTA GÖRÜNDÜĞÜNDE
Bu defa daha da netleşti ücretli ve emekli için yakın gelecek… Mehmet Şimşek’e bıraksan %16 yeter. Ancak muhalefet çok fazla gürültü çıkarır diye, CB katkısıyla ucu ucuna %20 zam ve hepsi bu… Enflasyon hedefinin de altında zam verilecek zira halkı memnun edip ondan oy istemesi zamanı değil.
Eğer olağanüstü gelişmeler yaşanmaz, referandum veya seçim sandığı kurulmaz ise ülke ancak 2027’de seçim ekonomisi havasına girer. Bu sürece dek bütçe açığı 3 trilyon lirada tutulur. Kamu harcamaları doludizgin giderken emekli, ücretli, engelliye zırnık koklatılmaz, kaynak istiflenir.
Halkın desteği azalmış iktidar, ancak bu zaman insafa gelir ve tüm kaynaklar, oy devşirmek için harekete geçirilir. Hele ki muhalefetin asgari ücret, emekli, işçi, memura dair vaatleri ortalığa saçıldığında; “ne verirse beş fazlası” sözü devreye girer. Tıpkı 90’larda olduğu gibi... Daha önce değil.
İKİ SORU İKİ CEVAP
Seçim ekonomisine dair…
● Ne kadar zam gelir?
Bunun şimdiden söylemek zor fakat asgari ücret pazarlığındaki gibi, taraflar %30-35 kavgasında iken CB çıkacak ve “enflasyona ezdirmem” diyerek %50- %70 verebilir. Tıpkı 2023’te olduğu gibi…
● Bu zam işe yarar mı?
Görünen o ki seçmen, cebine para koyduğunda oy verme davranışını değiştirebiliyor. Bunun tersi de doğrudur. Tıpkı yerel seçimde emeklinin zammı az bulup yerelde iktidarı alaşağı ettiği gibi...
NOT
PAZARLIK MASASINDAKİ GİZLİ SANDALYEDE KİM OTURUYOR?
Enflasyondan başkası değil… Asgari ücret tespit komisyonunda işçi, işveren ve kamu tartışa dursun, masanın kenarına ilişmiş, görünmez olmuş enflasyon var. Tartışmaları gülerek izliyor ve diyor ki; “efendiler kendiniz fazla yıpratmayın, kırmayın. Verdiğinizi ben en geç 3 ayda işçiden alacağım.”
ASGARİ ÜCRET SÖZLÜĞÜ
■ Askeri ücret: Darbe zamanında asgari ücreti asker (Kenan Evren) belirlediği zamanki adı
■ Az geri ücret: Kayıp Yıllar 90’larda yüksek enflasyonun ücretin alım gücünü gerilettiğinde
■ Açlık sınırı: Şu anda asgari ücretin de altında kalmış olan hayatta kalmaya yetmesi gereken
■ Yoksullu sınırı: 4 kişilik ailenin aylık harcamasını tanımlar ve 4 asgari ücret dahi yetmiyor.
