"Bıkıp usandım", "yoruldum" veya "artık dayanamıyorum" nidaları arttı. Oysa üreten makine susunca ülke de incelir. Gıda ayakta ama gerisi ölüm diyeti ve sonu zayıflık değil, kas kaybı olur.
Karadeniz bölgesinde çok satılan tişörtün üzerinde tek kelime yazar; “bezdum”. Bunlardan çok sayıda alıp, gittiğim OSB’lerdeki sanayicilere hediye etmeyi düşünüyorum. Onlara; “nasılsın?” demeye gör. Alacağın cevapların örnekleri farklı olsa da temel duygu hep aynı; usandım, bezdim, bıktım, yıldım.
Türkiye’de sanayi, iki buçuk yıldır “büyüyorum” demiyor; “idare ediyorum” bile demiyor. İSO imalat PMI; 47,9’a indi. Ellinin altı daralma demek. Üretim üst üste 4 aydır düşüyor. İzlenen 10 sektörün 9’unda tempo yavaşladı. Tek istisna gıda... Mide çalışıyor, torna tezgâhı dinleniyor. Sıkıntı büyük.
FABRİKA KAPANINCA TEDARİKÇİ, LOJİSTİK, ÇIRAK, VERGİ, İHRACAT ÇÖKER
Sanayici “bezdim” derken şiir okumuyor. Faiz hâlâ yüksek, ticari kredi %50-55 bandında; enflasyon %31 civarında. Kur enflasyonun gerisinde ve maliyet içeride şişiyor, dışarıda fiyat tutmuyor. Enerji faturası da cabası. Sonuç: 3 dolara mal olan malı, zar zor iki buçuğa satıp “rekabet ettik” deniyor.
Sanayisizleşmenin esprisi yok, faturası var. Fabrika kapanınca; tedarikçi, lojistik, vergi ve ihracat çöker. Yerine gelen çoğu zaman ithal raftır. Bugün “üretmesek de olur, tüketiriz” diyen yarın döviz arar. Erken sanayisizleşme, emekliye ayrılmak değil; daha maaş bağlanmadan işten çıkarılmaktır.
İKİ SORU İKİ CEVAP / Bezdum feryadına dair…
Bezginlik sebebi?
Kârsızlık, ciro çöküşü, alacak tahsilinde gecikme, KDV iadesizliği, kur sabitliği, personelin hoşnutsuzluğu, kamunun sektörlere sadece vergi tahsilatı diye bakması, gerileyen büyüme.
Peki, çözüm nerede?
Fabrikasını satılığa çıkaranı var. Kiralık tabela asanı da… Fabrikayı satsa çalışanın kıdem tazminatını ödeyemeyecek sanayici çok. Bazısı depo hizmeti verir hale gelmiş. Sanayici ruhu uçup gitmek üzere…
NOT
SANAYİSİZ ÜLKE, MUTFAĞI OLMAYAN LOKANTA; MENÜ BOLDUR, KOKU KOMŞUDAN GELİR
Sanayisizleşme, “artık üretmeyelim, ithal edelim” demenin kibar hâlidir. Erken sanayisizleşme emeklilik değildir. Daha sigorta primi dolmadan işten çıkarılmaktır. İthal mal ucuzdur, ta ki kur hapşırana kadar. Hapşırık geçince fatura üç katına çıkar, özür dilemez. Sanayiciyi bezdirmeyin.
BEZGİNLİK LÛGATI
Bezdim: Bıkıp usandım, yoruldum, yıldım, dayanamıyorum, bırakmak üzereyim hal beyanı
Bezdiren: Genelde sistemi kuran, yöneten, yönlendiren ve sanayisizleşme sürecini öneren
Bezgin sanayici: Fabrikasını artık külfet gibi gören ve satıp kurtulma noktasına getirilen
Duyarsız yönetim: Sanayicinin “bezdim” feryadına kulak tıkayan ve ülkeyi riske atan
