HÜSEYİN GÖKÇ/ANKARA
Çevre örgütlerinin sert tepki gösterdiği Türkiye’nin plastik atık ithalatının çevreye olan etkisi, TEPAV’ın COP 31 kapsamında yayımladığı yazı dizisinin ikincisinde bir kez daha göz önüne serildi.
Herhangi bir düzenleme yapılmaması halinde Türkiye’nin 2026 yılında 1 milyon tonun üzerinde plastik atık ithal etmesinin beklendiğini belirten Prof. Dr. Sedat Gündoğdu, bunların geri dönüşümünde yarısının proses atığına dönüştüğünü söyledi. Bu işleme çalışmalarının Akdeniz kıyılarını kırpılmış plastik istilasına uğrattığının altını çizen Gündoğdu, bu durumu “Sonuç kirli Akdeniz, temiz Avrupa” diye özetledi.
Atık sular denizlere taşıyor
Hazırladığı değerlendirmede Türkiye’nin Avrupa’nın plastik atık ihracatında bir numaralı varış noktası olduğunu kaydeden Gündoğdu, özel bir yasaklama veya kısıtlama olmaması halinde bu yıl toplam atık ithalatının 1 milyon tonu aşmasının beklendiğini bildirdi. Bu atıkların yarısının geri dönüşüm sırasında proses atığa dönüştüğüne vurgu yapan Gündoğdu, bunların da atık sular aracılığıyla kanallara ve denizlere taşındığını söyledi.
Bu yıl ocak-ağustos döneminde tüm Akdeniz kıyılarında kıpılmış plastik kirliliği istilası yaşandığını söyleyen Sedat Gündoğdu, geri dönüşüm tesislerinin yoğunlaştığı bölgelerde mikroplastik atıklarının 1321 kata ulaştığını anlattı. Sadece Seyhan Nehrinin sulama kanalları aracılığıyla saatte 5.3 milyar mikroplastiği Akdeniz’e taşıdığı bilgisini veren Gündoğdu, bunun sonucunda "kirli Akdeniz, Temiz Avrupa" tablosunun ortaya çıktığını bildirdi.
Yüksek gelirli ülkelerin evsel geri dönüşüm hedeflerine ulaşmasının ihracat yoluyla Türkiye gibi ülkelerde çevresel ve iklimsel yüke dönüştüğünü ifade eden Gündoğdu, “Geri dönüştürülemeyen ithal plastikler kaçak döküm sahalarına bırakılıyor ya da açıkta yakılıyor ve bu yolla toksik kimyasallar toprağı ve Akdeniz ekosistemini kirletiyor” dedi.
Tesislerde dikkat çekici yangınlar!
Son beş yılda Türkiye'de 600'den fazla geri dönüşüm tesisi yangını yaşandığına dikkat çeken Sedat Gündoğdu, düşük kaliteli ithal atığı elinde tutan bazı işletmecilerin, geri dönüştürülemeyen stokları imha etmek için kundaklamaya başvurabildiğini kaydetti. Gündoğdu buna yönelik INTERPOL tarafından da belgelenen bir örüntüye vurgu yaptı.
Türkiye'nin plastik atık ithalatına kapsamlı bir yasak getirmesini öneren Gündoğdu, düzenlemenin sadece çevresel adalet açısından değil, yurt içi geri dönüşüm sisteminin güçlendirilmesi ve zehirli gaz emisyonlarının azaltılması yönünden de COP31 Başkanlığına güvenilirlik kazandıracak bir adım olacağına işaret etti.
Gündoğdu, Türkiye'nin sıfır atıkta öncü bir konum iddia edebilmesi, atık toplayıcılarının resmi olarak tanınmasını, sosyal güvenlik ve iş güvenliği kapsamına alınmasını, asgari yaşam ücretini ve yeni malzeme ekonomisine ilişkin karar alma süreçlerine anlamlı katılımını güvence altına almasına bağlı olduğunu kaydetti.
