Güven, iyidir. Ama denetim daha iyidir. Eğer yetki veriyorsan, sorumlulukla dengelemelisin. Yetki ve sorumluluğu adil, akil paylaş ancak kontrolü asla bırakma. Zira suistimal denetimsizlikten doğar.
Cerebra’nın İş Dünyasında Suistimal Algısı Araştırması 2026 sonuçları, işletmelerin karşı karşıya olduğu sorunları belirginleştirmede müstesna öneme sahip. Başkan Fikret Sebilcioğlu, küresel ekonomide suiistimal kaynaklı kaybın yılda 5,5 trilyon $’a ulaştığı gerçeğini vurgulayan isim...
Peki, ya ülkemizde durum nedir? Suistimalin ekonomiye maliyeti, 80 milyar $ tahmini var. Bu da kişi başına 930 $’lık yük demek. Patronun “beni kim soyuyor?” sorgusunda çalışanların %15’inin daima etik, %10’unun her fırsatta suiistimalci, %75’inin de fırsat buldukça hile yaptığı gerçeği söz konusu.
BİR KEREDEN BİR ŞEY OLMAZ DÜŞÜNCESİ SUİSTİMALİ SÜREKLİ HALE GETİREBİLİYOR
Araştırmaya bakıyoruz; Ekonomik baskı, suistimal riski algısını yükseltiyor (%65). Suistimalin gerçekleşme ihtimali çok yüksek. Etik konusunda farkındalık yüksek ancak uygulama soru işareti. Üst yönetim önem veriyor ama ortak kademe pek aldırmıyor. Bildirim niyeti yüksek ama çekiniliyor.
Her 10 katılımcıdan 7’si, ekonomik koşulların suiistimal riskini arttırdığı kanaatinde. Enflasyondan daha önemlisi; kurum içi adalet duygusunun gerilemesi… Sektörler ekonomik baskıyı faklı okuyor ve ahlakın sorgulandığı toplumda “bir kereden bir şey olmaz” düşüncesi, tüm sistemi zehirleyen faktör.
İKİ SORU İKİ CEVAP / Suistimal algısına dair…
Toplumsal tehlikesi?
Suistimal, oturmamış demokrasilerde kleptokrasi oluşturur. Bir kleptokrat; “çözüm ortağı” aramaz, “suç ortağı” arar ve seni de suça bulaştırarak yönetir. Bu da toplumsal barışı dinamitleyen faktördür.
Ver yetkiyi gör etkiyi?
Yetkiyi ver ama denetimi asla bırakma. Denetlersen etki, hızlı verimli çözüme varır. Fakat denetlemezsen yetki, kötüye kullanılabilir. Suistimal iklimi oluşturur. Denetim vazgeçilmezdir.
NOT
GÜVEN İYİDİR AMA DENETLEMEK DAHA İYİDİR
Alt sınıfın ahlakı olmaz, üst sınıf ahlaklı olmak zorunda değil. Ahlak orta sınıfın erdemidir. Eğer orta sınıfı yok edersen ahlak da yok olur. Şu anda orta sınıfı erittik. Beraberinde ahlak da eridi. Nitekim suiistimalciler ya ahlaksızdır ya da denetlenmiyordur. Bugünkü çürüme ortamının temel sebebi bu…
SUİSTİMAL LÛGATI
Suistimal: Bir görevi, hakkı, yetkiyi ve ya iyi niyeti kötüye kullanmak, istismar etmek, kirletmek
Dolandırıcı: Hileli ve aldatıcı davranışlarla kişinin güvenini sarsıp kendine yarar, ötekine zarar veren
Sinsi çalışan: Gerçek niyetini, planın gizleyip kendi çıkarı doğrultusunda hareket eden ikiyüzlü kişi
İtibar istismarı: Kurumun güvenini, imajını, saygınlığını çıkarı için etik dışı davranışlarla zedeleme
