İran savaşı konusundaki ikilik, Cumhuriyetçi Parti içindeki “Trump sonrası” liderlik için hesaplaşmanın artık iyiden iyiye görünür hâle geldiğini gösteriyor. Hem JD Vance hem de Dışişleri Bakanı Marco Rubio, 2028 seçimlerinde Cumhuriyetçilerin adayı olmak için yarışı şimdiden başlatmış görünüyorlar.
ABD ara seçimlerinde Cumhuriyetçilerin yaşadığı yenilgi, Washington’da yeni bir güç mücadelesi başlattı. Trump, seçim faturasını yakın ekibine keserken Beyaz Saray’ın en kritik koltuğunu sert politikaların mimarı Stephen Miller’a teslim etti. Vance-Rubio rekabeti, Hegseth’in geleceği ve 2028 hesapları hız kazanırken Ankara açısından en kritik soru, Tom Barrack’ın yeni dönemdeki konumunun ne olacağı.
ABD Başkanı Donald Trump, ara seçim yenilgisinin ardından geri adım atmak yerine kendi yönetimini yeniden şekillendirmeye hazırlanıyor. Cumhuriyetçilerin sandıkta aldığı darbe, Beyaz Saray’daki dengeleri değiştirirken Trump’ın ilk tercihi dikkat çekici oldu:
Yönetimin en sert isimlerinden Stephen Miller, Beyaz Saray Özel Kalem Müdürlüğü görevini devralıyor. Susie Wiles ise görevinden ayrılarak Trump’ın siyasi operasyonlar birimine geçiyor.
Wiles’ın Başkan Yardımcısı JD Vance ile birlikte İran savaşına eleştirel yaklaştığı biliniyor. Miller ise göçmenlik politikalarından İran’a yaklaşımına kadar yönetimin en sert çizgisini temsil ediyor. Bu yeni hamle, Trump’ın seçim yenilgisinden çıkardığı dersin politikalarını yumuşatmak olmadığının göstergesi.
Beyaz Saray’da şahinlerin yükselişi
Şimdiye kadar Trump’ın politikalarını perde arkasından şekillendiren Miller, yeni göreviyle Beyaz Saray yönetiminin merkezine yerleşecek. Miller’ın personel yapılanmasından siyasi önceliklere kadar geniş bir alanda etkili olması bekleniyor.
Ara seçim yenilgisinin ardından Trump’ın karşı karşıya olduğu temel sorun, kendi seçmen koalisyonunu yeniden bir arada tutabilmek. Ancak ABD Başkanı’nın attığı ilk adımın seçmenlerin eleştirdiği politikaların mimarlarından birini yönetimin en güçlü makamlarından birine taşımak olması manidar.
İran savaşı Cumhuriyetçileri böldü
Ara seçim yenilgisi, Trump yönetiminde özellikle İran’a yönelik politika konusundaki ikiliği de iyice açığa çıkardı. Başkan Yardımcısı JD Vance, seçimin hemen ardından kamuoyuyla paylaştığı ilk değerlendirmede seçmenlerin İran savaşının sona erdirilmesi, hayat pahalılığıyla mücadele, “Önce Amerika” politikasına dönüş ve İsrail’le ilişkilerin yeniden değerlendirilmesi yönünde mesaj verdiklerini açıkça ifade etti.
Trump’ın Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise yenilginin sorumluluğunu savaş politikasından ziyade yükselen benzin fiyatları ve adayların performansıyla açıklayan Trump’a yakın durmayı tercih etti.
Bu ikilik aslında Cumhuriyetçi Parti içindeki “Trump sonrası” liderlik için hesaplaşmanın artık iyiden iyiye görünür hâle geldiğini gösteriyor. Hem JD Vance hem de Dışişleri Bakanı Rubio, 2028 seçimlerinde Cumhuriyetçilerin adayı olmak için yarışı şimdiden başlatmış görünüyorlar.
Hegseth’in geleceği de tartışılıyor
Savunma/Savaş Bakanı Pete Hegseth de seçim sonrasında geleceği sorgulanan isimler arasında.
İran savaşının yönetimi, üst düzey generallerin görevden alınması ve Kongre ile yaşadığı gerilimler Hegseth üzerindeki baskıyı artırıyor. Demokratların Temsilciler Meclisi’nde çoğunluğu devralması ile Pentagon’a yönelik soruşturmaların genişlemesi bekleniyor.
Trump ise Savunma Bakanı’na desteğini sürdürüyor. Buna karşılık Washington kulislerinde Hegseth’in görevden alınması yerine başka bir makama geçirilmesi ihtimali konuşuluyor.
Tennessee’nin Cumhuriyetçi yeni valisi Marsha Blackburn’ün ocak ayında göreve başlamasıyla boşalacak Senato koltuğuna Hegseth’in atanabileceği iddia ediliyor.
Bu ihtimal, Trump’ın yönetim içindeki siyasi maliyet yaratan isimleri doğrudan tasfiye etmek yerine farklı pozisyonlara taşıyarak koruma arayışında olabileceğini gösteriyor.
Yeni bir “İran macerası” kapıda
Trump’ın “vuruşarak çekilme” stratejisi çerçevesinde dış politikada atabileceği ilk adımın İran’a yeni bir saldırı olabileceğinin işaretleri de geliyor.
CENTCOM, İran’a yönelik hâlen devam eden deniz ve hava ablukalarının ardından kara ablukasının da başladığını resmen açıkladı.
Bu çerçevede, askerî teçhizatın, yaptırım kapsamındaki ürünlerin ve diğer malzemelerin kara yolları ve Hazar Denizi üzerinden İran’a ulaştırılmasını engellemek amacıyla özel bir birim oluşturulduğu da duyuruldu.
Türkiye ile İran arasındaki uzun kara sınırı göz önüne alındığında, Trump’ın Cumhurbaşkanı Erdoğan ile yaptığı son telefon görüşmesinde bu konuyu konuşmuş olabileceğini tahmin etmek güç değil. Washington, İran rejimini biraz daha sıkıştırma yoluna girerken Ankara’nın hangi tarafa daha yakın duracağı kritik önemde.
Ankara’nın gözü Tom Barrack’ın akıbetinde
Washington’daki kadro değişiklikleri de bu açıdan Ankara tarafından çok yakından izleniyor.
Washington’daki güç dengelerinin Türkiye açısından en önemli başlığı, ABD’nin Ankara Büyükelçisi Tom Barrack’ın geleceği. Trump’ın yakın çevresinde yer alan Barrack, büyükelçilik görevinin yanı sıra ABD Başkanı’nın Suriye ve Irak Özel Temsilciliğini de yürütüyor. Bu nedenle yalnızca Ankara-Washington ilişkilerinde değil, Orta Doğu’daki yeni güç dengelerinin şekillenmesinde de kritik bir konumda.
Ancak Barrack üzerindeki Kongre baskısı da artıyor. F-35 satışı, CAATSA yaptırımları, Trump ailesinin Türkiye’deki ticari ilişkileri, Trump Jr.’ın Erdoğan’la görüşmesi ve Halkbank dosyası tartışmaların merkezinde. Demokratlar Barrack’ı Orta Doğu politikası üzerinden eleştirirken Cumhuriyetçi senatörler de etik kurallar ve olası çıkar çatışmalarını sorguluyorlar.
Trump’ın 3 Kasım ara seçimlerinde Kongre’nin iki kanadını da Demokratlara kaptırması, yönetimin dış politika hareket alanını da daraltabilir. Bu gelişmenin etkileri Irak ve Suriye dosyalarında daha belirgin hissedilebilir.
Kuzey Irak’taki hükûmet krizi
Trump ve “dostları” için Irak’ta da işler hiç iyi gitmiyor.
Kuzey Irak’taki Kürt yönetimi dağıldı. Talabani ailesinin liderliğindeki KYB, 5 Kasım’da Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi hükûmetinden çekildi.
Irak’ın kuzeyinde Kürt gruplar arasında çatışmaya bile varabilecek bu bölünme, İran’ın bölgedeki etkisini artırabilir ve Washington’ın kurmaya çalıştığı siyasi dengeyi zorlayabilir.
Bu gelişmenin Türkiye’deki çözüm sürecine de yansıması mümkün. PKK’nın silahsızlandırılması ve Irak’ın kuzeyindeki yapılanmasının tasfiyesi, bölgedeki siyasi dengelerle doğrudan bağlantılı. KYB-KDP ayrışması, bu sürecin bölgesel ayağında yeni engeller yaratabilir.
Demokratlar Ukrayna için harekete geçti
Demokratlar, Ukrayna’ya yönelik 15 milyar dolarlık askerî yardımın hızla hayata geçirilmesi için harekete geçti. ABD Başkanı Donald Trump’ın olası vetosunu aşmayı hedefleyen Demokratlar, yardım paketini Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası’na (NDAA) dâhil etmeye hazırlanıyor. Planın Kongre’nin her iki kanadından da destek alması için temaslar sürerken Demokratlar böylece Ukrayna’ya askerî desteğin önündeki siyasi engelleri aşmayı ve yardımın gecikmeden ulaştırılmasını amaçlıyor.
Trump kaybetti, dengeler değişti
ABD’deki ara seçimlerde Cumhuriyetçilerin yenilgisinin ardından Trump ve Orta Doğu’daki “dostlarının” ilmek ilmek ördükleri “yeni Orta Doğu” haritası dağılmaya başladı bile.
En önemli gelişme İsrail’de. Washington’daki en büyük destekçisi Trump “topal ördek” hâline gelince Netanyahu’nun İsrail’in geleceğinde belirleyici olma şansı da yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kaldı.
İsrail seçimlerinin ardından Cumhurbaşkanı Herzog hükûmeti kurma görevini Arap partilerinin de destek açıkladığı muhalefet lideri Eisenkot’a verdi. İsrail’de hükûmeti kurmakla görevlendirilen Eisenkot’un seçimlerden sonra ABD’ye yönelik mesajlarında hep “Amerikan ve İsrail halkları” vurgusu dikkat çekici. Eisenkot, mesajlarında kendisini Trump’tan ve yönetiminden olabildiğince uzak tutma çabasını hiç saklamıyor.
