Türkiye açısından kritik olan yalnızca Fed’in bu toplantıda kaç baz puan faiz artıracağı değil, sonrasında nasıl bir yol izleyeceği. Fed’in yeniden sıkılaşma sinyali vermesi, yüksek petrol fiyatlarıyla birleştiğinde doların güçlenmesine, TL üzerindeki baskının artmasına ve Türkiye’de faiz indirimi sürecinin kesintiye uğramasına yol açabilir.
Fed’in toplantısı sadece ABD açısından değil, bütün dünya açısından önemli. Çünkü masada üç ihtimal var: faize hiç dokunmamak, 25 baz puan artırmak ya da çok daha sert bir mesaj verip 50 baz puanlık artışa gitmek. Piyasaların bugünkü fiyatlaması 25 baz puanlık artışı öne çıkarıyor. Faize dokunmama ihtimali tamamen masadan kalkmış değil, 50 baz puan ise düşük olasılıklı ama gerçekleşirse etkisi çok büyük olacak bir senaryo.
İlk ihtimal, Fed’in faizi sabit bırakması. Böyle bir kararın ilk etkisi piyasalar açısından rahatlatıcı olur. ABD tahvil faizlerinde bir miktar gerileme, dolarda zayıflama ve özellikle teknoloji hisselerinde toparlanma görülebilir. Gelişmekte olan ülkeler de bundan olumlu etkilenir. Ancak burada asıl mesele Fed’in ne yaptığı değil, neden yaptığı. Faizi sabit bırakıp “enflasyon konusunda hâlâ endişeliyiz, gerekirse bir sonraki toplantıda artırırız” derse, piyasalardaki rahatlama kısa sürebilir.
Türkiye açısından Fed’in faize dokunmaması en rahat senaryo. Doların küresel olarak güçlenmemesi, gelişmekte olan ülkelere yönelik sermaye akımlarının bozulmaması ve ABD tahvil faizlerinin sakin kalması TCMB’nin elini rahatlatır. Ancak buradan “Fed artırmadı, TCMB artık rahatça faiz indirir” sonucu çıkmaz. Türkiye’nin kendi enflasyon, kur ve beklenti sorunları devam ediyor. Dolayısıyla bu senaryo TCMB’ye faiz indirimi için doğrudan yeşil ışık yakmaz; sadece dışarıdan gelen baskılardan birini azaltır.
İkinci ve en olası senaryo 25 baz puanlık faiz artışı. Bu karar, piyasa tarafından büyük ölçüde fiyatlandığı için ilk anda büyük bir sarsıntı yaratmayabilir. ABD tahvil faizleri bir miktar yükselir, dolar güçlenir, gelişmekte olan ülke para birimleri üzerinde baskı oluşur. Borsalarda özellikle faiz hassasiyeti yüksek şirketlerde satış görülebilir. Ancak burada da kritik nokta Fed’in mesajıdır. 25 baz puan artırıp “şimdilik yeter” derse piyasalar bunu kolayca sindirebilir. Fakat “devamı gelecek” mesajı verirse, 25 baz puanın piyasa etkisi çok daha büyük olur.
Türkiye açısından bu senaryonun karşılığı oldukça basit: biraz daha dikkat, biraz daha bekleyiş. Fed faizi artırdığında Türkiye ile ABD arasındaki nominal faiz farkının 25 baz puan azalması tek başına önemli değil. Önemli olan, yatırımcının ABD’de daha yüksek risksiz getiri elde etmeye başlaması. Böyle bir ortamda Türkiye gibi ülkelere gelmek için daha yüksek risk primi talep edilir. Doların güçlenmesi de TL üzerinde baskı yaratır. Bu nedenle 25 baz puanlık Fed artışı TCMB’yi yeniden faiz artırmaya zorlamaz ama faiz indirimini daha ileri bir tarihe öteleyebilir. Özellikle petrol fiyatları yüksek kalır, kur üzerindeki baskı artar ve enflasyon beklentileri tam olarak düzelmezse TCMB’nin faiz indirmesi zorlaşır.
Üçüncü senaryo ise Fed’in 50 baz puan artırması. Bugün için düşük ihtimal ama piyasanın asıl korkacağı karar bence budur. Çünkü 50 baz puan, “Fed enflasyon konusunda bizim sandığımızdan daha fazla endişeli” mesajı verir. O noktada mesele artık faiz oranındaki değişiklik olmaktan çıkar, küresel risk algısı değişir. ABD tahvil faizleri daha sert yükselir, dolar güçlü biçimde değer kazanabilir, borsalarda satış derinleşebilir ve gelişmekte olan ülkelerden sermaye çıkışı hızlanabilir.
Türkiye için 50 baz puanlık senaryo belirgin biçimde daha büyük zorluk demek. TL üzerindeki baskı artar, CDS ve Eurobond faizleri yükselebilir, yabancı yatırımcı daha yüksek getiri talep eder. Böyle bir ortamda TCMB açısından faiz indirimi büyük ölçüde gündemden çıkar. Önce likidite koşulları sıkılaştırılır, gerekirse makro ihtiyati araçlar devreye alınır. Kur hareketi enflasyon beklentilerini yeniden bozacak kadar sertleşirse yeniden faiz artışı tartışması bile gündeme gelebilir. Bu benim baz senaryom değil ama 50 baz puanlık Fed artışı ile yüksek petrol fiyatları aynı anda yaşanırsa artık dışlanamayacak bir ihtimal olur.
Dolayısıyla üç senaryoyu çok basit özetlemek mümkün... Fed faize dokunmazsa küresel piyasalarda kısa süreli rahatlama olur ve TCMB’nin hareket alanı bir miktar genişler. Fed 25 baz puan artırırsa dünya bunu büyük ölçüde sindirebilir ama Türkiye’de faiz indirim takvimi biraz daha gecikebilir. Fed 50 baz puan artırırsa mesele tamamen değişir; o zaman Türkiye faiz indirimini değil, kur istikrarını ve enflasyon beklentilerini nasıl koruyacağını konuşmaya başlar.
Bu nedenle ben Fed toplantısına yalnızca “kaç baz puan?” diye bakmıyorum. Asıl önemli soru, Fed’in yeniden bir faiz artırma döngüsüne başlayıp başlamadığıdır. Çünkü tek seferlik 25 baz puan başka, arkasından yeni artışların geleceği bir dönem bambaşka sonuç yaratır.
