Nobel ödül töreni 99 yıldır Stockholm’de yapılıyor. Ancak ödül fikrinin doğum yeri; Bakü’deki müze. Erdal Bahçıvan, Nobel ödüllerinin 100’üncü yılında törenlerin artık Bakü’de yapılmasını öneriyor.
İstanbul Sanayi Odası ile Azerbaycan’dayız. Buradaki yatırım fırsatlarını inceliyoruz. Türk sanayicileri, Azerbaycanlı iş insanlarıyla birlikte ortak projeleri konuşuyor, özellikle Karabağ’da getirilen teşviklere dair bilgi alıyorlar. İş gezisinin son gününde Bakü’deki Nobel Evi’nde, basın toplantısına geliyoruz.
NİTRO GLİSERİNDEN GÜVENLİ DİNAMİTE
Bina, Villa Petrolea diye biliniyor. Ludvig Nobel ile Emanuel Nobel kardeşler tarafından 1882-1884 yıllarında inşa edildi. Günümüzde “Nobel Kardeşler Evi Müzesi” olarak hizmet veriyor. Nobel ailesinin İsveç dışındaki müze niteliğinde mekânı olmuş ve aileye ait eşyalarla tezyin edilmiş. Burayı gezerken İstanbul Sanayi Odası Başkanı Erdal Bahçıvan’dan bir öneri geliyor; “Nobel ödülleri burada verilsin.” Nobel ödülleri 1926’dan beri Stockholm Konser Salonunda veriliyor. Gelecek yıl bu ödüllerin 100’üncü yılı ve Nobel’in servetini edindiği Bakü’deki bu müzede düzenlenmesi önerisi bu… Alfred Nobel, kardeşinin nitrogliserin üretimi sırasında ölmesi üzerine bu ödülü ihdas etmiş. Zaten serveti de nitrogliserini “kselgur” türü toprağa emdirerek “kullanışlı” hale getirilince kullanımı yaygınlaşmış, Nobel ailesine inanılmaz servet kazandıran buluşu ile tüm dünyada şöhret kazanmış.
NOT
EVDE YAŞAYAN NOBEL AİLESİ ÜYELERİ
Bakü’deki Villa Petrolea’da (Nobel Evi’nde) yaşayan Nobel ailesi üyeleri, özellikle Ludvig Nobel’in kurduğu “Branobel” (Nobel Brothers Oil Company) adlı şirketin yöneticileri ve onların yakınlarıydı. Bugün müze haline getirilen eve, Azerbaycan yöneticileri de büyük değer veriyor ve koruyor.
İKİ SORU İKİ CEVAP
Nobel ödülüne dair…
● Ödül hangi dallarda veriliyor?
İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi tarafından kişiler veya kuruluşlara fizik, kimya, edebiyat, barış ekonomi ve fizyoloji veya tıp alanlarındaki veriliyor. Bizden Orhan Pamuk, Aziz Sancar ve Daron Acemoğlu aldı.
● Neden Bakü’de verilmeli?
Çünkü Nobel servetinin %30’unu Azerbaycan petrollerinden kazandığı gibi ilk ödül tasarımı da Bakü’deki aileye ait bu evde yapıldı. 100 yıl sonra ödül, tasarlandığı şehre dönmüş olacaktır.
