Verilen son ithalat izni üreticilerin sert tepkisine neden oldu. Hasada günler kala 500 bin ton mısır ithalatına izin verilmesi çiftçinin ürettiği ve ağustos ayı itibariyle hasat edeceği ürüne talebi düşürmesi ve fiyatın düşük oluşmasına neden olacak.
Çukurova’da ağustos ayı başında dane mısır hasadının başlaması bekleniyor. Hasattan sadece 15-20 gün önce sıfır gümrükle mısır ithalatına izin verilmesi üreticilerin tepkisine neden oldu. Üreticiler, Toprak Mahsulleri Ofisi’nin bir an önce mısır alım fiyatını açıklamasını istiyor. Beklenen, istenen fiyat kilo başına 12,5 lira.
Hasat öncesi mısırdaki durum özetle şöyle:
1- Türkiye’nin son 3 yıllık dane mısır üretimi ortalama 8,5 milyon ton seviyesinde. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 2021 yılında 6 milyon 750 bin ton olan mısır üretimi 2022’de 8 milyon 500 bin tona, 2023’te 9 milyon tona ulaştı. 2024 yılında ise 8 milyon 100 bin ton olarak gerçekleşti. TÜİK’in 2025 yılı ilk bitkisel üretim tahminine göre dane mısır üretiminin geçen yıla göre yüzde 4,9 artışla 8,5 milyon ton olması bekleniyor. Ancak yaşanan kuraklık ve su sorunu nedeniyle üretimin beklenenden daha az artacağı tahmin ediliyor.
Mısır üretimi tüketimi karşılamıyor
2- Mısır tüketimi ise 12 milyon ton civarında. Türkiye mısırda kendi kendine yeterli değil. Yeterlilik oranı yüzde 80-85 oranında. Ürettiği tüketime yetmiyor. Mısırın yüzde 88’i yem sanayiinde yüzde 12’si gıda sektöründe kullanılıyor. Yem amaçlı ithal edilen ürün genellikle genetiği değiştirilmiş (GDO) mısır oluyor.
3- Üretim yeterli olmayınca her yıl belli oranda mısır dışarıdan ithal ediliyor. 2023 yılında 1 milyon 896 bin ton, 2024 yılında 3 milyon 988 bin ton mısır ithal edildi. 2025 yılının ilk 5 aylık döneminde 2 milyon 516 bin ton mısır ithalatı yapıldı.
İthalat, savaşan Ukrayna ve Rusya’dan
4- Mısır ithalatının neredeyse tamamı şu anda savaşta olan iki ülke, Ukrayna ve Rusya’dan yapılıyor. Tarım ve Orman Bakanlığı verilerine göre ithalatın yüzde 60’ı Ukrayna’dan, yüzde 35’i Rusya’dan gerçekleştiriliyor.
5- Türkiye, ürettiği mısırın bir bölümünü nişasta bazlı şeker üretiminde ve mısır yağı üretiminde değerlendiriyor. Mısırdan elde edilen nişasta bazlı şeker ve mısır yağının bir bölümü de ihraç ediliyor.
6- Mısır ithalatında gümrük vergisi yüzde 130 olarak uygulanıyor. İthalat yapılacağı zaman Cumhurbaşkanı Kararı ile tarife kontenjanı açılıyor ve gümrük vergisi düşürülüyor. Ekim 2024’ten bu yana toplamda 3,5 milyon ton mısır ithalatı için gümrük vergisi düşürülerek tarife kontenjanı açıldı.
- İlk olarak 10 Ekim 2024’ten 31 Aralık 2024’e kadar 1 milyon ton mısır ithalatına yüzde 5 gümrük vergisi ile izin verildi.
- 19 Mart 2025’ten 30 Haziran 2025’e kadar yüzde 5 gümrük vergisi ile 1 milyon ton mısır ithalatına izin verildi.
- 1 Mayıs 2025’ten 31 Temmuz 2025’e kadar bu kez sıfır gümrükle 1 milyon ton mısır için ithalat izni çıktı.
- 15 Temmuz 2025’ten 31 Temmuz 2025’e kadar sıfır gümrükle 500 bin ton mısır ithalatı için tarife kontenjanı açıldı.
Hasat öncesi ithalat üreticiye zarar veriyor
7- Verilen son ithalat izni üreticilerin sert tepkisine neden oldu. Hasada günler kala 500 bin ton mısır ithalatına izin verilmesi çiftçinin ürettiği ve ağustos ayı itibariyle hasat edeceği ürüne talebi düşürmesi ve fiyatın düşük oluşmasına neden olacak. Üreticiler hasat öncesinde ithalat yapılmamasını ayrıca Toprak Mahsulleri Ofisi’nin üreticiyi korumak ve desteklemek için alım fiyatının açıklamasını istiyor.
8- Toprak Mahsulleri Ofisi, buğday ve arpada her yıl alım fiyatı açıklarken mısırda piyasanın durumuna göre bazı yıllar fiyat açıklıyor, bazı yıllar açıklamıyor. 2022 yılında ton başına 5 bin 700 lira (kilo başına 5 lira 70 kuruş) alım fiyatı açıklandı. 2023’te ise ton başına 6 bin lira yani kiloda sadece 30 kuruşluk artış yapılarak 6 lira açıklandı. 2024’te piyasada fiyatlar yüksek diye alım fiyatı açıklanmadı.
Üretici kilo başına 12,5 lira fiyat istiyor
8- Adana Çiftçiler Birliği, 2025 ürünü dane mısır için dekara 1200 kilo verim esasına göre kilo başına maliyetin 9 lira 26 kuruş olduğunu belirterek kilo başına 12,5 lira fiyat verilmesini istedi.
9- Destekleme politikasındaki değişiklikle mısırda da kilo başına destekleme primi/fark ödemesi yerine dekar başına bir ödeme olacak. 2025 ürünü dane mısır için dekar başına 244 lira destek ödenecek. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın belirlediği ve izin verdiği havzada, ilçede üretilen dane mısır için ilave 244 lira da planlama desteği verilecek.
Çiftçi hasat öncesi endişeli
10- İthalat nedeniyle çiftçi hasada kaygılı giriyor. Adana Çiftçiler Birliği Başkanı Mutlu Doğru, maliyet hesabı ve istedikleri alım fiyatıyla ilgili yaptığı açıklamada özetle şu bilgilere yer verdi: “Geçen yıl yaklaşık 8,5 milyon ton ürettiğimiz ve her geçen yıl tüketim miktarı artan dane mısırda bu yıl hasadın ağustos ayının ilk haftasından itibaren Çukurova’dan başlayacağı tahmin edilmektedir. Bu yıl yaşanan zirai donlarla alternatif yan ürünlerde rekolte düşüklüğü yaşayan, kurak geçen bir kıştan sonra su bulma sıkıntısı çeken, bazı bölgelerde susuzluk nedeniyle ekimi kısıtlanan, yükselen maliyetler ve yüksek faizlerle üretim finansmanında zorlanan mısır üreticilerimiz, 14 Temmuz günü, hasada 20 gün kala açıklanan 500 bin tonluk vergisiz mısır ithalat kararıyla hasada kaygılı girecektir.”
11- Hasat öncesi ithalat kararının dane mısır üreticilerinde yarattığı endişenin mutlaka giderilmesi gerekiyor. Silajlık mısırda da üreticinin ciddi endişeleri var. Mısır çok su isteyen bir ürün. Su sorunu da her geçen gün büyüyor. Ayrıca su kısıtı nedeniyle uygulanan münavebe sistemi özellikle Konya’da üreticileri zorluyor. Hayvancılık yapanlar mısır ekmedikleri taktirde hayvanlarını besleyemeyeceklerini söylüyor. Bu nedenle hayvancılık yapanlara özel bir kota getirilmesini istiyorlar. Bölgede silajlık mısır ticaretinin yasaklanmasını bunun yerine hayvancılık yapanlara ihtiyacı kadar kota, izin verilmesini talep ediyorlar.
Özetle, Türkiye’nin mısır üretimi kendisine yetmiyor. Bundan sonraki yıllarda daha büyük sorunların yaşanması bekleniyor. Su sorunu nedeniyle mısır üretiminin azalması ve ihtiyacın ithalatla karşılanması bekleniyor. Mısırın yüzde 88’inin yem amaçlı kullanıldığı dikkate alındığında ya hayvanları besleme şeklinin değişmesi ya da ithalatın kaçınılmaz olarak artırılması gerekiyor. Burada ithalatın zamanlaması önem kazanıyor. İthalat belli oranda yapılacaksa hasat döneminde olmamalı. Hasat döneminde yapılan her ithalat çiftçiye zarar verir.
Birçok üründen zarar eden çiftçinin umudu mısırda
Adana Yüreğir Ziraat Odası Başkanı Mehmet Akın Doğan, 2025 yılı boyunca çiftçinin soğan, patates, marul, karpuz, domates ve biber gibi ürünlerden ciddi zarar gördüğünü, buğdaydan ise özellikle kıraç bölgelerde istenilen verimin alınamadığını, narenciye ürünlerinin ise zirai don nedeniyle büyük zarar gördüğünü söyledi. Doğan, “Çiftçimiz bu kadar zor bir süreçten geçerken, sanayicilerin ucuz mısır talebi hızla karşılanmakta; ancak çiftçinin kazanıp kazanmaması kimsenin umurunda olmamaktadır. Geçen yıl, aşırı sıcaklar nedeniyle mısır ekiminde yüzde 25 verim kaybı yaşanmıştır. Bu yıl ise Adana’da mısır ekimi yüzde 40 artmıştır. İklim şartlarının iyi gitmesiyle birlikte yüksek verim beklenmektedir. Hasat, yaklaşık 15-20 gün sonra sahile yakın bölgelerde başlayacak ve ovaya doğru devam edecektir.
Bu nedenle, Toprak Mahsulleri Ofisi’nin (TMO) hasat başlamadan önce mısır alım fiyatlarını bir an önce açıklamasını bekliyoruz.
Çiftçimiz, pandemiden bu yana mısır üretiminden; iklim koşulları, plansız fiyat politikaları ve ardı ardına alınan ithalat kararları nedeniyle ciddi mağduriyet yaşamaktadır. Ürününden para kazanamayan üreticimiz her geçen gün tarımdan uzaklaşmaktadır. Ne yazık ki bu sese kulak veren kimse yoktur.
Sanayicilerin talepleri anında karşılanırken, çiftçimizin desteklenmesi söz konusu olduğunda aynı hassasiyet gösterilmemektedir. Çiftçimizin emeği, alın teri ve toprağa olan bağlılığı yok sayılmamalıdır.
Adil ve sürdürülebilir bir tarım politikası istiyoruz. Üreten çiftçinin değil, ithalat lobilerinin kazandığı bir düzen, Türkiye tarımını iflasa götürür” dedi.
