Avrupa’nın en yüksek gelirli ve en yoğun nüfuslu ülkelerinden Malta, tarihi, kültürü ve güçlü finans yapısıyla dikkat çekiyor.
Bu hafta şövalyeler ve tapınaklar adası Malta’daydım. Malta 560 bin nüfusu ve 316 kilometrekare yüzölçümüne sahip küçük bir ada ülkesi. Malta yüzölçümü olarak dünyanın en küçük ülkelerinden birisi olmasına karşılık kilometrekareye düşen kişi sayısına göre dünyanın en kalabalık ülkelerinden birisi.
THY ile direkt olarak uçuş bulunuyor lakin uçak biletleri uygun fiyatta değil. AB üyesi olan Malta’ya Schengen Vizesi ile girebilirsiniz. Malta, NATO’ya üye olmayan AB ülkelerinden biri…
Ülkede kullanılan para birimi Euro… Malta’da araç kiralayabilirsiniz lakin direksiyonun sağ tarafta olduğunu ve trafiğin soldan aktığını göz ardı etmeyin. Trafik yoğunluğu yoksa ülkenin bir ucundan bir ucuna gitmek yaklaşık bir saatinizi alacaktır.
Ülkede kullanılan diller Maltaca ve İngilizce. Resmi dillerinden birinin İngilizce olmasının nedeni uzun süre Birleşik Krallık kontrolü altında yaşamalarından dolayı. Bu nedenle İngilizlerin izlerini ülkede fazlasıyla görüyorsunuz. Mesela az önce söylediğim gibi araçların direksiyonu sağda ve trafik soldan akıyor. Hukuk ve eğitim sisteminin de İngilizlerden geldiği söyleniyor.
Maltacanın, Arapça, İngilizce ve İtalyancanın karışımı bil dil olduğu söyleniyor. Merhaba Maltacada da merhaba demek. Koyu Katolik olan Maltalılar tanrı (God) yerine Allah, kutsal yerine mukaddes diyorlar. Önemli şehirlerinden bazılarının ismi Rabat ve Medina mesela.
Küçük bir ülke olmasına rağmen 8.000 yıllık köklü bir tarihe ve Akdeniz’deki kritik konumundan dolayı önemli bir konuma sahip. Bu küçük ülkede 360 kilise ve şapelin olduğu söyleniyor.
Kanuni Sultan Süleyman döneminde Malta kuşatması olsa da ülke fethedilememiş. Malta kuşatması ada tarihi için dönüm noktalarından biri olmuş. Maltalılar göstermiş oldukları direnişi Malta’nın en büyük zaferi olarak görüyorlar.
Ünlü Türk denizci Turgut Reis de bu kuşatmada şehit oluyor. Adada çok sayıda Osmanlı tarihi izlerini göreceksiniz. Bunlardan biri de Sultan Abdulaziz Han tarafından kuşatma sırasında şehit düşen askerlerin anısına yapılan Türk şehitliği.
Ülkede Katolik nüfusu yoğunlukta. Bir AB ülkesi olmasına rağmen ülkede kürtaj yasak. Hatta birkaç yıl öncesine kadar boşanmanın yasak olduğu bu ülkede şimdi dahi boşanmanın o kadar kolay olmadığı söyleniyor.
Yılın yaklaşık 300 günü güneşli. Malta ada ülkesi olmasına rağmen ülkenin en büyük sorunlarından biri su problemi. Bu sorunu deniz suyunu tatlı suyuna dönüştürerek aşmışlar. Ülkedeki 3 büyük tesiste deniz suyu arıtılarak tatlı su elde ediliyor.
Malta pasaportu dünyanın en güçlü pasaportlarından biri
Eğer bir Malta pasaportunuz varsa ABD dahil dünyanın 168 ülkesine vizesiz seyahat edebiliyorsunuz. Hatırlarsanız bir dönem Malta vatandaşlığı almak çok popülerdi. Dünyada birçok iş insanı Malta vatandaşlığı alarak ülkede şirket kuruyordu. Bunun bir nedeni de tabi ki ülkede uygulanan düşük vergi sistemiydi. Bu nedenden dolayı da “yabancı yatırımcı’’ çekebilmiş. Malta denince aklımıza gelen diğer bir konu da Malta’da eğitim. Malta’nın ana dillerinden birinin İngilizce olması, ABD ve İngiltere’ye göre daha ekonomik olması, diğer AB ülkelerine vizesiz geçiş ve daha kolay vize vermesi öğrencilerin Malta’yı seçmesinde bazı etkenler. Bu sayede ülke önemli bir ekonomik gelir de elde ediyor.
Malta ekonomisi
Küçük bir ada ülkesi olmasına karşın Malta, yüksek gelir grubuna dahil bir ülke. 2025 yılında 45.735 dolarlık kişi başına düşen milli gelir ile dünyada 26. Sırada bulunuyor.
Ülkede hizmetler sektörünün önemli bir yeri var. Malta dünyanın en önemli turizm destinasyonlarından biri ve ülkenin en önemli gelir kaynağı turizm. Turizm sektörü GSYİH’nın ve istihdamın yaklaşık yüzde 25’ini tek başına karşılamakta. Sigortacılık, bankacılık ve online bahis sektörleri ülkenin başlıca diğer sektörleri. Sanayi üretiminde öne çıkan başlıca sektörleri ise elektronik ve ilaç sanayii.
Yukarıda da söylediğim gibi birçok uluslararası şirket Malta’da farklı operasyonlar yürütmekte. Coğrafi konumu, mali teşvikleri ve siyasi istikrarı Malta’yı Güney Avrupa ve Kuzey Afrika'da iş yapmak isteyen şirketler için doğal bir merkez konumuna getirmekte.
Dış ticareti
Malta’nın 2024 yılında ihracatı bir önceki yıla göre %8,8 artarak 3,77 milyar dolara, ithalatı %3,9 artarak 8,7 milyar dolara yükselmiş. Malta’nın 2024 yılı itibarıyla 4,95 milyar dolarlık dış ticaret açığı bulunmakta. Malta, gıda ihtiyacının yalnızca %20'sini yerel üretimle karşılayabilmekte. Su ve enerji kaynakları da yetersiz olduğundan ithalata dayalı bir dış ticaret yapısı bulunmakta.
Malta’nın ihracatında ve ithalatında Çin’in değil Avrupalı ülkelerin ağırlığını görüyoruz. Özellikle ithalat rakamlarında Çin’in önde olmamasının nedenini Çin ürünlerinin Malta’da az olmalarından değil Çin menşeli ürünleri İtalya, İspanya, Fransa gibi Avrupa’daki büyük dağıtıcılardan almaları olarak açıklayabiliriz.
Türkiye-Malta arasındaki ticaret
2024 verilerine baktığımızda ihracatımızın %27 azalarak 883 milyon dolara gerilediğini, ithalatımızın ise %132 artarak 109 milyona ulaştığını görüyoruz. Bu itibarla Malta, dış ticaret fazlası verdiğimiz ülkelerden biri. 2024 yılında 774 milyon dolar dış ticaret fazlası vermişiz.
Bununla birlikte İngiltere, Almanya, İspanya, İtalya, Hollanda gibi ülkelere ihracat yapıyorsanız Malta’ya direkt olarak mal satmasanız dahi ürünlerinizi Malta’da görebilirsiniz.
Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı - Trademap
