Sanayiciler kendi aralarında tartışıyordu. “3 puanlık ihracat desteği şu kadar milyar TL’lik fatura yarattı. Bu da programa aykırı olarak parasal genişlemeye yol açıyor, fatura dikkat çekiyor. Acaba oluşturulacak bir kriterle 3 puan yerine ihracatçıların durumuna göre farklı oranlarda mı uygulansa? Destekleyen de oldu, karşı çıkan da. Bir sonuç alınamadan tartışma bitti. 3 puanlık döviz dönüşüm desteğinin geleceğine nisan ayında tekrar karar verilecek. Bir yanda finansmana erişim sorunu, bir yanda da parasal genişleme sorunu. Peki bu sorunu yöneten otoritenin bakışı nasıl? Somut örneklerle bu bakışı anlamaya çalışalım mı?
2025’te reel kredi büyümesi yüzde 10,3. Tüketici kredilerindeki artış yüzde 10,7, ticari kredilerdeki artış yüzde 9,5 olmuş. Toplam krediler içinde KOBİ kredilerinin payı 2007-2022 arasında yüzde 24,5 olurken bu pay mayıs 2023-Aralık 2025 arasında yüzde 27’ye çıkmış. 2007-2022 arasında yüzde 6,3 olan ihracat kredilerinin toplam krediler içindeki payı, Mayıs 2023-Aralık 2025 arasında yüzde 11,3’e çıkmış. 2007- 2022 arasında yüzde 7,8 olan yatırım kredilerinin payı ise Mayıs 2023-Aralık 2025 arasında yüzde 8,4 olmuş. Özetle iki buçuk yıldır; KOBİ, ihracat ve yatırım kredilerinin payı uzun dönem ortalamalarının üstünde.
Haziran 2025 ile Şubat 2026 arasında; politika faizi yüzde 46’dan yüzde 37’ye 9 puan, ticari kredi faizi yüzde 48,2’den yüzde 38,8’e 9,4 puan, KOBİ ticari kredi faizi yüzde 48,9’dan yüzde 39,9’a 9 puan, büyük firma ticari kredi faizi yüzde 47,6’dan yüzde 38’e 9,6 puan düşmüş. Özetle faizler düşmeye devam ediyor. 2003-2022 arasında yüzde 96,2, 2023-2025 arası yüzde 135,8 olan iç borç çevirme oranı 2026’da yüzde 106 olacak. 2026’nın ilk çeyreğinde iç borç çevirme oranı yüzde 80’e düşürülecek. 2026’da bu oran yüzde 100 olacak. Piyasaya 305,7 milyar TL bırakılacak. Özetle artık piyasada daha fazla para kalacak.
Toplam kredilerin yüzde 51,2’si makro ihtiyati büyüme sınırları dışında. TL başlığı altında yatırım, ihracat, tarım, esnaf, KOSGEB/KGF, deprem, kamu, savunma sanayi, TMSF, elektrik dağıtım şirketleri, uluslararası kalkınma bankaları kredileri bu kapsamda. Yabancı para; yatırım, kamu, savunma sanayi, TMSF ve elektrik dağıtım şirketleri kredileri de makro ihtiyati büyüme sınırları dışında. Özetle kredilerde büyük daralma yok. Reeskont kredi faizleri yüzde 35’ten yüzde 23,9’a düşürülürken, günlük reeskont kredi limiti 300 milyon TL’den 4,5 milyar TL’ye çıkarıldı. Reeskont kullandırımları son 3 yılda 398 milyar TL, 581 milyar TL ve 1 trilyon 33 milyar TL olarak netleşti. Eximbank sermayesi 13,8 milyar TL’den 80,4 milyar TL’ye çıkarken son 3 yılda ihracat kredileri 42, 49 ve 54 milyar dolar olarak gelişti. 2026 hedef 59 milyar dolar oldu. Özetle ihracatı destekleyen krediler artıyor.
Çiftçi subvansiyonları kapsamında faiz subvansiyonu yüzde 70. 2025’te 962 bin çiftçiye 662,7 milyar TL kredi kullandırıldı, 182,7 milyar TL faiz desteği yapıldı. 2026’da faiz desteği yüzde 48 artışla 270 milyar TL olacak. Ziraat Bankası tarım kredilerinde yüzde 40,5 faiz uyguluyor. Faizin yüzde 79’ini Hazine karşılıyor. Çiftçiye yansıyan faiz maliyeti yüzde 12,1. 300 bin TL’ye kadar çiftçi kredilerinde faizin tamamını Hazine karşılıyor. Özetle; subvansiyonların büyüklüğü diğerleri için de fikir verebilir. Esnaf kredilerinde yüzde 50 faiz subvansiyonu uygulanıyor. 2025’te 258 bin esnaf 176 milyar TL kredi kullandı. 59,6 milyar TL faiz desteği sağlandı. 2026’da destek 70 milyar TL’ye çıkacak. Halk Bankası esnaf kredilerinde yüzde 40 faiz uyguluyor. Faizin ortalama yüzde 50’sini Hazine karşılıyor. Esnafa yansıyan faiz maliyeti yüzde 20. Yatarım Taahhütlü Avans Kredisi Programı (YTAK) kapsamında yüzde 13- 26 arasında faizli kredi kullanarak 26 şirket 212 milyar TL tutarında yatırıma başladı. HIT 30 Programı kapsamında ‘yeşil teknolojiler’ çağrısı kapsamında 5 şirket 2,5 milyar dolarlık, rüzgar, ar-ge, elektrikli araçlar, batarya ve çip konularında 2 şirket 1,5 milyar dolarlık yatırıma başladı.
KOBİ’lere 14 farklı paket ile Hazine kefaleti kapsamında 179 milyar TL tutarında kredi hacminden 69 milyar TL kalan kredi imkânı var. 2025’te ihracat ve yatırım destek paketi olarak 60 milyar TL kredi hacmi, 24 milyar TL kalan kredi imkânı, yatırım- işletme sermayesi ihtiyacı kapsamında 30 milyar TL kredi hacminden 10 milyar TL kalan kredi imkânı var. İmalat sanayi finansmanı programı kapsamında tüm işletmelere açık olmak kaydıyla 100 milyar TL tutarında kredi paketi devrede. Yüzde 33 faiz, 36 ay vadeli. KOBİ’lere ayrıca 10 puan indirimli. KGF ve KOSGEB desteğiyle uygulanıyor.
Bütçede istihdam ve yatırım destekleri olarak; asgari ücret istisnası 1.165 milyar TL. Yatırımların teşviki, Ar-Ge istisnaları 836 milyar TL. Tekstil, hazır giyim, deri ve mobilya sektörlerine çalışan başına aylık 3500 TL istihdamı koruma desteği. İşverenlere çalışan başına aylık 1270 TL asgari ücret desteği. Finansal stres düzeyini göstermek üzere konkordato talep eden firma sayısı 5162. Bu firmaların toplam cirodaki payı yüzde 1,16, ihracattaki payı yüzde 1,02, istihdamdaki payı yüzde 0,84, kredideki payı yüzde 1,53.Takipteki ticari krediler 2013-2025 ortalaması yüzde 3, ocak 2026 payı yüzde 2. Karşılıksız çekler 203-2025 arası ortalama yüzde 2,5, ocak 2026 pay yüzde 2,8.
Bu dataların tamamı Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek tarafından son basın toplantısında dile getirildi ve ‘finansa erişim’ ile ‘parasal genişleme’ konusundaki ‘bakış’ da paylaşılmış oldu.
