Çiftçiler tarımdan elde edilen gelirle su, elektrik paralarını ödemekte sıkıntı çektiklerini belirterek şunları söylüyor: “Ovaya barajlardan su verildiğinde Elbistan'daki çiftçiler Hollanda'dan daha fazla ürün elde eder. Hayvancılıktan da onlardan daha fazla süt üretiyor.”
“Yüzyılın en büyük felaketi” olarak adlandırılan, 6 Şubat 2023’te yaşanan Kahramanmaraş merkezli depremin üzerinden yaklaşık 2,5 yıl geçti. Deprem bölgesine zaman zaman giderek oradaki tarımsal üretimi, gelişmeleri yakından izlemeye çalışıyorum. Geçen hafta Kahramanmaraş’ın en büyük ilçesi, Türkiye’nin 4. en büyük ovasının olduğu Elbistan’daydım.
Elbistan’a gitmek için yine sabahın erken saatlerinde yola çıktım. İzmir’den uçakla İstanbul’a, oradan da Malatya’ya uçtuk. Malatya’ya iner inmez gazetemizin genel koordinatörü Vahap Munyar’ı arayarak “kutsal topraklardayım” diye haber verdim. Malatyalı olan Vahap Munyar’ın oradaki uçan kuştan bile haberi olur.
Türkiye’nin kayısı üretim merkezi olan Malatya’ya komşu olan Elbistan’da da kayısı üretiliyor. Kahramanmaraş’taki kayısı üretiminin yüzde 90’ı bu ilçeden sağlanıyor. Malatya’dan Elbistan’a karayolu ile yaklaşık 1,5 saatte ulaştık. Yol boyunca gördüğümüz ağaçlarda kayısı yok. Nisan ayında yaşanan zirai don nedeniyle evde tüketmek için bile kayısı olmadığını söyleyen üreticiler, ağaçların kurumamasını ve yeniden yeşillenmesi ile teselli buluyor. Ağaçlar kurusaydı gelecek yıllarda da kayısı olmayacaktı. Üreticiler zararlarının bir an önce karşılanmasını bekliyor.
Ziraat Bankası’nın 28 Haziran’da düzenlediği “4. Tarım Ekosistemi Buluşması’na katılan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan; sigortalı, sigortasız zirai dondan zarar gören çiftçilerin zararlarının kasım ayına kadar ödeneceğini söyledi. Bu önemli bilgiyi de paylaştıktan sonra Elbistan’a dönelim.
Depremin yaraları sarılmaya çalışılıyor
Aşırı sıcak bir günde (23 Haziran) Elbistan’a öğleden sonra saat 14.00 gibi ulaştım. Güneş adeta yakıp kavuruyor. Akşam saatlerinde kaldığım otelden çıkarak Ceyhan Nehri boyunca yürüyüp kenti adım adım dolaştım. Yürüyüşü tamamladığımda telefonumdaki sayaçtan 12 bin 240 adım attığımı gördüm. Öncelikle, içinden nehir geçen her kent güzeldir. Ceyhan Nehri, Elbistan’a ayrı bir güzellik katıyor. Ancak nehrin çok kirli olduğunu da belirtmeden geçemeyeceğim.
Şehir merkezinde depremin yaraları sarılmaya, yeniden imar ve inşa edilmeye çalışılıyor. Bu nedenle her yer inşaat, toz, toprak. Yıkılmayı bekleyen binalar. Yapılmayı bekleyen inşaatlar. İlk kez gittiğim Elbistan’da konuştuğum vatandaşlar kent depremden sonra göç verdiği için ilçenin deprem öncesine göre daha sakin olduğunu söylediler.
Konuştuğumuz Elbistanlılar imar işlerinin yavaş ilerlediğini, rezerv alanların belirlenmesi ile ilgili sürecin çok uzadığını ve kimine göre 5 yıl kimine göre 10 yılda kentin ancak toparlanacağını söylüyor. Ama her şeye rağmen yaşam sürüyor.
İş Bankası 57 yıldır Elbistan’da
Türkiye İş Bankası’nın Elbistan şubesi 1968’de açılmış. Yani 57 yıldır hizmet veriyor. Bankanın üç katlı hizmet binası ufak tefek çiziklerle depremi atlatmış. Bulunduğu yerde güçlendirme ile “tarım ihtisas şubesi” olarak yeniden açıldı. Elbistan’a geliş nedenimiz de bu açılış ve çiftçilerle yapacağımız sohbet.
Mustafa Kemal Atatürk’ün kurucusu olduğu Türkiye İş Bankası, 2024’te yani kuruluşunun 100. yılında ülke genelindeki 56 şubesini tarım ihtisas şubesi olarak yeniden düzenleyerek tarımın hizmetine açmaya karar verdi. Tarım ihtisas şubelerinin neredeyse tamamı verimli ovaların olduğu ilçelerde. Elbistan şubesi de o 56 şubeden birisi. Elbistan Ovası, Türkiye’nin en büyük 4’üncü ovası.
Yenilenen Elbistan Tarım İhtisas Şubesi’nin açılışına İş Bankası Genel Müdür Yardımcısı Sezgin Yılmaz, Elbistan Kaymakamı Muhammet Fatih Demirel, Belediye Başkanı Erkan Gürbüz, Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Mustafa Paksoy, İş Bankası KOBİ ve İşletme Bankacılığı Satış Bölüm Müdürü Zafer Arslan, Tarım Bankacılığı Pazarlama Bölüm Müdürü Umut Yiğit, İmeceMobil Genel Müdürü İlker Mehmet Sağlam, Elbistan Tarım İhtisas Şubesi Müdürü Vedat Şahin, İş Bankası Kahramanmaraş ve Adana’daki yönetici ve şube müdürleri, çiftçiler, kadın kooperatiflerinin yöneticileri katıldı.
Sürdürülebilir tarım ve kalkınmaya destek
Türkiye İş Bankası’nın tarım alanında uzmanlaşmış şube yapılanması çerçevesinde Elbistan’da hizmete açtığı bu şube ile sürdürülebilir tarımın desteklenmesi, modern üretim tekniklerinin yaygınlaştırılması ve bölgedeki tarımsal kalkınmanın güçlendirilmesi amaçlanıyor.
Kahramanmaraş Elbistan Tarım İhtisas Şubesi’nin açılışında konuşan İş Bankası Genel Müdür Yardımcısı Sezgin Yılmaz, ülkeyi elim bir yasa boğan 6 Şubat deprem felaketlerinin ardından metanet, dayanışma ve yeniden başlama iradesinin hepimize umut olduğunu söyledi.
Elbistan’ın tekrar ayağa kalkması, yeniden güçlenmesi için tarımın stratejik bir rol oynadığının altını çizen Sezgin Yılmaz; Elbistan Tarım İhtisas Şubesi’ni, tarımsal bir kalkınma noktası olarak halkın hizmetine sunduklarını, Ceyhan Nehri’nin doğduğu, toprağın suyla, emekle buluştuğu bu toprakların tarih boyunca üretimde önemli rol oynadığını söyledi.
Elbistan’da buğdaydan şeker pancarına, ayçiçeğinden baklagillere kadar pek çok ürünün sofralarımızla buluşup ekonomimizi beslediğine, ayrıca hayvancılık faaliyetlerinin de bölgenin kalkınmasına katkı sağladığına dikkat çeken Sezgin Yılmaz, Elbistan Tarım İhtisas Şubesi’nin çiftçiler için bilginin, finansmanın, teknolojinin ve emeğin birleşim noktası olacağını, hep birlikte bölgenin kalkınması için çalışacaklarını ifade etti.
Toprağı koruyan, suyu verimli kullanan dönüşüm şart
İklim değişikliğine bağlı kuraklık, su kaynaklarının azalması gibi tarım alanındaki zorluklara da dikkat çeken Sezgin Yılmaz, tarımda toprağı koruyan, suyu verimli kullanan, teknolojiyi üretimin içine entegre eden bir dönüşümün zorunluluk olduğunu; kuraklığa dayanıklı tohumların, anıza ekim gibi sürdürülebilir tekniklerin, doğru gübreleme ve hassas tarım uygulamalarının yaygınlaştırılması gerektiğini vurguladı.
Yılmaz, Elbistan Tarım İhtisas Şubesi’nin bu dönüşüm sürecinde çiftçilere finansman sağlamanın yanı sıra, zirai okuryazarlık eğitimleri düzenlenen, tarım üreticileriyle bilgi paylaşımı ve yol arkadaşlığı yapılan bir merkez olacağını söyledi.
Tarımın insanlığın geleceği için vazgeçilmez bir sektör olduğunu belirten Sezgin Yılmaz konuşmasını şöyle sürdürdü: “Bu nedenle tarım sadece geçmişin değil gençler sayesinde geleceğin mesleklerinden biri de olmalı. Gençlerimizin tarıma ilgisini artırmak için ziraat fakültelerinde öğrenim gören gençlerle bir araya geliyor, çocuklara yönelik farkındalık projeleri geliştiriyoruz. Çünkü biliyoruz ki toprağa umutla bakan bir genç, sadece kendisi için değil ülkemiz için de yeşeren bir geleceğin kapısını aralar” diye konuştu.
Atatürk’ten kalan miras
Türkiye İş Bankası’nın kurucusunun Mustafa Kemal Atatürk olduğunu hatırlatan Elbistan Belediye Başkanı Erkan Gürbüz konuşmasında şunları söyledi: “İş Bankası’nı yüce Atatürk’ten bizlere emaneti olarak görüyoruz. Bu anlamda şubenin eski yerinde açılıyor olmasını Elbistan için çok anlamlı buluyoruz. Yine bu şubenin tarım konsepti ile açılıyor olması da ayrıca anlamlı ve özel. Bu anlamda şehre katkı sunan bütün kurumların tekrar daha güçlü bir şekilde açılıyor olması kentin belediye başkanı olarak bizleri çok memnun ediyor. İş Bankası şehrimize, ülkemize çok büyük anlam ve değer katıyor.”
Bambaşka bir Elbistan olacak
Elbistan Kaymakamı Muhammet Fatih Demirel ise konuşmasında şehrin hızlı bir şekilde imar ve inşa edildiğini hatırlatarak: “ İnşallah çok kısa sürede rezerv alan çalışmaları da bittikten sonra bambaşka bir Elbistan göreceğiz. Şehirde her yeni açılan müessese ve yenilenen kuruluşlar bizi normalleşme açısından mutlu ediyor. Kurumsal yapıların oluşması bu şehirdeki insanları mutlu ediyor. Bundan dolayı İş Bankası yöneticilerine teşekkür ediyorum. Özellikle tarım alanında ihtisaslaşması ve teşkilatlanması bölgemiz için çok önemli. Elbistan Ovası, ülkemizin 4. büyük ovası. Bu şehrin ana dinamiği tarım. Dolayısıyla İş Bankası’nın ihtisasını ve teşkilatlanmasını bu alanda yapması şehir adına kıymetli çünkü bu şehir gerçekten güçlü.”
Şube açılışına Kahramanmaraş, Elbistan ve diğer ilçelerdeki kadın kooperatifçiler de katıldı. Mutlu Besin Tarımsal Kalkınma Kooperatifi kurucusu Cennet Polat, her geçen gün ürün çeşitliliğini artırıyor. Birçok kadın çiftçiye ilham oluyor.
Kahramanmaraş’ın biberi, dondurması ve tarhanası
Açılıştan sonra çiftçilerle sohbet toplantımızı yaptık. Tarım konusundaki güncel konuların yanı sıra Kahramanmaraş ve Elbistan’da yapılan tarımsal üretim, sorunlar ve önerileri paylaştık. Kahramanmaraş dondurması, biberi, tarhanası ile marka olmuş, Çağlayancerit cevizi ve Maraş tarhanası ile Avrupa Birliği’nden coğrafi işaret tescili almış bir ilimiz.
Türkiye’nin en büyük 4. ovası olan Elbistan Ovası’nda buğday, arpa, şekerpancarı üretimi öne çıkıyor. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın planlı üretim kapsamında destek vereceğini açıkladığı ürünler şunlar: Arpa, buğday, kuru fasulye, dane mısır, nohut, patates, kuru soğan ve yem bitkileri.
Elbistan, çerezlik ayçiçeği üretiminde çok önemli bir üretime sahip. Ancak yağlık ayçiçeği destekleme kapsamında olmasına rağmen çerezlik ayçiçeği bu kapsamda değil. Çiftçiler çerezlik ayçiçeğinin de destekleme kapsamına alınmasını istiyor.
Hayvancılıkta da önemli potansiyeli olan Elbistan’da, 2018 yılından bu yana kurulmaya çalışılan 60 bin büyükbaş hayvan kapasiteli Tarıma Dayalı İhtisas Besi Organize Sanayi Bölgesi çalışmaları sürüyor.
Barajlar tamamlanırsa verim katlanarak artar
Türkiye’nin her yerinde olduğu gibi Elbistan’da da ana gündem konularından birisi su. Elbistan’da 450 bin dönüm tarım arazisi sulanıyor. Baraj yatırımları ne yazık ki çok ağır işliyor. Çiftçilerin anlattığına göre, Adatepe Barajı’nın gövde inşaatı 2002 yılında bitti. Fakat suyu barajdan tarlaya götürecek kanallar bitmedi, yapılmadı. Karakuz Barajı 2002’de programa alındı. Sonra erken seçim oldu. Seçimden sonra gelen yönetim o barajın yapımını erteledi. Söğütlü çayımız var. Onun üzerinde dört tane barajımız var. Birisi ihale noktasına geldi. Öbür üçünde de hâlâ çalışma devam ediyor. Bunların yapılmasıyla üretim katlanarak artacak. Hayvancılık, meyvecilik, sebzecilik gelişecek. Bu yapılmadığından dolayı tarım sulamaları yeraltı kuyularıyla yapılıyor. Her sene kuyular 5-10 metre daha aşağı iniyor. Maliyet artıyor.
Çiftçiler tarımdan elde edilen gelirle su, elektrik paralarını ödemekte sıkıntı çektiklerini belirterek özetle şunları söyledi: “Zaman içerisinde su kuyularının artması ve daha derine inilmesi nedeniyle aynı Konya’da olduğu gibi yeraltı suları çekilince obruklar oluşmaya başlıyor. İlk obruğumuz oluştu. Doğan kasabasında, şimdi mahalle oldu, orada ilk obruk oldu. Elbistan’da verimli ovamız var. Su var. Çok çalışkan insanları var. Doğru kullanıldığında ve ovaya barajlardan su verildiğinde Elbistan'daki çiftçiler Hollanda'dan daha fazla ürün elde eder. Hayvancılıktan da onlardan daha fazla süt üretiyor.”
Elbistan Tarım İhtisas Şubesi açılışında İş Bankası'nın “Meraklı Tohum Projesi” kapsamında 6-10 yaş arası çocuklara da tarım konulu yaratıcı drama atölyesi düzenlendi.
Açılıştan sonra İş Bankası Kahramanmaraş Merkez Şube Müdürü Fuat Demircan ile Elbistan’dan Kahramanmaraş’a dönerken Sütçü imam Üniversitesi’nde Türkiye’de ceviz ıslahının öncülerinden Prof. Dr. Mehmet Sütyemez hocamıza uğrayıp çayını içtik. Bugüne kadar 26 çeşit cevizi ıslah ederek tescil ettiren hocamızın yeni çalışmaları hakkında bilgi aldık. Yakında onları da paylaşırım.
İş Bankası’ndan zirai dondan etkilenen çiftçilere destek
Türkiye İş Bankası, şubat-nisan aylarında ülkemizi etkisi altına alan zirai dondan etkilenen çiftçilere yönelik olarak “Zirai Dondan Etkilenen Üreticimize Destek Kredi Kampanyası" başlattı.
İş Bankası Genel Müdür Yardımcısı Sezgin Yılmaz ile sohbet ederken bu kampanyayı ülke genelinde uyguladıklarını belirterek şunları söyledi: “Özellikle ilkbahar aylarında gerçekleşen ani sıcaklık düşüşleri, meyve ağaçları başta olmak üzere pek çok tarımsal üründe büyük zarara yol açıyor. Üretimi tehdit eden bu durum, gıda arz dengesi ve çiftçilerin ekonomik sürdürülebilirliği açısından da risk oluşturuyor. Tarımsal üretime, ülkemizin dört bir yanında açtığımız tarım ihtisas şubelerimizle, çiftçilere yönelik zirai okuryazarlık eğitimlerimizle, teknolojik ve finansal çözümlerimizle destek olurken; çiftçilerimizin üretime devam edebilmesi için bu tür afet dönemlerinde de yanlarında olmak önceliğimiz. Türkiye genelinde zirai dondan etkilenen tüm üreticileri kapsayan kampanyadan yararlanmak isteyenlerin Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) kayıtlarında zirai dondan etkilenen ürünlerden en az birine sahip olması gerekiyor. TARSİM hasar belgesi veya İlçe Tarım Müdürlüğünden alınan resmi hasar tespit belgesi ile başvuru yapılan kampanya ile çiftçiler 36 aya kadar vade ile 1 milyon TL'ye kadar kredi kullanabiliyor. Üreticilerin hasat dönemleri ile uyumlu ödeme planlarını yılda bire kadar esnek taksitli olarak oluşturabileceği kampanyaya dair detaylar bankanın internetteki kampanya sayfasında yer alıyor.”
