BÜLENT GÖRER - TRASTA KURUCUSU - YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİR
Türkiye’de finansal raporlama ekosistemi hızla yeniden şekilleniyor. Kamu Gözetimi Kurumu’nun (KGK) 3 Aralık 2025 tarihli duyurusuyla kamuoyu görüşüne açtığı “Daha Az Karmaşık İşletmelerin Finansal Tablolarının Denetimi İçin Bağımsız Denetim Standardı (DAKİ BDS)” bu dönüşümün yeni kilometre taşlarından biri.
KGK, 660 sayılı KHK ile kendisine verilen yetki kapsamında, Uluslararası Muhasebeciler Federasyonu (IFAC) ve Uluslararası Bağımsız Denetim ve Güvence Denetimi Standartları Kurulu (IAASB) tarafından geliştirilen uluslararası standardı esas alarak, Türkiye’deki küçük ve orta ölçekli işletmelere (KOBİ) yönelik sade, anlaşılır ve ölçeklenebilir bir denetim çerçevesi hazırladı.
Denetimde yeni dönem: Ölçeklenebilirlik ve uygulanabilirlik
Finansal raporlama zincirinin güvenilirliği, yalnızca büyük ölçekli işletmelerin değil, daha az karmaşık yapıdaki firmaların da yüksek kaliteli denetime erişimiyle güçleniyor.
DAKİ BDS tam da bu noktada devreye giriyor: denetim kalitesini düşürmeden, prosedürleri basitleştiriyor; gereksiz bürokratik yükleri azaltıyor; denetim sürecini “ölçeklenebilir” hale getiriyor.
Taslak metin 10 bölüm ve 7 ekten oluşuyor. İçeriğinde:
- Uygulama alanı: Standardın hangi işletmelere uygulanabileceğini tanımlayan ilk bölüm,
- Kalite yönetimi ve etik ilkeler: Denetçi sorumluluklarının netleştirildiği çerçeve,
- Planlama, kanıt toplama ve raporlama aşamalarını kapsayan ayrıntılı hükümler,
- Topluluk (konsolide) finansal tablolarına ilişkin özel düzenlemeler,
yer alıyor.
Kısacası, mevcut Bağımsız Denetim Standartları (BDS) temel alınarak sadeleştirilmiş, ama özünden hiçbir şey kaybetmemiş bir yapıdan bahsedebiliriz.
Neden önemli?
Türkiye’de yaklaşık 1,3 milyon aktif sermaye şirketinin önemli bir bölümü, “daha az karmaşık işletme” tanımına giriyor.
Bu işletmelerin bir kısmı denetim yükümlülüğünü yerine getirmekte zorlanıyor; bir kısmı ise standartları doğru uygulamak için yeterli rehberliğe sahip değil.
DAKİ BDS, bu yapılar için pratik bir çözüm sunuyor.
- KOBİ’ler için daha anlaşılır denetim adımları,
- Denetçiler için daha sade dokümantasyon,
- Regülatörler için daha tutarlı raporlama anlamına geliyor.
Bu aynı zamanda, KGK’nın son dönemde yürüttüğü kalite güvence, sürdürülebilirlik raporlaması ve denetim sadeleştirmesi politikalarının da doğal bir uzantısı diyebiliriz.
DAKİ kapsamında olanlar
DAKİ BDS’nin en önemli yeniliği, “her küçük işletme bu standardı kullanabilir” varsayımını kaldırarak, Standardın uygulanabilmesi için üçlü bir kriter yapısı öngördüğünü söyleyebiliriz. Bunları aşağıdaki gibi özetlemeye çalıştım;
1️- Kapsam dışı olanlar
Aşağıdaki işletmeler DAKİ BDS’yi kullanamayacak:
- Borsada işlem gören şirketler,
- Mevduat toplayan finansal kuruluşlar (örneğin bankalar, finansman şirketleri),
- Sigortacılık hizmeti sunan işletmeler,
- Kamu yararına faaliyet gösteren ve KGK’nın ayrıca yasaklayacağı diğer işletme sınıfları,
- Konsolide finansal tablo hazırlayan topluluk şirketleri.
Bu sınıfın dışında kalan işletmeler, uygunluk açısından niteliksel ve niceliksel ölçütlerle değerlendirilecek.
2️-Niteliksel özellikler (yapısal kriterler)
Bir işletmenin DAKİ kapsamında değerlendirilebilmesi için aşağıdaki özellikleri taşıması taslakta önerilmiş;
- Basit organizasyon yapısı, az sayıda yönetici ve çalışan (örneğin 5 kişi civarında kilit yönetim ekibi),
- Sınırlı sayıda iş kolu ve gelir akışı,
- Karmaşık türev işlemler, finansal araçlar veya grup içi transferler bulunmaması,
- Basit BT altyapısı, çoğunlukla ticari muhasebe yazılımları kullanılması,
- Finansal raporlama sürecinde kapsamlı tahmin veya modelleme gerektirmemesi,
- Sahiplik yapısının açık ve şeffaf olması.
Yani DAKİ, içinde bulunduğu sektör, risk yapısı ve büyüklüğe göre karmaşıklığı düşük olan işletmelere yönelik olacağı aşikar diyebiliriz.
3️- Niceliksel Kriterler (Sayısal Kriterler)
KGK söz konusu bu kriterleri henüz netleştirmemiş ve IAASB’nin referans aldığı uluslararası örnekleri vermiş. Taslakta geçen detay bilgileri gösteren mavi ile belirtilen bölümdeki örnekler ise şöyle;
- Güney Afrika’da 50’den az çalışan,
- Avrupa Birliğinde yıllık ciro veya bilanço toplamı 10 milyon Eur’nun altında olan işletmeler
Türkiye’de uygulanacak sayısal limitler, sektörlere göre farklılaştırılabilecek ve ilerleyen dönemde KGK tarafından ayrıca ilan edilecek.
Taslak
KGK, taslak metne ilişkin görüşlerin 30 Ocak 2026 tarihine kadar iletilmesini talep ediyor.
Bu çağrı yalnızca bir bürokratik prosedür değil; meslek mensuplarının, akademinin ve işletmelerin yeni standardın geleceğine katkı sunması için önemli bir süre olarak değerlendirmek lazım. Finansal raporlama ekosisteminin geleceğini şekillendirecek bu düzenleme, Türkiye’nin denetim kültürünü sade ama güçlü bir zemine oturtabilmesi için önemli bir taslak olduğunu düşünüyorum.
Özetle, bağımsız denetim standartlarında hayatımızda var olan TFRS ve BOBİ FRS’ye ek olarak DAKİ geliyor. Denetim uzun yıllar boyunca büyük ölçekli işletmelerin alanı olarak görülüyordu. Oysa günümüz ekonomik yapısında, küçük ölçekli işletmelerin sistem içindeki rolü artık daha kritik. Bu nedenle DAKİ BDS, denetimi tabana yayan bir standart olarak değerlendirilebilir. Denetim sürecinin daha sade, anlaşılır ve erişilebilir hale gelmesi; hem mesleğin saygınlığı hem de finansal şeffaflık açısından yeni bir dönemi başlatıyor.
Kaynak:
https://www.kgk.gov.tr/Portalv2Uploads/files/Duyurular/v2/TDS/DAKIBDSTaslagi.pdf
