TÜRKİYE Giyim Sanayicileri Derneği (TGSD) Başkanlığını yeni dönemde ortaklaşa yürüten Toygar Narbay ve Dr. Ümit Özüren, bilgisayarı açıp Ticaret Bakanı Prof. Ömer Bolat’a da bir süre önce yaptıkları sunum üzerinden söze girdi:
- 2023-2025 döneminde enflasyon yüzde 138 oldu.
- Ücret artışı yüzde 249’u buldu.
- Faiz yükü artışı yüzde 258’e ulaştı.
Narbay, sunumu bana da aktarırken sözcülüğü üstlendi:
- Aynı dönemde sektörümüzde gelirler mevcut kur politikasıyla yüzde 101 artabildi. Dolar bazında yüzde 27 maliyet artışı yaşadık.
Sektörün kârlılık durumu üzerinde durdu:
- 2022 yılında vergi öncesi kâr ortalama yüzde 10.5 düzeyindeydi. 2023’te yüzde 5.6’ya geriledi. 2024’te yüzde 5.1 zarara dönüldü. Bu yıl da ilk 6 ay yüzde 4.6 zarar görünüyor. Yıl sonunda zarar yüzde 7’yi bulabilir.
Hazır giyim ithalatındaki artışa dikkat çekti:
- Hazır giyim ithalatı iki yılda 1.3 milyar dolar arttı. 4.6 milyar doları buldu.
Türkiye’nin hazır giyim ihracatında kilo başına gelirindeki trende işaret etti:
- Kilo başına ihracat gelirimiz 2021’de 11.17 Euro idi. 2024 yılında 14.05 Euro’ya yükseldi. Şu anda 15.2 Euro düzeyinde seyrediyor.
Rakiplerle yaşanan fiyat farkına dikkat çekti:
- Mısır, Fas ve Tunus’a göre yüzde 44 pahalıyız. Uzakdoğu’daki rakiplerimizin fiyatından yüzde 60 yukarıdayız. Alıcılarımız yüzde 20-25 fiyat farkını ödemeye hazır. Ancak, yüzde 60’a kadar uzanan fiyat farkını ödemek istemiyor.
Toygar Narbay ve Ümit Özüren, sunumda Türk hazır giyim sektörünün ihtiyaç ve taleplerini şöyle sıraladı:
- Döviz kuru enflasyonla paralel hareket etmeli ve gerçek değerine getirilmeli ya da ihracatçılara yaptıkları net ihracatın yüzde 10’u kadar döviz dönüşüm desteği verilmeli.
- Eriyen işletme sermayeleri, referans faizin yarısı kadar değişken faiz oranı ile uzun vadeli kredilerle tamamlanmalı, reeskont kredilerinde faizin tahsilatı dönem sonunda yapılmalı.
- Eximbank kredi destekleri 2018’de olduğu gibi toplam ihracat değerinin yüzde 16’sı seviyesine çıkartılmalı, vadeler uzatılmalı, ihracatçının limitleri KGF ve diğer düzenlemelerle yükseltilmeli.
- Hazır giyim tesislerinin İstanbul’dan Anadolu’ya taşınmasını teşvik için mevcut makinaları için de “sıfırmış gibi” destek verilmeli.
- KOBİ’ler için tekstil, hazır giyim, deri ve mobilya sektörlerine dönük çıkarılan “çalışan başına 2 bin 500 lira istihdam desteği” ölçek gözetmeksizin tüm firmalara verilmeli.
Narbay, bu noktada şu mesajı verdi:
- Unutmayalım, büyükler batarsa küçükler yaşayamaz.
Ümit Özören, talep ettikleri desteklerle sağlanacak etkiyi şu hesapla ortaya koydu:
- Türk hazır giyim sektöründe rekabet gücü artışı sağlanırsa. En azından 2022 yılı seviyesine dönülebilirse Türkiye kazanır. Çünkü, yeni yatırım ve ek ithalat yapmadan 5 milyar dolarlık üretim artışı sağlanır.
Ardından ekledi:
- İhracatta 3.5 milyar dolarlık artış sağlanabilir. İstihdamda da 145 bin kişilik artış olur.
TGSD’nin yeni dönem başkanları Narbay ve Özören, Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın sunumu dinledikten sonra söylediklerini, verdiği mesajları özel görüşme olduğu için anlatmadı.
Sunum, istihdam yoğun hazır giyim sektörünün sıkıntılarını ve çözüm yollarını net bir şekilde ortaya koyuyor.
Çözüm önerilerine kulak vermekte, uygulanabilecek olanları bir an önce devreye almakta yarar var…
Çalışan emekliden SGK primi, kocası çalışan kadından sağlık desteği alınmasın
TÜRKİYE Giyim Sanayicileri Derneği (TGSD) Başkanlığını yeni dönemde ortaklaşa yürüten Toygar Narbay ve Dr. Ümit Özüren, EYT’nin işletmelerde, üretimde yarattığı şu etkiye özellikle işaret etti:
- EYT ile sadece işgücü değil, know how kaybı da yaşandı…
TGSD’nin sunumunda bu konudaki talep ve beklenti şöyle dile getirildi:
- EYT ile kaybedilen know how ve işgücünün işletmelere dönüşünü sağlayacak destekler verilmeli, kayıt dışılığı önlemek için emekli çalışanlardan SGK primi alınmamalı.
Kadınların istihdama katılımı konusunda şu öneri ortaya konuldu:
- Kadınların işgücüne katılımlarının sağlanması için kocası sosyal güvenlik sistemine dahil olan ve çalışma hayatına dahil olmayan kadınların SGK primi 3 yıl boyunca alınmamalı.
Bu öneride şu formül de dile getirildi:
- Kocası çalışan kadının SGK priminde sağlık desteği bölümü çıkarılsın. Çalışmayan kadın zaten kocasının SGK sağlık güvencesinden yararlanıyor. Çalışan kadın da sağlık güvencesinde aynı kapsamda tutulabilir.
Asgari ücretle ilgili şu çağrı yapıldı:
- Bölgesel asgari ücretle ilgili çalışma yapılmalı ya da asgari ücret için verilen destekler bölgesel gelişmişliğe göre düzenlenmeli.
