CANAN SAKARYA/ANKARA
Yeşil büyüme vizyonu ve net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda iklim değişikliğiyle mücadele etmeyi amaçlayan, sera gazı emisyonlarının azaltılması ve iklim değişikliğine uyum faaliyetleri ile planlama ve uygulama araçlarını, gelirleri, izin ve denetimi ile bunlara ilişkin yasal ve kurumsal çerçeveyi oluşturan İklim Kanun teklifi AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler tarafından Meclis Başkanlığına sunuldu.
Kanun teklifine göre, sera gazı emisyonlarının takibine ilişkin yasaklara veya sınırlamalara aykırı olarak; doğrulanmış sera gazı emisyonu raporunu süresi içerisinde sunmayanlara, 500 bin liradan 5 milyon liraya kadar idari para cezası verilecek. Ozon tabakasını incelten maddeleri kullanan, ithal eden, ticaretini yapan ve piyasaya arz edenlere ise 2 milyon 500 bin lira ceza uygulanacak.
Kanun kapsamında her bir fiil için uygulanacak idari para cezası miktarı 50 milyon Türk lirasını geçemeyecek.
İklim değişikliği ile mücadele de genel ilkelerin belirlendiği 20 maddeden oluşan Türkiye’nin ilk İklim Yasası kapsamında iklim değişikliğiyle mücadelede uyulması gereken temel ilkeler belirlenerek, iklim değişikliğine ilişkin genel politika, strateji belgeleri, iklim değişikliği strateji ve eylem planları düzenleniyor. İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından sera gazı azaltımı ve iklim değişikliğine uyum hedefleri ile taahhütleri içerecek şekilde dönemsel olarak hazırlanan ve Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi Sekretaryasına sunulan Ulusal Katkı Beyanı belgesi hazırlanacak.
Emisyon Ticaret Sistemi kurulacak
Karbon fiyatlandırmanın düzenlendiği teklife göre, İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından, Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) kurulacak, ulusal tahsisat planlaması hazırlanarak, tahsisatların dağıtımı yapılacak. Piyasa işletmecisi, Enerji Piyasaları İşletme Anonim Şirketi (EPİAŞ) ETS piyasasını işletecek. Özel sektör temsilcilerinden oluşan ve danışma niteliğinde bulunan sekretaryasını TOBB’un yaptığı Danışma Kurulu oluşturulacak. Elde edilen gelirler, yeşil dönüşüm ve iklim değişikliğiyle mücadele amacı dışında kullanılamayacak. ETS kapsamındaki tahsisatlarını teslim etme yükümlülüklerini her yıl için en az yüzde 80 kadarını süresi içerisinde 3 yıl üst üste yerine getirmeyen işletmelerin sera gazı emisyon izni iptal edilecek ve yeni sera gazı emisyon izni 3 aydan 6 aya kadar verilmeyecek.
Türkiye Gümrük Bölgesinde ithal edilen malların gömülü sera gazı emisyonlarını ele almak için Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) kurulabilecek. SKDM’ye ilişkin raporlama, kapsam, içerik, usul ve esaslar ilgili bakanlıklarla koordineli olarak Ticaret Bakanlığı tarafından belirlenecek.
Karbon Piyasası Kurulu oluşturulacak
Çevre Şehircilik ve İklim Bakanı başkanlığında Karbon Piyasası Kurulu oluşturulacak. Yasa teklifi ile iklim değişikliğine ilişkin genel politika, strateji belgeleri, iklim değişikliği strateji ve eylem planları da düzenleniyor. Ayrıca, yerelin ihtiyaçlarını direkt tespit edip ona göre planlama yapılmasını öngörecek, yapılan planlamaları izleyecek ve takip edecek İl İklim Değişikliği Koordinasyon Kurulu’nun kurulması ve yapısına ilişkin hükümlerde yasa teklifinde yer alıyor.
ETS’de pilot dönem uygulaması
Yasa teklifiyle ETS tamamen uygulanmaya başlanmadan önce bir pilot dönem öngörülüyor. Pilot uygulama döneminin kapsamı, süresi ve uygulamaya ilişkin usul ve esaslar ilgili kurum, kuruluş ve sivil toplum kuruluşlarının görüşü alınarak Karbon Piyasası Kurulunca belirlenecek. Pilot uygulama döneminde, Kanunda belirtilen yükümlülüklerin yerine getirilmemesi nedeniyle verilecek idari para cezaları yüzde 80 indirimli uygulanacak. Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 3 yıl içerisinde ETS kapsamı dahilinde yer alacak işletmeler sera gazı emisyon izni almak zorunda olacaklar.
