MEHMET KAYA/ANKARA
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) ve Elektrik Dağıtım Hizmetleri Derneği (ELDER) tarafından Elektrik Dağıtım Sektöründe 1. İnovasyon, Yaygınlaştırma ve Girişimcilik Günleri düzenlendi. Açılışta konuşan Bayraktar, “Sanayiden ulaşıma, binalardan tarıma kadar ekonomimizin bütün alanlarında elektriğin kullanımının artacağı yeni bir döneme giriyoruz. Elektrikli araçların yaygınlaşması, üretim süreçlerinin elektrikleşmesi, yapay zekâ uygulamaları ve veri merkezlerinin büyümesi, elektrik talebinin hem miktarını artıracak hem de niteliğini değiştirecek” dedi.
Artan yatırım ihtiyacına değinen Bayraktar, üretimde yenilenebilir enerjinin ağırlığının arttığına işaret ederek “Dolayısıyla enerji dönüşümünü yalnızca santral yatırımları üzerinden değerlendiremeyiz. İletim ve dağıtım altyapımızı, depolama kapasitemizi, dijital teknolojilerimizi ve sistem yönetimi kabiliyetimizi birlikte geliştirmemiz lazım. Milli Enerji 2040 kapsamında elektrik iletim ve dağıtım altyapımızda yaklaşık 100 milyar dolarlık yatırım öngörüyoruz” diye konuştu.
Şebeke yatırımlarında ilave hat ve trafoların yeterli olmayacağını, gerçek zamanlı izleme, talep tahmini ve arızalara müdahale gibi ihtiyaçların doğduğunu belirten Bayraktar, iletim ve dağıtım şebekelerinin güçlü olmasının yanında akıllı, esnek ve dayanıklı olması gerektiğini anlattı. Sayısallaşmanın bu alanda belirleyici olduğunu kaydeden Bayraktar, EPDK’nın yerli yazılım geliştirmeye verdiği desteğin olumlu sonuçlar verdiğini vurguladı.
Dönüşüm ve yatırım için uluslararası iş birliği
Bayraktar, “Bu kapsamda, dağıtım şebekelerinin modernizasyonu, dijitalleşmesi, yenilenebilir enerji kaynaklarının sisteme entegrasyonu ve şebeke yatırımlarının finansmanı konularında uluslararası iş birliğini geliştirmeyi hedefliyoruz. Türkiye olarak hedefimiz, yalnızca kendi enerji altyapımızı geleceğe hazırlamak değil, aynı zamanda elektrifikasyonun ve şebeke yatırımlarının küresel ölçekte hızlandırılmasına da katkı sağlamak. Bu süreçte elektrik dağıtım sektörümüzün tecrübesini, geliştirdiği teknolojileri ve yenilikçi uygulamalarını uluslararası alanda daha görünür kılmak istiyoruz” diye konuştu.
“2027 sonuna kadar 7 milyon abonede uzaktan okuma hedefleniyor”
EPDK Başkanı Mustafa Yılmaz da yerli teknolojileri geliştirmek için çağrılar yaptıklarını belirtti. 2023’te başlayan Yerli Yazılım Ekosistemi Çağrısı’na 72 proje başvurusu yapıldığını, 26’sının kabul edildiğini hatırlatan Yılmaz, yerli yazılım kullanan dağıtım şirketlerine teşvik sağlandığını kaydetti.*** Milli Akıllı Sayaç Sistemi’nin (MASS) somut çıktıları olan bir Ar-Ge faaliyeti olduğunu belirten Yılmaz, sistemin ölçümün ötesinde haberleşme ve şebekeden veri almayla arıza tahmini, risk bazlı bakım, kayıp-kaçakla mücadele ve afetlere dayanıklılık açısından fırsatlar sunduğunu vurguladı.
Akıllı sayaç dönüşümünde 2027 sonu hedefinin 7 milyon hane olduğunu belirten Yılmaz, “MASS kapsamında akıllı sayaç dönüşümü 1 Mart 2026 tarihi itibarıyla başlamıştır ve eylül ayına kadar 4 milyon Akıllı Sayaç EKO ile 70 bin adet Akıllı Sayaç PRO’nun tesisi tamamlanmıştır. Bu kapsamda 2027 yılı sonuna kadar yaklaşık 2,7 milyon adet Akıllı Sayaç PRO modelinin tesis edilmesi planlanmaktadır. Böylelikle iki yıllık süreçte yaklaşık 7 milyon abonenin sayacının uzaktan okuma kapsamına alınması, ayrıca şebeke izleme kapsamında da 15 milyon abonenin bağlantı noktasındaki kesinti ve teknik kalite verilerinin izlenmesi sağlanacaktır” dedi.
Yılmaz, tüketicilere üretim-tüketim bilgileri, kesinti kayıtları ve tazminat bilgilerini görme, planlı kesinti bildirimlerini alma imkânı veren uygulamanın da pilot kullanıma sunulduğunu hatırlattı.
2035’e kadar elektrik talep artışı tahmini yüzde 41
ELDER Başkanı Barış Erdeniz, 2025 sonunda 361 teravatsaat olan elektrik talebinin 2035 yılına kadar yüzde 41 artışla 510 teravatsaat olacağının tahmin edildiğini belirterek talep artışının ötesinde tüketim biçiminin de dönüşeceğini kaydetti. Erdeniz, elektrikli araçların eş zamanlı şarj edilmesiyle oluşan yüksek güç talebini ve çatı tipi güneş panellerinden şebekeye elektrik verilmesinin yarattığı sorunları örnek gösterdi. Bu süreci Dağıtım 2.0 olarak tanımlayan Erdeniz, dönüşümün yönetilmesi ve uyum sağlanması için çalıştıklarını kaydetti.
Erdeniz, planlı onarım, bakım ve yatırımlar için 5 yıllık dönemde 22 milyar dolar yatırım planlandığını, gelecek 10 yıldaki yatırım ihtiyacını da 50 milyar dolar olarak tahmin ettiklerini söyledi. Erdeniz, sektördeki dönüşümün temiz enerji kaynaklarına geçiş, elektrikli araçlar, yenilenebilir enerji, depolama ve dağıtık üretimle şekillendiğini, bunun sonucunda şebekelerin rolünün yeniden şekillendiğini kaydetti. Erdeniz, kayıp-kaçak oranının yüzde 18,5’ten yüzde 8,8’e düştüğünü belirtti.
