Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) Başkanı Mustafa Yılmaz, EPDK ve Elektrik Dağıtım Hizmetleri Derneği (Elder) iş birliğinde düzenlenen "Elektrik Dağıtım Sektöründe 1.İnovasyon, Yaygınlaştırma ve Girişimcilik Günleri" etkinliğinde konuştu.
Yılmaz, enerji sektörünün büyük bir dönüşümden geçtiğini, yenilenebilir enerji, elektrikli ulaşım, depolama ve dağıtık üretimin elektriğin üretim biçiminin yanı sıra dağıtım şebekelerinin işleyişini de değiştirdiğini söyledi.
Bu dönüşümde temel hedeflerinin daha güçlü şebekeler, daha kaliteli hizmet ve geleceğin ihtiyaçlarına hazır bir enerji altyapısı olduğunu vurgulayan Yılmaz, yenilenebilir kaynakların elektrik üretimindeki payı artarken dağıtım şebekelerinin de yeni ihtiyaçlara hazırlanmasının önem taşıdığını ifade etti.
Yılmaz, ülke geneline yayılan elektrik dağıtım hizmetinin sürekli yatırım ve bakım gerektiren kritik bir altyapı olduğuna işaret ederek, 21 dağıtım şirketinin farklı coğrafi ve iklim koşullarında hizmetlerini sürdürebilmesi için güçlü bir yatırım ortamına ve etkin bir işletme anlayışına ihtiyaç olduğunu belirtti.
Bu kapsamda 2026-2030 dönemine ilişkin düzenlemeler hakkında bilgi veren Yılmaz, "EPDK olarak 2026–2030 yıllarını kapsayan beşinci uygulama döneminde yatırım tavanını önceki döneme göre reel olarak yaklaşık bir buçuk katına, planlı bakım kaynaklarını ise 2,1 katına yükselttik." değerlendirmesinde bulundu.
Dağıtım hizmetinin kalitesinin yalnızca ayrılan kaynakların büyüklüğüyle değerlendirilemeyeceğini vurgulayan Yılmaz, yatırımların doğru alanlara yönlendirilmesi, şebeke varlıklarının etkin yönetilmesi ve planlı bakım faaliyetlerinin somut sonuçlar üretmesi gerektiğini dile getirdi.
Yılmaz, "Zira önemli olan yalnızca ne kadar yatırım yaptığınız değil, bu yatırımın vatandaşımıza hizmet ve kaliteye nasıl yansıdığıdır." ifadesini kullandı.
Nisan 2026'da yayımlanan kalite faktörü düzenlemesiyle kesintilerin süresi ve sıklığı, teknik kalite, kullanıcı memnuniyeti ile iş sağlığı ve güvenliği göstergelerinin birlikte değerlendirildiğini aktaran Yılmaz, bu göstergelerin dağıtım şirketlerinin gelir tavanlarını da etkilediğini kaydetti.
Yılmaz, "Amacımız, yatırımların, bakım faaliyetlerinin ve teknolojik gelişmelerin somut hizmet kalitesi artışına dönüşmesini sağlamaktır." dedi.
EPDK, 724 AR-GE projesini kabul etti
Yılmaz, elektrik ve doğal gaz dağıtımına yönelik AR-GE desteklerine de değinerek, Temmuz 2014 AR-GE proje döneminden itibaren toplam 2 bin 85 proje başvurusu yapıldığını, bunlardan 724'ünün kabul edildiğini bildirdi.
Projelerin 619'unun elektrik, 105'inin doğal gaz dağıtımı alanında gerçekleştirildiğini belirten Yılmaz, "Bu tablo, dağıtım şirketlerimizin artık yalnızca teknoloji kullanan değil, teknoloji geliştirme süreçlerine de doğrudan katılan kuruluşlar haline geldiğini göstermektedir." değerlendirmesinde bulundu.
Yılmaz, 5 Eylül'de yayımlanan düzenlemelerle AR-GE ve yenilik faaliyetlerine ilişkin usul ve esasların güncellendiğini aktararak, "Seri üretim öncesi prototip geliştirme, doğrulama testleri, pilot uygulamalar, saha gösterimleri, siber güvenlik testleri ve yerlileştirme faaliyetlerini, belirli şartlarda destek kapsamına aldık. Fikri ve sınai mülkiyet haklarının korunmasına ilişkin düzenlemeleri de bu çerçevenin bir parçası haline getirdik." diye konuştu.
Laboratuvarda başarılı olan bir ürünün sahada da aynı performansı göstermesi, yeni bir yazılımın ise güvenli ve mevcut sistemlerle uyumlu çalışması gerektiğini ifade eden Yılmaz, AR-GE'nin ÜR-GE ile tamamlanmasının araştırma sonuçlarını uygulanabilir teknolojiye dönüştürmenin temel adımlarından biri olduğunu vurguladı.
Yılmaz, "Önemli olan kamu kaynaklarıyla desteklenen çalışmaların somut ürünlere, yerli çözümlere ve güçlü bir teknoloji ekosistemine dönüşmesini sağlamaktır." dedi.
Yerli yazılım projelerine düzenleyici teşvik
Elektrik dağıtımında dijitalleşmenin şebeke yönetimi, arıza tespiti ve bakım süreçlerini yeniden şekillendirdiğine işaret eden Yılmaz, sistemler arası uyum, hizmet sürekliliği ve siber güvenliğin sektör açısından hayati önem kazandığını belirtti.
Ocak 2023 AR-GE proje döneminden itibaren başvuruları alınmaya başlanan "Yerli Yazılım Ekosistemi Çağrısı" kapsamında 72 yazılım projesi başvurusu yapıldığını, bunlardan 26'sının kabul edildiğini aktaran Yılmaz, "Ayrıca 2026–2030 döneminde yerli yazılım kullanan dağıtım şirketlerine yönelik ağırlıklı ortalama sermaye maliyeti oranındaki yüzde 5'lik artış da mevcut düzenleyici teşvikler arasında yer almaktadır." ifadesini kullandı.
Milli Akıllı Sayaç Sistemi'nin (MASS) bir AR-GE projesi kapsamında geliştirildiğini belirten Yılmaz, sistemin EPDK tarafından desteklenen AR-GE çalışmalarının somut çıktılarından biri olduğunu söyledi.
MASS'ın uzaktan haberleşme ve şebekeden veri elde etme imkanlarını geliştirerek arıza tahmini, risk bazlı bakım, kayıp-kaçakla mücadele ve afetlere karşı şebeke dayanıklılığı açısından yeni fırsatlar sunduğunu ifade eden Yılmaz, şöyle konuştu:
"MASS kapsamında geliştirilen sayaçlar ile akıllı sayaç dönüşümü 1 Mart 2026 tarihi itibarıyla başlamıştır ve Eylül ayına kadar 4 milyon Akıllı Sayaç EKO ile 70 bin adet Akıllı Sayaç PRO’nun tesisi tamamlanmıştır. Akıllı sayaçların yaygınlaştırılmasında, mümkün olan en düşük maliyetle en fazla sayacın dönüşümünün sağlanması temel prensiptir."
Yılmaz, 2027 yılı sonuna kadar yaklaşık 2,7 milyon Akıllı Sayaç PRO modelinin kurulmasının planlandığını belirterek, şunları kaydetti:
"Bu kapsamda, 2027 sonuna kadar, yaklaşık 2,7 milyon adet Akıllı Sayaç PRO modelinin tesis edilmesi planlanmaktadır. Böylelikle iki yıllık süreçte yaklaşık 7 milyon abonenin sayacının uzaktan okuma kapsamına alınması, ayrıca şebeke izleme kapsamında da 15 milyon abonenin bağlantı noktasındaki kesinti ve teknik kalite verilerinin izlenmesi sağlanacaktır."
Akıllı sayaç dönüşümüyle eş zamanlı olarak Türkiye'deki tüm elektrik abonelerinin tüketim ve üretim verileri, kesinti kayıtları, tazminat bilgileri ve planlı kesinti bildirimlerini alabileceği MASS kullanıcı mobil uygulamasının test sürümünün hizmete sunulduğunu bildiren Yılmaz, dönüşüm sürecinin farklı haberleşme yöntemlerinin de devreye alınmasıyla sürdürüleceğini ifade etti.
Sayaç değişimlerinin EPDK tarafından yakından takip edileceğini belirten Yılmaz, "Akıllı sayaç dönüşümünde planlamanın gerisinde kalan şirketler ile ilgili gerekli tedbirlerin alınacağını da özellikle vurgulamak isterim." dedi.
AR-GE çalışmalarının yerli ürünlere dönüştürülmesi hedefleniyor
Yılmaz, EPDK ile Elder işbirliğinde düzenlenen etkinliğin 21 dağıtım şirketinin bilgi ve tecrübesini araştırmacılar, teknoloji geliştiriciler ve girişimcilerle bir araya getirdiğini belirtti.
Yeni AR-GE ve ÜR-GE düzenlemeleri kapsamında kuluçka merkezleri, hızlandırma programları, eğitim ve yaygınlaştırma faaliyetlerine yönelik giderlerin de belirlenen şartlarla desteklendiğini aktaran Yılmaz, kurumun önceliklerinin daha güvenilir şebekeler, daha etkin yatırım ve bakım kararları, çalışanlar için daha güvenli koşullar ve tüketiciler için daha kaliteli hizmet olduğunu kaydetti.
Yılmaz, "Kurum olarak düzenlemelerimizle yatırım ve hizmet kalitesini güçlendirmeye, AR-GE sonuçlarını uygulanabilir ürünlere dönüştürmeye ve yerli teknoloji ekosistemini desteklemeye devam edeceğiz." değerlendirmesinde bulundu.
